Οι προκλήσεις είναι κοινές

Από την πανδημία μέχρι την κλιματική αλλαγή και τους καταστροφικούς σεισμούς, οι προκλήσεις είναι κοινές και η εχθρότητα μόνο δεινά σωρεύει.

Ομως είναι θλιβερό να χρειάζονται τόσο τραγικά γεγονότα όπως οι σεισμοί στην Τουρκία και στη Συρία για να θυμηθούμε τον ρόλο της γεωγραφίας και της φύσης. Μας θύμισαν με τραγικό τρόπο πως είμαστε αιχμάλωτοι τόσο της γεωγραφίας όσο και της φύσης.

Είμαστε λοιπόν γείτονες και βοηθάμε ο ένας τον άλλον. Το κάναμε το 1999 με τους σεισμούς στην Τουρκία και στην Ελλάδα, πολύ σωστά το επαναλαμβάνουμε και σήμερα. Οπως τότε έτσι και σήμερα βάζουμε στην άκρη έστω και προσωρινά τις διαφορές μας για να αντιμετωπίσουμε μια ανθρωπιστική καταστροφή που θα έχει σημαντικές γεωπολιτικές και γεωοικονομικές συνέπειες.

Ομως, οι εποχές είναι εντελώς διαφορετικές. Το 1999 η Τουρκία έμπαινε σε μια περίοδο «ευρωαισιοδοξίας» που σηματοδότησε με χαρακτηριστικό τρόπο η Σύνοδος Κορυφής του Δεκεμβρίου του 1999 στο Ελσίνκι. Αντιθέτως σήμερα, η Τουρκία, με τον αναχρονιστικό αναθεωρητισμό της, ακολουθεί μια πολιτική επικίνδυνη για τη σταθερότητα στην περιοχή σε μια περίοδο όπου οι ΗΠΑ και η ΕΕ προσπαθούν να ελέγξουν την πολυεπίπεδη κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Μάλιστα τους τελευταίους μήνες, με τη διακηρυγμένη πολιτική των προκλήσεων, ο Ερντογάν έδειχνε να είναι σε αναζήτηση ενός άλλοθι μέσα από ένα ατύχημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε θερμό επεισόδιο.

Η διαρκής επιθετική ρητορική και η προσπάθεια αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας έγινε πλέον κορυφαίο πρόβλημα για την Ατλαντική Συμμαχία, σε μια εποχή που η ενότητα χρειάζεται περισσότερο μεταξύ των συμμάχων.

Μέχρι τους καταστροφικούς σεισμούς ο Ερντογάν συντηρούσε μια ένταση που ταίριαζε στο προεκλογικό κλίμα που είχε ο ίδιος διαμορφώσει. Εργαλειοποίησε την εξωτερική πολιτική για λόγους εσωτερικής, κομματικής κατανάλωσης. Κι αυτό φάνηκε για άλλη μια φορά πως δεν είναι σωστή στρατηγική.

Σήμερα, ο αυταρχικός μεγαλοϊδεατισμός του Ερντογάν θα δοκιμαστεί με τη διαχείριση των πληγών του καταστροφικού σεισμού. Η διαχείριση της ανθρωπιστικής κρίσης έχει πλέον υπαρξιακή σημασία για το αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης που δημιούργησε τα τελευταία χρόνια ο Ερντογάν. Βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη πρόκληση των είκοσι χρόνων που βρίσκεται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στο τιμόνι της Τουρκίας. Μια αποτυχία του θα ισοδυναμεί με τον πολιτικό του «θάνατο».

Δεν έχει πολλές επιλογές. Βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Η μεγάλη δυτική αλληλεγγύη που εκδηλώθηκε από την πρώτη στιγμή του καταστροφικού σεισμού τού θύμισε πως η Τουρκία δεν μπορεί να υπάρξει αποκομμένη από τη Δύση.

Η Τουρκία είχε πάντα ανάγκη τη Δύση. Πολύ περισσότερο η μετασεισμική Τουρκία που δεν έχει εναλλακτικές επιλογές και πρέπει να «επιστρέψει» στη Δύση. Η στάση της στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο στο Βίλνιους, όπου θα ξανατεθεί το ζήτημα της ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας, θα δείξει αν η Αγκυρα επιστρέφει στη Δύση και στη νατοϊκή «κανονικότητα».

Με μια νέα γεωπολιτική και γεωστρατηγική πραγματικότητα, η τραυματισμένη Τουρκία με το ανελεύθερο αυταρχικό καθεστώς του Ερντογάν βαδίζει σε κρίσιμες εκλογές που θα δώσουν το στίγμα του νέου τουρκικού αιώνα.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου.