Διλήμματα και ελλείμματα

«Ανιστόρητος διμέτωπος». Είναι απορίας άξιο για το πού φτάνει η ιστορική αναδρομή του Αλέξη Τσίπρα προκειμένου να αποδομήσει τη στρατηγική του Νίκου Ανδρουλάκη. Στον Εμφύλιο; Στην εποχή του Ανένδοτου και το «1-1-4»; Στα χρόνια των συνταγματαρχών, που δεν έζησε; Ή μήπως στη μεταπολιτευτική περίοδο, επιχειρώντας μέσα από αυτήν να βρει τις ρίζες ενός αντιδεξιού μετώπου που θα συνήγειρε και συνένωνε την προοδευτική παράταξη, τουλάχιστον για τους εκλογικούς στόχους της; Στην πραγματικότητα, ανατρέχοντας στα προδικτατορικά χρόνια, θα μπορούσε κανείς να βρει μαζί στους δρόμους την ευρύτερη Κεντροαριστερά. Οι δυνάμεις της τότε Ενωσης Κέντρου και της ΕΔΑ είχαν όντως μια κοινή κατεύθυνση να ακολουθήσουν, ιδίως μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και στα κρατητήρια του ΕΑΤ – ΕΣΑ οι αγώνες ήταν κοινοί. Αλλά αυτή δεν είναι η εποχή του Τσίπρα, ούτε του Νίκου Ανδρουλάκη.

Αντιθέτως, στα χρόνια που μπορεί να θυμάται ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, ο διμέτωπος κάθε άλλο παρά ανιστόρητος μπορεί να χαρακτηριστεί. Εάν υπάρχουν συμπλεύσεις από τη δεκαετία του ’80 και μετέπειτα, αυτές εντοπίζονται μάλλον σε μια «ανιστόρητη συμπόρευση» της εγχώριας Αριστεράς με τη ΝΔ, απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, τόσο στην παπανδρεϊκή όσο και στη σημιτική περίοδο, παρά σε αριστερές ρήξεις με το συντηρητικό κατεστημένο. Και δεν είναι μόνο το «βρώμικο ΄89» που σηματοδοτεί αυτή τη συμπόρευση. Η συγκυβέρνηση της ΝΔ του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη με τον τότε ενιαίο Συνασπισμό, πέραν της παραπομπής του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο, να διαμοιράσει τα ιμάτια της σοσιαλδημοκρατίας που έμπαινε ανάμεσά τους επεδίωκε. Το ίδιο παιχνίδι, δε, παίχθηκε και μετέπειτα, σε δήμους και νομαρχίες, όταν αριστεροδεξιές συμπλεύσεις στο προσκήνιο και το παρασκήνιο στόχευαν τους υποψηφίους που στήριζε το ΠΑΣΟΚ. Και η σύμπλευση έγινε ακόμη πιο φανερή στα χρόνια που ξαναπήρε τα ηνία η λεγόμενη καραμανλική Δεξιά. Ακόμη και σήμερα στην Κουμουνδούρου δεν θέλουν να κακοκαρδίσουν τον Κώστα Καραμανλή, αποφεύγοντας κάθε επικριτική αναφορά σε μια κυβερνητική διαχείριση που, επί της ουσίας, οδήγησε τη χώρα στην πτώχευση και στα Μνημόνια. Απεναντίας, ο ΣΥΡΙΖΑ μαζί με τη ΝΔ βυσσοδομούσαν στην πλατεία κατά της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου – και ήταν μαζί στο όχημα της αντιμνημονιακής υστερίας. Αυτή η σύμπλευση, άλλωστε, ήταν που οδήγησε στην πόρτα της Κουμουνδούρου τον Πάνο Καμμένο και τον Δημήτρη Παπαγγελόπουλο.

Ανιστόρητος διμέτωπος, συνεπώς, δεν υπάρχει. Κι αυτό το γνωρίζει καλά ο Τσίπρας, όπως επίσης αντιλαμβάνεται ότι η τοξικότητα του ΣΥΡΙΖΑ για τις παλαιές δεξαμενές του ΠΑΣΟΚ δεν έχει να κάνει με τη δική του διακυβέρνηση, αλλά με όσα προηγήθηκαν. Τα δικά τους αντιδεξιά σύνδρομα έχουν άλλη αφετηρία και αφυπνίζονται για διαφορετικούς λόγους. Ο Τσίπρας επιδιώκει να διαμορφώσει ένα κλίμα ενοχών σε όσους επιμένουν να στηρίζουν το ΠΑΣΟΚ, επειδή βρίσκεται σε αδιέξοδο. Βασικός στόχος του δεν είναι να εγκλωβίσει τον Ανδρουλάκη σε μια υπόσχεση για μετεκλογική σύμπραξη απέναντι στον Μητσοτάκη, αλλά να τραβήξει κόσμο από τη Χαριλάου Τρικούπη. Βάζει διλήμματα για να καλύψει τα δικά του ελλείμματα.

Η αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ να συσπειρώσει το δικό του ακροατήριο και, ακόμη περισσότερο, να αυξήσει το κοινό του θα οδηγήσει προσεχώς σε ακόμη πιο σκληρές αντιδεξιές κορόνες – που κάποια χρόνια νωρίτερα ίσως να φάνταζαν γραφικές, εάν προέρχονταν από τους επιτελείς της Κουμουνδούρου. Η «μάχη των δύο κόσμων» που περιγράφει ο Μητσοτάκης, βάζοντας απέναντι τους λαϊκιστές και τους εγχώριους οπαδούς του «τραμπισμού», βρίσκει αυτή την εποχή πιο πρόσφορο έδαφος σε σχέση με το δίλημμα που επιχειρεί να αναδείξει ο Τσίπρας. Σε μια περίοδο που μπορεί να κριθεί μέσα από πέντε κάλπες, έως τις ευρωεκλογές του 2024, ο ΣΥΡΙΖΑ απειλείται όχι μόνο με διαδοχικές ήττες που θα τον οδηγήσουν σε μια δίνη εσωστρέφειας, αλλά με νέα ερωτήματα που θα έχουν να κάνουν με τη χρησιμότητά του. Και στην πολιτική, όπως γνωρίζει πλέον και ο Τσίπρας, το σημαντικότερο είναι να παραμένεις χρήσιμος.