Η πολιτική μετανάστευση

Στο παρασκήνιο της μεγάλης συζήτησης για τη μετανάστευση στην ΕΕ παίζεται εκ νέου ένα αντίστοιχα μεγάλο πολιτικό «παιχνίδι». Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) φαίνεται να έχει αποφασίσει, ότι ενόψει των ευρωεκλογών του 2024 αλλά και διάφορων εθνικών εκλογών ο κατάλληλος πολιτικός εταίρος για να αυξήσει την επιρροή του στα ευρωπαϊκά πράγματα είναι η ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ΕΣΜ), δηλαδή οι ευρωσκεπτικιστές. Στην ομάδα αυτή συνυπάρχουν ακροδεξιά κόμματα όπως τα Αδέλφια της Ιταλίας, η Ελληνική Λύση, το Vox, οι Σουηδοί Δημοκράτες κ.ά.

Η μετανάστευση βρίσκεται πάλι στο επίκεντρο λόγω των αυξημένων ροών, αλλά κυρίως γιατί το θέμα εργαλειοποιείται και πάλι για εκλογικό όφελος. Είναι ενδεικτικό ότι το αίτημα που φέρνει κοντά τις δύο ομάδες είναι η χρηματοδότηση τειχών και φραχτών από τον  προϋπολογισμό της ΕΕ. Ο πρόεδρος του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ τόνισε ότι αυτή η πρόταση δεν είναι πλέον ένα θέμα ταμπού και θα πρέπει να υπάρξουν πιο αποφασιστικές ενέργειες. Εχει ενδιαφέρον ότι γενικός γραμματέας του ΕΛΚ είναι σύμβουλος για ευρωπαϊκά θέματα του Κυρ. Μητσοτάκη. Την ίδια θέση έχει και ο Β. Ορμπαν, το κόμμα του οποίου έχει διαγραφεί από το ΕΛΚ και με την ψήφο της ΝΔ.

Στην ίδια γραμμή και με αφορμή την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής 8 κράτη-μέλη (Αυστρία, Δανία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ελλάδα, Μάλτα, Σλοβακία) απέστειλαν επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζητώντας αλλαγές στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την προστασία των συνόρων (φράχτες).

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της αρμόδιας επιτρόπου Γιόχανσον τόνισε εκ νέου ότι δεν προβλέπεται χρηματοδότηση από την ΕΕ για φράχτες και τείχη, αλλά υπάρχει η πρόβλεψη για χρηματοδότηση άλλων μέσω επιτήρησης των συνόρων (θερμικές κάμερες κ.λπ.).

Σε επιστολή της η πρόεδρος της Επιτροπής ενόψει της Συνόδου είχε τονίσει από την πλευρά της την ανάγκη «ευρωπαϊκής απάντησης σε μια ευρωπαϊκή πρόκληση» παρουσιάζοντας το πλαίσιο δράσης της Επιτροπής μέσω 4 πυλώνων: ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, επιτάχυνση των επιστροφών, συνεργασία με τρίτες χώρες-εταίρους και ενίσχυση της αλληλεγγύης για τη στήριξη των κρατών-μελών που έχουν τη μεγαλύτερη εμπλοκή στην υποδοχή.

Είναι προφανές ότι η ΕΕ επιμένει στην ίδια αναποτελεσματική συνταγή, ενώ τα κράτη-μέλη σκληραίνουν όλο και περισσότερο τη στάση τους με τα περιθώρια εύρεσης κοινού βηματισμού στη γραμμή «φύλαξη συνόρων με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα» να στενεύουν επικίνδυνα.

Η διαφαινόμενη συμπόρευση μεταξύ ΕΛΚ και ΕΣΜ θα δημιουργήσει μια νέα πολιτική πραγματικότητα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο παραδοσιακά προσπαθεί να περιορίσει και να επηρεάσει ακραίες θέσεις των κρατών-μελών και της Επιτροπής σε ευαίσθητα θέματα όπως η μετανάστευση. Η διαφαινόμενη αυτή αλλαγή του ΕΛΚ ερμηνεύεται ως προετοιμασία για τις επόμενες ευρωεκλογές (άνοιξη 2024) προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί πολιτικά τη δύσκολη θέση των ευρωσοσιαλιστών στους οποίους χρεώνει το Quatargate. Σε αυτό έχει προφανώς παίξει πολύ σημαντικό ρόλο η επικράτηση της Μελόνι στην Ιταλία, με το ΕΛΚ να βλέπει μια μεγάλη ευκαιρία να δημιουργήσει μια διευρυμένη συντηρητική πλειοψηφία στην ΕΕ.

Η μετανάστευση θα κρίνει ακόμα μια φορά το πολιτικό μέλλον της ΕΕ με θύμα στον βωμό της πολιτικής σκοπιμότητας τα θεμελιώδη δικαιώματα. Φαντάζομαι τον Γκράουτσο Μαρξ να λέει αυτές είναι οι αρχές μου αλλά εάν δεν σας αρέσουν έχω κι άλλες.

Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης  είναι διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες