Ενοίκια, δάνεια{CR} και δικαιοσύνη

Με ψέματα, υπερβολές, πανικούς και «κωλοτούμπες» δεν γίνεται σοβαρή συζήτηση και μάλιστα προεκλογική. Δεν είναι σωστό να μπερδεύουμε τον πολίτη/ψηφοφόρο. Λαϊκισμοί αυτού του είδους είδαμε πολλούς, κυρίως μεταξύ καλοκαιριού 2014 και φθινοπώρου 2015. Τα αποτελέσματα τα γνωρίζουμε. Οταν όλα τα άλλα κράτη ευρωζώνης βγήκαν από την κρίση – με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής  Τράπεζας – εμείς βρεθήκαμε στο κανναβάτσο. Κυρίως επειδή διαλύσαμε το (ήδη πληγωμένο) τραπεζικό σύστημα μέσα σε ένα τρίμηνο. Κράτος και τράπεζες πτώχευσαν και κανείς δεν μας δάνειζε, άρα θα έπρεπε να κόψουμε τα πάντα για τουλάχιστον 18-24 μήνες ωσότου επανέλθουμε, στοιχειωδώς. Εκείνες τις αμαρτίες πληρώσαμε με το τρίτο Μνημόνιο και, σε κάποιο βαθμό, πληρώνουμε ακόμη. Οπως στην περίπτωση των κόκκινων δανείων, για τα οποία, σπεύδω να υπογραμμίσω, δεν έχουμε εξαντλήσει όλες τις δίκαιες λύσεις που αρμόζουν.

Τι είναι δίκαιο όμως; Πάρτε τρεις περιπτώσεις νοικοκυριών. Το ένα μένει στο νοίκι, γιατί φοβήθηκε να πάρει δάνειο ή γιατί δεν μπορούσε. Το άλλο πήρε δάνειο και πληρώνει τις δόσεις του προφανώς με τις ίδιες (αν όχι μεγαλύτερες) δυσκολίες με όλους τους άλλους. Το τρίτο, συνήθως έπειτα από ένα αρχικό διάστημα (αν και κάποιοι δεν πλήρωσαν ποτέ), σταμάτησε να εξυπηρετεί. Ευάλωτα νοικοκυριά υπάρχουν σε όλες τις κατηγορίες και, με τους δικούς μου υπολογισμούς, τα περισσότερα είναι στο νοίκι. Σκεφτείτε, επιπλέον, πως όταν ο νοικάρης δεν πληρώνει, ο «νοικοκύρης» τον βγάζει έξω σε 2-3 μήνες, ενώ όσοι πήγαν στα δικαστήρια για προστασία, με τις ρυθμίσεις Καραμανλή (2008) και τους νόμους Κατσέλη (2010), Σταθάκη (2016), Φλαμπουράρη (2018) και Σταϊκούρα (2020) δεν πλήρωναν επί χρόνια.

Ποιος από τους παραπάνω αξίζει πρώτος να προστατευθεί; Και με ποια κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια; Η πεποίθησή μου είναι (αυτό λέει η συνείδησή μου μετά από 40 χρόνια που ασχολούμαι με τα κοινά) ότι προτεραιότητα έχει ο ενοικιαστής με παιδιά και χαμηλό εισόδημα. Δεύτερος στη σειρά της αρμόζουσας κοινωνικής επιβράβευσης είναι όποιος έχει δύο παιδιά και οικογένεια (ειδικότερα οι μονογονεϊκές). Παράδειγμα στήριξης είναι οι φορολογικές εκπτώσεις επί των τόκων που πληρώνουν όπως το πρότεινε ο Νίκος Φιλιππίδης («ΤΑ ΝΕΑ», 6/2/2023). Τρίτος, άρα τελευταίος, βρίσκεται όποιος δεν εξυπηρετεί το δάνειο που πήρε εδώ και χρόνια και, προσέξτε, δεν διέκοψε εγκαίρως, όταν δηλαδή αντιλήφθηκε ότι το βάρος του δανείου ήταν μεγαλύτερο από τις αντοχές του.

Κατανοώ ότι πολλοί είναι εκείνοι που αλλιώς τα λογάριαζαν και ακόμη ότι πολλοί από αυτούς στριμώχτηκαν άγρια λόγω της χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής κρίσης ή, πιο σωστά, των διαδοχικών κρίσεων (πανδημία, πόλεμος και ακρίβεια). Λύσεις υπάρχουν και γι’ αυτούς. Σίγουρα όμως δεν είναι λύση να πούμε «stop» στους πλειστηριασμούς και να οδηγήσουμε την οικονομία μας να πέσει – ξανά – στην πιο άγρια πτώχευση. Ευτυχώς, αυτό το τελευταίο, ακόμη και ο Αλέξης Τσίπρας το κατάλαβε μέσα σε 24 ώρες. Επειτα από μια ματωμένη 4ετία και τέσσερις (άγριους) νόμους, όφειλε να προσέχει περισσότερο τα λόγια του.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής