Ο Νετανιάχου σαμποτάρει τη δημοκρατία

Ενα ακόμη μέτωπο έχει ανοίξει στο πλαίσιο της παγκόσμιας τάσης ανόδου του λαϊκιστικού αυταρχισμού. Με τις προσπάθειές τους να αποδυναμώσουν το ανεξάρτητο δικαστικό σύστημα του Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο διεφθαρμένος συνασπισμός των μεσσιανικών φασιστών και υπερορθόδοξων συμμάχων του μοιάζουν αποφασισμένοι να μετατρέψουν την αντιδημοκρατική τους ρητορική σε μια αυταρχική πολιτική πραγματικότητα.

Βεβαίως, το διακύβευμα για τη δημοκρατία του Ισραήλ είναι υπαρκτό εδώ και πολύ καιρό. Η βίαιη κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με τις δημοκρατικές αξίες. Το δε σύστημα ελέγχου και διατήρησης των αναγκαίων ισορροπιών είναι αδύναμο: το Ισραήλ δεν διαθέτει επισήμως Σύνταγμα και δύο κοινοβουλευτικά σώματα, ενώ, εν τη απουσία του προεδρικού βέτο, η Κνεσέτ (Βουλή) ελέγχεται πλήρως από την εκτελεστική εξουσία.

Παρ’ όλα αυτά, τα μέτρα που προωθεί η νέα κυβέρνηση Νετανιάχου από τον περασμένο Δεκέμβριο πρόκειται να εξαφανίσουν και το τελευταίο κέντρο ελέγχου της εξουσίας. Ειδικά η προτεινόμενη μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη θα προσδώσει στην κυβέρνηση μεγαλύτερη επιρροή στον διορισμό δικαστών και θα επιτρέψει σε μια απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναστρέφει τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Η αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος θα μπορούσε να επιτρέψει στους συμμάχους του Νετανιάχου ακόμη και να αναστείλουν την υπό εξέλιξη δικαστική διαδικασία εις βάρος του για τις κατηγορίες της διαφθοράς και της κατάχρησης εξουσίας. Η Κνεσέτ ενδέχεται, επίσης, να κατορθώσει να απομακρύνει τα εμπόδια που έχουν επιβάλει δικαστήρια στην επέκταση των εβραϊκών οικισμών στα παλαιστινιακά εδάφη.

Η οργουελιανή δικαιολογία που προβάλλει ο κυβερνητικός συνασπισμός για τις ενέργειές του είναι ότι το δικαστικό σώμα έχει καταστεί ιδιαιτέρως δραστήριο τα τελευταία έτη, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης και τη δυνατότητα «κυβερνησιμότητας». Αυτό που στην πράξη σημαίνουν τα παραπάνω είναι ότι οι δικαστές περιορίζουν τη δυνατότητα της κυβέρνησης Νετανιάχου να λειτουργεί ισοπεδώνοντας το κράτος δικαίου.

Κάποια περίοδο, ο Νετανιάχου υπερασπιζόταν τη Δικαιοσύνη. Το 2012, συγκεκριμένα, είχε δεσμευτεί να ανακόψει οποιονδήποτε νόμο θα είχε ως στόχο να αποδυναμώσει το Ανώτατο Δικαστήριο. Αυτά δεν ισχύουν πια. Σήμερα, οι πολιτικές του φιλοδοξίες εξαρτώνται από έναν συρφετό παραβατών του νόμου και κυνικών κερδοσκόπων. Ο υπουργός Εσωτερικών έχει καταδικαστεί για δωροδοκία, διαφθορά και φορολογικά εγκλήματα, ενώ ο υπουργός Εθνικής Ασφαλείας – μαθητής του ιουδαιοφασίστα ραβίνου Μέιρ Καχάνε – έχει στο βιογραφικό του οκτώ καταδίκες για πυροδότηση ρατσισμού. Ο δε υπουργός Οικιστικών Υποθέσεων έχει βγάλει μια περιουσία από τις κυβερνητικές επιδοτήσεις προς υπερορθόδοξους οργανισμούς.

Ο Νετανιάχου είναι υποχρεωμένος να βρει τρόπος για να ικανοποιήσει τους συμμάχους του. Αυτό εξηγεί και τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, ότι θα διασφαλίσει τους υπέρμετρους προϋπολογισμούς για τα υπερορθόδοξα σχολεία – στα οποία το πρόγραμμα σπουδών παραλείπει καίρια αντικείμενα, όπως τα μαθηματικά, τα αγγλικά και η επιστήμη – όπως και ότι θα εξαιρούνται οι σπουδαστές από τη στρατιωτική θητεία.

Τα παραπάνω εξηγούν και το γεγονός ότι τα μισά μέλη της 64μελούς κοινοβουλευτικής ομάδας του Νετανιάχου στην 120μελή Κνεσέτ έχουν θέσεις υπουργών και αναπληρωτών υπουργών. Κι αυτό, ενώ την ίδια στιγμή οι συντηρητικοί σύμμαχοι του Νετανιάχου στην Αμερική συνεχίζουν να στηρίζουν τις προσπάθειές του να υπονομεύσει τη δημοκρατία.

Από την πλευρά του, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ισραήλ, Αμίρ Γιαρόν, έχει προειδοποιήσει ότι η μεταρρύθμιση αυτή θα μπορούσε να πλήξει την πιστοληπτική ικανότητα και αξιολόγηση της χώρας, κάτι που συμμερίζονται και δύο προκάτοχοί του.

Οι δε σύμμαχοι του Ισραήλ έχουν υπογραμμίσει τι διακυβεύεται. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν σημείωσε πρόσφατα με νόημα ότι η ανεξάρτητη Δικαιοσύνη αποτελεί πυλώνα τόσο της αμερικανικής όσο και της ισραηλινής δημοκρατίας – και έτσι, όπως μπορεί να υποθέσει κανείς, ακρογωνιαίο λίθο της σχέσης ανάμεσά τους. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ήταν πολύ πιο ευθύς, διαμηνύοντας στον Νετανιάχου ότι εάν η μεταρρύθμιση εφαρμοστεί ως έχει, η Γαλλία θα αναγκαστεί να καταλήξει στο συμπέρασμα πως το Ισραήλ έχει εγκαταλείψει τον ενιαίο τρόπο κατανόησης της δημοκρατίας.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι εάν ο Νετανιάχου συμφώνησε ποτέ με αυτόν.

Ο Σλόμο Μπεν Αμί είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ