Η «διπλωματία των σεισμών»

Η ανθρωπιστική κινητοποίηση για τα θύματα της βιβλικής καταστροφής σε Τουρκία – Συρία είναι ηθικά επιβεβλημένη και ορθώς ως πολιτισμένος λαός κινητοποιηθήκαμε υπέρ των σεισμόπληκτων. Αλλά η προσδοκία γεωπολιτικού οφέλους από αυτή την κινητοποίηση είναι και άτοπη και λανθασμένη και επικίνδυνα παραπλανητική. Ούτε οι μακροπρόθεσμες επιδιώξεις του τουρκικού πολιτικού συστήματος θα μεταβληθούν λόγω της στιγμιαίας προσέγγισης και των εναγκαλισμών Δένδια – Τσαβούσογλου. Ούτε οι παραβιάσεις θα σταματήσουν (επανήλθαν άλλωστε ήδη, μετά από βραχεία διακοπή). Ούτε η τουρκική κοινή γνώμη, ευαισθητοποιημένη από την παρουσία των ελληνικών σωστικών συνεργείων, θα κινητοποιηθεί μαζικά, ώστε να επιβάλει στην ηγεσία του τουρκικού κράτους μια ριζική ανατροπή του δομικού αναθεωρητισμού του εις βάρος της Ελλάδας.

Περισσότερο μοιάζει το ελληνικό πολιτικό σύστημα να επιδιώκει να «αξιοποιήσει» τη συγκυρία και να μεταβάλει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας σε μηχανισμό κατευνασμού του επιθετικού και επικίνδυνου γείτονα, που τα τελευταία δύο χρόνια κινείται στα όρια πολεμικής σύρραξης. Το μόνο, όμως, που επιτυγχάνει με αυτόν τον τρόπο είναι να προβάλλει φόβο και αδυναμία. Η παροχή βοήθειας πρέπει να ενεργοποιείται με αυτοπεποίθηση και γενναιοδωρία, χωρίς πολιτικές σκοπιμότητες. Αλλιώς εκλαμβάνεται ως αδυναμία και δημιουργεί περιφρόνηση, μεταβάλλοντας την αρωγή σε υποτέλεια.

Επίσης είναι εμφανής η αδημονία μέρους (προσοχή: μέρους) του αμερικανικού πολιτικού συστήματος να λειτουργήσει άμεσα κάποιου είδους «διπλωματία των σεισμών», προκειμένου να υπάρξει διάλογος με την Τουρκία με κάποια αποτελέσματα. Μόνο που για να υπάρξει διάλογος με νομική βάση πρέπει η Τουρκία να δεχθεί το Διεθνές Δίκαιο και τον σεβασμό της ελληνικής κυριαρχίας. Και αυτά δεν φαίνεται να προκύπτουν από τη μεγάλη σεισμική δόνηση που κατέστρεψε ολοσχερώς τη Νοτιοανατολική Τουρκία. Το τουρκικό κράτος παραμένει ακλόνητο και αμετακίνητο στις επιδιώξεις του, ασχέτως των βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που συγκλόνισαν τα εδαφικά του θεμέλια. Φρόντισε ήδη να το καταστήσει σαφές, επανερχόμενο στις πάγιες θέσεις του.

Ο όποιος διάλογος διεξαχθεί (για πολλοστή φορά) με την Τουρκία, υποχρεωτικά θα κινηθεί βάσει του κεκτημένου του Διεθνούς Δικαίου. Κανένα κράτος, κανείς διεθνής οργανισμός δεν θα δεχθεί η Ελλάδα να θέσει επί τάπητος το κύρος του Διεθνούς Δικαίου επειδή το απαιτεί εκβιαστικά η Τουρκία. Διότι κάτι τέτοιο θα προκαλούσε δεδικασμένο και για άλλες περιφερειακές διενέξεις, γεγονός που θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου. Αν π.χ. καταργηθεί με διμερή ελληνοτουρκική συμφωνία το Διεθνές Δίκαιο στην οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο, θα υπάρξει άμεσα κύμα αμφισβητήσεων των θαλασσίων ορίων μεταξύ όμορων κρατών, που θα προκαλέσει παγκόσμιο χάος.

Επομένως η Ελλάς δέχεται τον διάλογο, αυτονοήτως στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου. Συζητά αποκλειστικά όσα είναι προς συζήτηση, όπως π.χ. τις παραβιασθείσες από την τουρκική πλευρά πρόνοιες της Συνθήκης της Λωζάννης για  Ιμβρο-Τένεδο, τις αποζημιώσεις για την καταστροφή της ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινουπόλεως το 1955, την άμεση αποχώρηση των κυπριακών στρατευμάτων και εποίκων από την Κύπρο πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για λύση του Κυπριακού, τον άμεσο τερματισμό των παραβιάσεων, παραβάσεων, απειλών, αναθεωρητισμού, την άρση του απαράδεκτου μεταξύ δύο μελών του ΝΑΤΟ casus belli και ασφαλώς την κοινή συναινέσει οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Η δε ενεργειακή συνεργασία βεβαίως μπορεί να υπάρξει, βάσει της εδαφικής κυριαρχίας των δύο κρατών επί του Αιγαίου, η οποία δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση ούτε υπό διαπραγμάτευση.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης*
* από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το βιβλίο του «Παναγιώτης Κανελλόπουλος: ο πολιτικός, ο διανοούμενος και η εποχή του».