Η Τουρκία προς πρόωρες εκλογές

Καθώς η 14η Μαΐου φαίνεται ότι προκρίνεται ως η ημερομηνία διεξαγωγής διπλών προεδρικών και βουλευτικών εκλογών στην Τουρκία, δρομολογείται σειρά πολιτικών εξελίξεων. Πρώτον, φαίνεται ότι οι επικείμενες εκλογές θα σημαδευθούν από συζητήσεις περί του δικαιώματος του εκλέγεσθαι. Ενώ η στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του δημάρχου της Κωνσταντινουπόλεως Εκρέμ Ιμάμογλου έθεσε σε νέα βάση τις συζητήσεις για την επιλογή υποψηφίου από τον συνασπισμό της αντιπολιτεύσεως, ζήτημα εγείρεται σχετικά με την υποψηφιότητα και του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος της Τουρκίας, ο πρόεδρος της χώρας εκλέγεται για μέχρι δύο θητείες. Εξαίρεση αναγνωρίζεται από το άρθρο 116 μόνον αν η απόφαση για κήρυξη πρόωρων εκλογών λαμβάνεται με απόφαση του κοινοβουλίου. Δεδομένου ότι φαίνεται να προκρίνεται η διάλυση του κοινοβουλίου με προεδρικό διάταγμα, τούτο εγείρει ζήτημα νομιμότητος της συμμετοχής του τούρκου προέδρου στις εκλογές. Είναι αμφίβολο πάντως ότι η αντιπολίτευση θα προσφύγει στις αρμόδιες Αρχές για το ζήτημα, λόγω δυσπιστίας ως προς τη θεσμική ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, αλλά και της απόψεως ότι η προσπάθεια εφαρμογής του άρθρου 110 θα παρουσιασθεί από τα φιλοκυβερνητικά μέσα σαν προσπάθεια δικαστικής απαγορεύσεως του τούρκου προέδρου, ο οποίος θα παρουσιασθεί εκ νέου σαν το θύμα μηχανορραφιών του κεμαλιστικού κατεστημένου.

Η ανακοίνωση της πιθανής ημερομηνίας των εκλογών έχει επίσης αυξήσει την πίεση στον συνασπισμό της αντιπολιτεύσεως για την επιλογή κοινού υποψηφίου. Δεδομένης της επιμονής του προέδρου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στη δική του υποψηφιότητα και της απροθυμίας των δύο δημάρχων Αγκύρας και Κωνσταντινουπόλεως Μανσούρ Γιαβάς και Εκρέμ Ιμάμογλου να τον αμφισβητήσουν ευθέως, ο κ. Κιλιτσντάρογλου φέρεται ως ο επικρατέστερος υποψήφιος του συνασπισμού των έξι κομμάτων της αντιπολιτεύσεως. Η πιθανή υποψηφιότητά του διευκολύνει τον προεκλογικό αγώνα του τούρκου προέδρου, καθώς οι δημοσκοπικές επιδόσεις του κ. Κιλιτσντάρογλου παρέμεναν κατώτερες όλων των άλλων πιθανών υποψηφίων της αντιπολιτεύσεως.

Τούτο πάντως δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα των εκλογών είναι ήδη προδιαγεγραμμένο. Μέχρι τις εκλογές πολλά απρόοπτα μπορούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η προ μηνός δολοφονία του τέως προέδρου των Γκρίζων Λύκων (Ülkü Ocakları), οργανώσεως νέων του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (MHP), Σινάν Ατές, η οποία και έχει προκαλέσει αναστάτωση στον χώρο της τουρκικής Ακροδεξιάς. Η προσπάθεια του κυβερνητικού συνασπισμού αλλά και των δικαστικών Αρχών να συγκαλύψουν την υπόθεση έχει εξοργίσει ικανό τμήμα της οργανώσεως των Γκρίζων Λύκων, οι οποίοι απαιτούν διαλεύκανση του εγκλήματος και απειλούν με αποχή από τις εκλογές ή και καταψήφιση του κυβερνητικού συνασπισμού. Μπορεί ο νέος εκλογικός νόμος να μείωσε το όριο για την είσοδο των πολιτικών κομμάτων στη Βουλή από το 10% στο 7%, ωστόσο ούτε η μείωση του ορίου φαίνεται να εξασφαλίζει την παρουσία του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (MHP) στη Βουλή. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα καθιστούσε πολύ δύσκολη τη διατήρηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) και θα έδινε την ευκαιρία στη Μεράλ Ακσενέρ και το Καλό Κόμμα να ηγεμονεύσει στον χώρο της τουρκικής Ακροδεξιάς.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ