Χρονοδιάγραμμα στα συντρίμμια

Και τώρα πού βρίσκεται ο εκλογικός ορίζοντας; Στην Τουρκία, αυτονόητα η συζήτηση για κάλπες μετά την προαναγγελθείσα 14η Μαΐου έχει ήδη ξεκινήσει. Προεξοφλείται ότι το ημερολόγιο έχει ανοίξει ξανά και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Μέσα στα ερείπια και στον μαζικό θάνατο που συνοδεύει μια βιβλική καταστροφή, οι κάλπες μπορεί να στείλουν αντίθετα μηνύματα από εκείνα που προσδοκούσαν όσοι ορίζουν τον εκλογικό χρόνο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι εξίσου προφανές ότι έχει μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών. Εχει αποφύγει μέχρι σήμερα να δεσμευτεί για την Κυριακή των εκλογών, αφήνοντας τον δρόμο ανοικτό και για τον Απρίλιο και για τον Μάιο. Ενδεχομένως να περιμένει ξανά τις νέες κινήσεις του Ερντογάν, πριν οριστικοποιήσει και ανακοινώσει τις δικές του αποφάσεις.

Το πρόβλημα είναι ότι στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου η κατάσταση δείχνει ακόμη πιο ρευστή σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Ο σεισμός των 7,8 Ρίχτερ αποτελεί χτύπημα στα θεμέλια της χώρας που ζει το δικό της πρωτόγνωρο δράμα. Οπως οι σεισμοί του 1999 ανέδειξαν το άστρο του Ερντογάν και τρία χρόνια αργότερα του άνοιξαν την πόρτα της εξουσίας, ο σεισμός του 2023 μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνον το τέλος της παντοδυναμίας του, αλλά της πολιτικής διαδρομής του. Ακόμη και μέσα σε ένα άγριο σκηνικό. Διπλωμάτες και διεθνολόγοι που παρακολουθούν διαχρονικά τις κινήσεις στη σκακιέρα των ελληνοτουρκικών, θεωρούν ότι ο Ερντογάν κινείται πλέον χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο. Η οργή στις σεισμόπληκτες περιοχές που καθημερινά φουντώνει, δεν θέλει πολύ να στραφεί αποκλειστικά εναντίον του – προσωπικά και οικογενειακά. Το βαρύ φορτίο μιας αυταρχικής και διεφθαρμένης εξουσίας θα δοκιμαστεί σκληρά. Και ο τούρκος πρόεδρος όλο και περισσότερο το επόμενο διάστημα θα θυμίζει ένα βαριά πληρωμένο λιοντάρι που αναζητεί διέξοδο. Πρόκειται για εικόνα με πολλές αναγνώσεις – που κάθε άλλο παρά προκαλεί εφησυχασμό στην Αθήνα.

Ο Ερντογάν μπορεί να παρατείνει τις κάλπες έως το συνταγματικό όριο της 18ης Ιουνίου. Ή μπορεί να ενεργοποιήσει τη συνταγματική ρήτρα για παράταση του βίου της κυβέρνησής του, λόγω σπουδαίου εθνικού λόγου. Είναι το σενάριο που ανησυχούσε μέχρι πρότινος την Αθήνα, αναζητώντας τον λόγο για τον οποίο το Ακ Σαράι θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ανάφλεξη στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο σεισμός και η εθνική θλίψη προσφέρονται ως άλλοθι για να παραμείνουν ανοικτές οι εκλογικές εκκρεμότητες στην Τουρκία. Αν η κατάσταση, μάλιστα, ξεφύγει απολύτως από τον έλεγχο του Ερντογάν, κάποιοι δεν αποκλείουν μια αντιστροφή του 2016. Η αποτυχημένη απόπειρα για αλλαγή καθεστώτος θα μπορούσε να είναι οδηγός για μία κίνηση του τούρκου προέδρου που θα τον διατηρούσε στην εξουσία. Στην Αθήνα αντιλαμβάνονται ότι σε μια τέτοια εξέλιξη, η Αγκυρα θα ήταν ικανή για το χειρότερο.

Στο «Πεντάγωνο» καταγράφουν με σχετική αμηχανία ότι την ώρα που ο Ερντογάν περιοδεύει στα ερείπια για να διατηρήσει τον έλεγχο των πραγμάτων και οι αξιωματούχοι του διαβιβάζουν ευχαριστίες στην ελληνική κυβέρνηση για την άμεση βοήθεια και πραγματική αλληλεγγύη, οι παραβιάσεις από τουρκικά μαχητικά και drones συνεχίζονται στον ουρανό του Αιγαίου. Κατόπιν αυτού, ο συναγερμός δεν θα πάψει να ηχεί. Αν οι σεισμοί απειλήσουν με κατεδάφιση την κυβέρνηση Ερντογάν, η στροφή σε μια εθνικιστική ατζέντα μπορεί να είναι ακόμη πιο απότομη. Η «διπλωματία των σεισμών» δεν θα είναι το αντίδοτο – άλλωστε, ούτε το 1999 ήταν. Εκείνη η φθινοπωρινή τραγωδία σε Ελλάδα και Τουρκία ήρθε να επικυρώσει τα βήματα προσέγγισης που είχαν ξεκινήσει ήδη από την άνοιξη. Ηταν η προενταξιακή διαδικασία που ξεκίνησε τότε για την Τουρκία, εκείνη που είχε αλλάξει το κλίμα και τις διαθέσεις. Η Αγκυρα είχε τότε ηρεμήσει γιατί περίμενε ανταλλάγματα.

Στο Μαξίμου παρακολουθούν πλέον τις εξελίξεις με το βλέμμα εστιασμένο προσωπικά στον Ερντογάν. Η τηλεφωνική γραμμή με τον Κυριάκο Μητσοτάκη άνοιξε εκ νέου μετά τη μετωπική στην Πράγα, αλλά εάν υπάρξει συνέχεια θα εξαρτηθεί από τον σχεδιασμό του τούρκου προέδρου. Υπό αυτή την έννοια, ο Ερντογάν εξακολουθεί να έχει έναν ρόλο ρυθμιστή και για το ελληνικό χρονοδιάγραμμα.