Τελετουργίες της αγέλης

Αραγε, έναν χρόνο μετά τη δολοφονία του Αλκη Καμπανού άλλαξε τίποτε στους χώρους όπου μαζεύονται και βόσκουν φανατισμό οι αγέλες της οπαδικής νεότητας; Κανείς δεν ξέρει αν επηρεάστηκαν και πόσο. Το πιθανότερο είναι ναι, σε κάποιοιν βαθμό – κι ένα υποψήφιο θύμα να σώθηκε κάτι είναι κι αυτό, αλλά δεν θα το μάθουμε ποτέ. Ισως να υπήρχαν κάποιες αναστολές επιθέσεων λόγω του θορύβου και της κατακραυγής. Μπορεί η δημοσιότητα να έδρασε ως λουρί ελέγχου ή αναστολής.

Αλλά η ορμονική νεότητα, ο ζηλωτικός φανατισμός, οι μηχανισμοί εκτροφής παραμένουν ανάλλαχτοι. Κάθε μέρα προβληματικοί έφηβοι μπαίνουν στις δυνάμει φονικές αυτές διμοιρίες και θέλουνε να διακριθούν ως ηρωικοί πιονιέροι και μπροστάρηδες του αγώνα υπέρ της ποδοσφαιρικής ομάδας. Το αιματηρό αυτό παίγνιο είναι φαντασιακό, είναι αναπαράσταση πολέμου, αλλά τα θύματα είναι πραγματικά, υπαρκτά και τραγικά. Οι επιθέσεις κατά αντιπάλων αποτελούν θεατρικές αναπαραστάσεις, τελετουργίες επαλήθευσης του ανδρισμού, αγωνία διάκρισης μέσα στην ελεεινή αξιοκρατία της αγέλης – είναι τελετές ένταξης και αποδοχής. Οι δράστες αποζητούν τον θαυμασμό και την καταξίωση μέσα στο μικρο-σύστημα της παρέας – πρόκειται για πρώιμο ναρκισσισμό, για διαταραγμένα «εγώ» που αποχαλινώνονται εντός της μυθολογίας της μικροσυμμορίας.

Αλλά για να μπει ένα παιδί στην αγέλη και να φτάσει να κάνει έγκλημα, πρέπει να προϋπάρχει εντός του η σχετική ψυχοδομή που το οδηγεί στον φανατισμό, στην απόλυτη επένδυση σε μια ιδέα, σε μια ομάδα (ή σε μια ιδεολογία) που υποκαθιστά τη θεότητα – η ομάδα γίνεται θρησκεία. Και οι επιθέσεις είναι θεατρικές χειρονομίες θυσιαστικής διακονίας υπέρ του Απόλυτου. Υπέρ της πίστης. Ισως να ακουστεί παράδοξο, αλλά πίσω απ’ όλα κρύβεται ο ρομαντισμός, ο ιδεαλισμός της νεότητας που εκτρέπεται προς το έγκλημα, παίρνει φονικά χαρακτηριστικά γιατί στρεβλώνεται και διοχετεύεται προς λάθος κατεύθυνση. Είναι η κρίσιμη ηλικία της εφηβείας, όπου όλα μπορεί να συμβούν. Το λέει σχετικά ο Ελύτης: «Οι τρομοκράτες είναι οι άξεστοι των θαυμάτων». Γονείς, γρηγορείτε.

Αλλά έχουν ευθύνη και οι μηχανισμοί των ομάδων. Οφείλουν να αγρυπνούν διαρκώς στα γκολπόστ.

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι συγγραφέας