Σε κοινό βηματισμό Αθήνα και Ιερουσαλήμ

Σε μια περίοδο τεκτονικών – όπως έχουν χαρακτηριστεί – γεωπολιτικών αλλαγών, η Ανατολική Μεσόγειος μπαίνει ξανά στο κέντρο του ενδιαφέροντος, με τις ΗΠΑ να επιστρέφουν στην περιοχή και την ενέργεια να γίνεται καταλύτης εξελίξεων και προοπτικής για την επόμενη ημέρα. Σε αυτό το παιχνίδι Ελλάδα και Ισραήλ εμφανίζονται έτοιμα να αναδείξουν τη σημασία τους και να διαδραματίσουν ρυθμιστικό ρόλο – με την ισχυρή στρατηγική συνεργασία μεταξύ τους να λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι και στις πολιτικές αναθεωρητισμού. Γεγονός που επαναβεβαιώθηκε στην επίσκεψη του Νίκου Δένδια χθες στην Ιερουσαλήμ και στο σπριντ συναντήσεων που είχε στις περίπου επτά ώρες που έμεινε στο Ισραήλ, με τον ομόλογό του Ελι Κοέν, τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, αλλά και τον πρόεδρο της χώρας Ισαάκ Χέρτζογκ. Με τις δύο πλευρές να επαναλαμβάνουν τις στρατηγικού χαρακτήρα σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ, οι οποίες δεν επηρεάζονται από την αλλαγή των κυβερνήσεων.

Για την ελληνική πλευρά ένα από τα σημαντικότερα κέρδη της επίσκεψης ήταν η σαφής δήλωση Κοέν πως το Ισραήλ «υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας και τα κυριαρχικά της δικαιώματα», στέλνοντας μήνυμα πως οι διαφορές πρέπει να λύνονται «μέσω του διαλόγου και της διπλωματίας». Υπογράμμισε δε τον ρόλο Ελλάδας και Ισραήλ στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και τη στενή συμμαχία και αλληλεγγύη των δύο χωρών σε περιόδους ειρήνης αλλά και κρίσεων. Ο Δένδιας από την πλευρά του ενημέρωσε για τις τουρκικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, σημειώνοντας τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, του εδάφους αλλά και τις υβριδικές τακτικές που χρησιμοποιεί η Αγκυρα για να κλιμακώσει τις εντάσεις, τονίζοντας παράλληλα τις ανοιχτές πλέον απειλές της Τουρκίας για εισβολή ή εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου εναντίον της Αθήνας.

Η συνάντηση 3+1

Αναφορά έγινε και στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ + ΗΠΑ) με αιχμή την τετραμερή συνάντηση που εκκρεμεί και αναμένεται να συζητηθεί η προοπτική της και στην Αθήνα κατά την άφιξη του Αντονι Μπλίνκεν στις 21 Φεβρουαρίου. Ωστόσο οι επικείμενες εκλογές δεν αποκλείεται να τη μεταθέσουν για αργότερα. Το ζήτημα της ενεργειακής συνεργασίας ήταν ψηλά στην ατζέντα, με ιδιαίτερη αναφορά τόσο στο ζήτημα ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, όσο και στον EastMed. Με το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού να ανακοινώνει ότι ο Νετανιάχου έχει ήδη δώσει εντολή για τη σύγκληση μιας τριμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ με θέμα την ενεργειακή συνεργασία. Στοίχημα άλλωστε παραμένει ο όποιος αγωγός επιλεγεί να φτάνει στην Ευρώπη μέσω της Αφρικής ή της Ανατολικής Μεσογείου και όχι μέσω Τουρκίας.

Τριμερής Ελλάδας – Ισραήλ – Εμιράτων

Δεδομένης της νέας δυναμικής που αποκτά η ευρύτερη περιοχή, Δένδιας και Κοέν συζήτησαν και την προοπτική ενός νέου τριμερούς σχήματος Ελλάδας – Ισραήλ – Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στον θετικό απόηχο και των Συμφωνιών του Αβραάμ, που γίνονται αφετηρία για νέες ευκαιρίες. Στο τραπέζι βρέθηκαν και τα ζητήματα της άμυνας που αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της στρατηγικής των δύο πλευρών, καθώς και εξοπλιστικά προγράμματα που είτε βρίσκονται σε αναμονή είτε θα μπορούσαν να «τρέξουν» το επόμενο διάστημα.

Ενδιαφέρον για την Αθήνα έχει και η συνέχιση των συνομιλιών για την επίλυση του Παλαιστινιακού, καθώς μια ανάφλεξη που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την περιοχή δεν αφήνει αδιάφορη την ελληνική διπλωματία. Ασφαλείς πληροφορίες κάνουν λόγο και για ανάληψη πρωτοβουλιών από την ΕΕ στην κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης και του διαλόγου.

Αν και Ισραήλ – Τουρκία βρίσκονται σε διαδικασία εξομάλυνσης των μεταξύ τους σχέσεων, η πλευρά Νετανιάχου παραμένει μάλλον δύσπιστη  εμμένοντας στην ανάγκη της διατήρησης της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή. Οσον αφορά το αν θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο παράθυρο διαλόγου Ελλάδας – Τουρκίας με στόχο λύσεις στη βάση του διεθνούς δικαίου, αρμόδιες πηγές σημειώνουν ότι αυτό θα φανεί μετά τις εκλογές και ανάλογα με το αν ο Ερντογάν επανεκλεγεί και κατά πόσο θα θέλει κινήσεις σε αυτή την κατεύθυνση.

Η επίσκεψη Σούκρι

Σημαντικές παραμένουν για την Αθήνα και οι εξελίξεις στη Λιβύη, με την απάντηση στην τουρκολιβυκή επιστολή στον ΟΗΕ να εξετάζεται αν θα είναι κοινή με την Αίγυπτο. Διαβουλεύσεις για το στοχευμένο περιεχόμενο της επιστολής θα έχει ο ΥΠΕΞ και με τους νομικούς συμβούλους της ελληνικής πλευράς. Αν και Δένδιας και Σούκρι «τα έχουν πει ήδη», αναμένεται και η επίσκεψη του αιγύπτιου ΥΠΕΞ στην Αθήνα το επόμενο διάστημα.

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική διπλωματία μπαίνει σε φάση «συντήρησης» των σχέσεων και των επαφών της με καίριους παίκτες μέχρι τις εκλογές, με αρμόδιες πηγές να τονίζουν ότι η εξωτερική πολιτική δεν προσφέρεται για προεκλογικά παιχνίδια και να παραπέμπουν για νέες συμφωνίες και αποφασιστικές κινήσεις μετά τις κάλπες. Υπογραμμίζοντας δε ότι οι «διπλωματικές αναμονές» υπάρχουν και σημειώνοντας ότι η πολιτική στον τομέα της διπλωματίας πρέπει να έχει συνέχεια. Οσον αφορά δε τα σενάρια για πρόκληση «θερμού επεισοδίου» από την Τουρκία μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων στην Ελλάδα, αυτό δεν θεωρείται πιθανό, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί, όπως λένε καλά πληροφορημένες πηγές, ένα «ατύχημα».

Οι νέες προκλήσεις

Την απαίτηση της Τουρκίας για F-16 άνευ όρων εξέφρασε εκ νέου χθες ο εκπρόσωπος του Ερντογάν, Ιμπραχίμ Καλίν, προχωρώντας σε νέα επίθεση στο αμερικανικό Κογκρέσο και τον γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ. Οπως είπε, αν οι γερουσιαστές θέσουν ως προϋπόθεση στα F-16 το θέμα της Σουηδίας και της Φινλανδίας και απαντήσουν θετικά στο αίτημα της Ελλάδας για τα F-35, θα σημαίνει ότι οι ΗΠΑ «θα χάσουν την ουδετερότητά τους». Πρόσθεσε δε ότι μία τέτοια προϋπόθεση δεν θα γίνει αποδεκτή από την Τουρκία. Στο πεδίο των προκλήσεων στο Αιγαίο χθες σημειώθηκαν 23 παραβιάσεις από 21 τουρκικά αεροσκάφη, εκ των οποίων τα επτά ήταν οπλισμένα, ενώ σημειώθηκαν και τρεις εμπλοκές.