Αντιστρέφεται {LF}η αποβιομηχάνιση;

Είναι πλέον γεγονός πως η βιομηχανία έχει τεθεί στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού και εθνικού σχεδιασμού. Η στρατηγική αυτονομία, η ανθεκτικότητα και η αντιστροφή της αποβιομηχάνισης που συντελείται τις τελευταίες δεκαετίες σε Ελλάδα και Ευρώπη, αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα για να μην τεθούν σε κίνδυνο ενεργειακή, επισιτιστική και οικονομική ασφάλεια της Ενωσης.

Το πώς φτάσαμε να μιλάμε για αποβιομηχάνιση αποτελεί μία πολύπλοκη ερώτηση και η απάντηση πρέπει να συνεκτιμά πολλές παραμέτρους. Αφενός, θα μπορούσε να πει κανείς πως επαναπαυτήκαμε λόγω του πνεύματος διεθνούς συνεργασίας, και της συνεχούς – παρά τις κρίσεις – οικονομικής ανάπτυξης και τεχνολογικής προόδου. Αφετέρου, επικεντρωθήκαμε στην παροχή υπηρεσιών και στα υψηλής τεχνολογικής έντασης προϊόντα, λόγω του φθηνότερου εργατικού κόστους εκτός Ευρώπης για την παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων, και του υψηλά καταρτισμένου δυναμικού μας, αντιστοίχως.

Στην περίπτωση της Ελλάδας θα μπορούσε κανείς να σταθεί στα ίδια εμπόδια που αποθάρρυναν μέχρι πρότινος και τις μεγάλες επενδύσεις: το υψηλό μη μισθολογικό κόστος, την έλλειψη συντονισμένης βιομηχανικής πολιτικής, την έντονη αστικοποίηση και τη νομοτελειακή στροφή στην παροχή υπηρεσιών. Φυσικά, και την οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας που έπληξε έτι περαιτέρω τη βιομηχανική παραγωγή.

Σήμερα, ο κίνδυνος αποβιομηχάνισης φαντάζει ακόμη εντονότερος γιατί συνδυάζεται και με την άμεση ανάγκη για στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ως απάντηση στις συνεχείς κρίσεις. Την ίδια στιγμή, χρειάζονται αντανακλαστικά ετοιμότητας στον νέο νόμο των ΗΠΑ (Inflation Reduction Act) και του διαρκώς αυξανόμενου ανταγωνισμού από την Κίνα.

Ωστόσο, διαθέτουμε πολλαπλά εργαλεία και ισχυρή πολιτική βούληση. Σε εθνικό επίπεδο, έχουμε υιοθετήσει την πρώτη Εθνική Στρατηγική Βιομηχανίας, στην οποία έχουμε εντάξει την ανθεκτικότητα ως στρατηγική προτεραιότητα, με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης σε πρώτες ύλες, την προώθηση των ΑΠΕ, την αποθήκευση ενέργειας και την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας. Βασικός ποσοτικός στόχος είναι άλλωστε και η ίδια η αύξηση της συμβολής της μεταποίησης στο ΑΕΠ έως το 15% μέχρι το 2030 (έναντι του 10,7% που είναι σήμερα).

Το σύνολο των τρεχουσών δράσεων για τη βιομηχανία (Ταμείο Ανάκαμψης, αναπτυξιακός νόμος, νέο ΕΣΠΑ) και όσων επίκεινται από την Εθνική Στρατηγική λειτουργούν αντισταθμιστικά στο υψηλό κόστος ενέργειας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής μεταποίησης. Η κρατική ενίσχυση των βιομηχανικών πάρκων αφορά σε πράσινα πάρκα και ενεργειακή επάρκεια και η «έξυπνη μεταποίηση» υποστηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Παράλληλα, στο πλαίσιο της Στρατηγικής σύντομα ξεκινάει έργο για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας σε Υγεία, διατροφή και δομικά υλικά, καθώς και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού στη βιομηχανία. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χώρα μας έχει δυναμική παρουσία στις αλυσίδες αξίας που προωθεί η Ευρώπη, σε υδρογόνο, μπαταρίες και μικροηλεκτρονική.

Η παντελής αντιστροφή της αποβιομηχάνισης δεν θα συντελεστεί από τη μία ημέρα στην άλλη. Το βέβαιο είναι, ωστόσο, ότι με τους προβολείς στραμμένους στην εθνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία, με μία ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική, και με στοχευμένες δράσεις, μπορούμε πλέον να είμαστε σαφώς πιο αισιόδοξοι για την αύξηση της παραγωγής και την ενδυνάμωση της εγχώριας μεταποίησης.

Η Θ. Ευτυχίδου είναι γενική γραμματέας Βιομηχανίας του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων