Τα σκοτάδια των ηθοποιών

Ξέρω πολλές και πολλούς ηθοποιούς που έχουν ένα πτυχίο από δραματική σχολή. Δεν ξέρω αν ποτέ το επικαλέστηκαν για να βρουν δουλειά στο θέατρο ή, ευρύτερα, στο θέαμα ούτε η αμοιβή τους εξαρτήθηκε ποτέ από το πτυχίο αυτό. Με το πτυχίο αποδεικνύεις ότι έχεις ειδίκευση ηθοποιού. Αλλά το αν είσαι καλός ή κακός ηθοποιός, με έναν τρόπο, το λύνει η αγορά – έτσι κι αλλιώς ζόρικη και πολύ ανταγωνιστική. Εκτός του θεάτρου και του οπτικοακουστικού, οι ηθοποιοί (κι οι κινηματογραφιστές κι οι μουσικοί) έχουν σκληρή μοίρα. Δεν είναι τυχαίο ότι πολύς κόσμος που δεν καταφέρνει να είναι στο θέατρο, ή για να συμπληρώσει τα ελάχιστα που βγαίνουν από το θέατρο, εργάζεται στα μπαρ και στα εστιατόρια.

Από την άποψη αυτή, η αντίδραση των ηθοποιών στο Προεδρικό Διάταγμα 85/2022 είναι περισσότερο συναισθηματικής τάξης. Τίποτα δεν μετέτρεψε το διάταγμα αυτό ως προς την αξία των πτυχίων τους. Τους ανάγκασε όμως να συγκριθούν με άλλα επαγγέλματα και να διαπιστώσουν ότι το δικό τους δεν πιστοποιείται από γερά χαρτιά. Επί της ουσίας, δεν έχουν άδικο. Αλλά, από την άλλη, γι’ αυτούς το σανίδι δεν είναι αυτοσκοπός, δεν προσανατολίστηκαν στο θέαμα, και μάλιστα στο ποιοτικό θέαμα, το οποίο θέλουν να υπηρετήσουν, αδιαφορώντας για τις συνέπειες; Ευνόητη η εκ των υστέρων διαμαρτυρία, όμως το ποτάμι φτιάχνει την κοίτη του.

Συμφωνώ, βέβαια, ότι έρχεται μια στιγμή που όσο επαναστάτης καλλιτέχνης κι αν είσαι, πρέπει και να ζήσεις. Εννοείται. Σε αυτή τη φάση, είναι κατανοητή η όποια διεκδίκηση – αλλά ως προς ποίο σημείο; Τι ζητούν οι διαμαρτυρόμενοι ηθοποιοί που ισχυρίζονται ότι το πτυχίο τους είναι ισοδύναμο με απολυτήριο λυκείου; Να διορίζονται μόνιμοι στο Εθνικό Θέατρο ή, έστω, στην ΕΡΤ; Να τους παίρνουν στο Δημόσιο; Ως στόχος ενός ολόκληρου κλάδου, κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Οπότε, απλώς, οι ηθοποιοί που σήμερα διαμαρτύρονται για κάτι που ίσχυε πάντα απλώς χειραγωγούνται από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και τον συνδικαλισμό τους. Τους βάζουν μπροστά να παίξουν τους αντικυβερνητικούς, όταν οι ίδιοι οι πολιτικοί που τους ωθούν έκαναν το κορόιδο στα ίδια προβλήματα.

Το πρόβλημα είναι ότι οι ηθοποιοί έχουν ανεχτεί κακές σχολές και κακές σπουδές, έχουν συμβάλει στο τραγικό επίπεδο του ελληνικού οπτικοακουστικού, έχουν παραιτηθεί από την πνευματικότητα του ρόλου τους κι απλώς διεκδικούν κάτι, οτιδήποτε, θα εξασφαλίσει γι’ αυτούς περισσότερα επαγγελματικά δικαιώματα. Αδιάφοροι για τα προσόντα τους, ζητούν απλώς τα πτυχία τους να θεωρούνται ισοδύναμα με κάποια άλλα της δημόσιας εκπαίδευσης, στην ουσία δηλαδή ζητούν επαγγελματική διασφάλιση. Πώς μπορεί όμως να συμβεί αυτό; Πώς μπορούν να ζητούν από την πολιτεία και από την κοινωνία αναγνώριση προσόντων που δεν υπάρχουν, όταν μάλιστα οι ίδιοι όλα αυτά τα χρόνια δεν διεκδίκησαν την αναβάθμιση των σπουδών τους, πρώτα από τις σχολές στις οποίες σπούδασαν κι από τους καθηγητές που τους δίδαξαν κι από τις δουλειές όπου δούλεψαν;

Οσο για τον ΣΥΡΙΖΑ, που τον έπιασε ο πόνος, δεν είναι το κόμμα που αρνείται την ιδιωτική εκπαίδευση; Δεν είναι το κόμμα που στην τελευταία συνταγματική μεταρρύθμιση αρνήθηκε να αγγίξει το άρθρο 16, με αποτέλεσμα η ανώτερη και η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα να είναι καθηλωμένη μερικές δεκαετίες πίσω, και με την ιδιωτική εκπαίδευση να κινείται σε ένα ισοπεδωτικό ημίφως, δυσμενές και για τις σχολές και για τους αποφοίτους τους;

Το θέμα των καλλιτεχνικών επαγγελμάτων, και της ιδιωτικής εκπαίδευσης, και των ιδιωτικών πανεπιστημίων, είναι αλληλένδετο – και δεν λύνεται ούτε με διαμαρτυρίες ούτε με συνδικαλιστικές υπερωρίες. Απλώς, κάποια κόμματα χρησιμοποιούν τους διαμαρτυρόμενους – οι οποίοι, έτσι κι αλλιώς, αρνούνται να γίνουν λίγο πιο αυστηροί και με αυτούς που τους χρησιμοποιούν και με τους εαυτούς τους.