Ακαδημαϊκά κριτήρια

Η Εθνική Ακαδημία Ιατρικής (National Academy of Medicine) είναι ένας από τους τρεις κλάδους που αποτελούν τις Εθνικές Ακαδημίες Επιστημών, Μηχανικής και Ιατρικής των ΗΠΑ. Η εκλογή σε μια από αυτές τις Ακαδημίες αποτελεί τη μεγαλύτερη τιμή που μπορεί να δεχθεί ένας επιστήμονας στον κόσμο σήμερα. Η τιμητική λίστα περιλαμβάνει 2.400 Αμερικανούς και 500 επιστήμονες από άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων και 190 κάτοχοι βραβείων Nobel. Το ενδιαφέρον είναι ότι κάθε χρόνο μόνο στη National Academy of Medicine εκλέγονται 100 νέοι επιστήμονες (50% γυναίκες), με αποτέλεσμα μια συνεχή ανανέωση των μελών της. Το άλλο ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι τα κριτήρια επιλογής των νέων ακαδημαϊκών.

Ο πρόεδρος της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής, καθηγητής Victor Dzau, τονίζει ότι τα κριτήρια για την επιλογή των νέων «Αθανάτων» είναι «η μοναδική τους συμβολή στην υγεία, οι σημαντικές τους ανακαλύψεις, ότι δρουν άφοβα απέναντι στις κοινωνικές ανισότητες και οδηγούν σε απαντήσεις στις πιο μεγάλες προκλήσεις των καιρών». Ετσι στη φετινή χρονιά 2022-2023, η καθηγήτρια Δημόσιας Πολιτικής της Σχολής Kennedy Δημόσιας Διοίκησης του Harvard, Dr. Marcella Alsar εξελέγη στην Ακαδημία «για τη συμβολή της στο να γίνουν αντιληπτές οι ρίζες της έλλειψης εμπιστοσύνης στους γιατρούς και τον ρόλο που παίζουν σε αυτό οι ανισότητες στην υγεία».

Η καθηγήτρια της Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο UCLA, Dr. Arleen Brown «για την πρωτοποριακή στάση της στο να γίνει κατανοητό πως η κοινότητα, το σύστημα υγείας και άλλοι παράγοντες συμβάλλουν στις φυλετικές, εθνικές και κοινωνικοοικονομικές ανισότητες στον διαβήτη, στην υπέρταση, τα καρδιοαγγειακά νοσήματα. Επιπλέον, ότι εφάρμοσε την εμπειρία της στην αύξηση της αποδοχής του εμβολιασμού και την αποκατάσταση από την COVID-19».

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι, Dr. Henri Ronald Ford εξελέγη ακαδημαϊκός «για τη χαρισματική ηγεσία του να κτιστούν η διαφορετικότητα, η ισότητα και η συμπερίληψη (inclusion) στην ακαδημαϊκή και κλινική δομή της Ιατρικής. Οι διοικητικές του ικανότητες έγιναν καταλύτες για τη μεταρρύθμιση του προγράμματος σπουδών των μελλοντικών γιατρών και ερευνητών με τη σύγχρονη προαγωγή της ισότητας στην υγεία».

Βλέπουμε ότι η επιλογή των ακαδημαϊκών από τις Εθνικές Ακαδημίες των Επιστημών, Ιατρικής και Μηχανικής των ΗΠΑ έχει σαν κύριο κριτήριο την ευρύτερη κοινωνική τους προσφορά στην Επιστήμη και τη Δημόσια Υγεία, και όχι απλά τα βιβλιομετρικά στοιχεία, όπως ο αριθμός των δημοσιεύσεων, των αναφορών, ο δείκτης H, που συναντάμε συχνά σε άλλες Εθνικές Ακαδημίες.

Οι κορυφαίοι έλληνες καθηγητές Χ. Μουτσόπουλος και Γ. Χρούσος διερωτώνται σε μια διεθνή δημοσίευσή τους: «Αρκεί ένας βιβλιομετρικός δείκτης για διάκριση σε “διακεκριμένο” γιατρό – επιστήμονα;». Η απάντησή τους είναι αρνητική. Αποκαλύπτουν μάλιστα ότι η συμμετοχή σε επιτροπές Επιστημονικών Εταιρειών που δημοσιεύουν θεραπευτικές οδηγίες (guidelines), η συμμετοχή σε επιστημονικές επιτροπές και κλινικές έρευνες φαρμακευτικών εταιρειών, αλλά και το φαινόμενο το όνομα ενός καθηγητού -διευθυντού να μπαίνει σταθερά στις δημοσιεύσεις των συνεργατών του, οδηγούν σε αναρίθμητες βιβλιογραφικές αναφορές, χωρίς ο ίδιος ο «διακεκριμένος επιστήμονας» να έχει συμβάλει στον σχεδιασμό, στην εκτέλεση, στην ανάλυση και στη δημοσίευση των ευρημάτων της μελέτης.

Τα ευρύτερα ακαδημαϊκά κριτήρια για την εκλογή στη National Academy of Medicine θα μπορούσαν να προβληματίσουν και τη δική μας Ακαδημία Αθηνών, που παραμένει το πιο σημαντικό πνευματικό ίδρυμα στη χώρα μας. Η χώρα μας έχει ανάγκη από μια ζωντανή και προοδευτική Ακαδημία και από ακαδημαϊκούς που εκτός από την προσωπική τους επιστημονική πρόοδο θα «οδηγούν σε απαντήσεις στις πιο μεγάλες προκλήσεις των καιρών».

Ο Δημήτρης Λινός είναι καθηγητής, Lecturer in Surgery Harvard Medical School και εθελοντής ιερέας