Τι συμβαίνει μετά τον πόλεμο; {CR}

Δεν είναι πολύ νωρίς για να σκεφτούμε τι θα ακολουθήσει τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το να υπολογίσουμε το μέλλον μετά τη σύγκρουση είναι απαραίτητο όχι μόνο για τα θύματα της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και για την Ευρώπη και τον κόσμο. Ο επιθετικός πόλεμος του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν θυμίζει τρομακτικά τη σύγκρουση που κατέστρεψε την Ευρώπη μετά το 1914. Ο A’ Παγκόσμιος Πόλεμος έθεσε τις βάσεις για τις καταστροφές που ακολούθησαν. Ξεκίνησε κι αυτός ως ένας πόλεμος στον οποίο ο επιτιθέμενος πόνταρε σε μια γρήγορη νίκη – και εξελίχθηκε κι αυτός σε μια ευρύτερη σύγκρουση στην οποία η κάθε πλευρά προσπάθησε να υπονομεύσει την πολεμική ικανότητα και την πολιτική σταθερότητα της άλλης.

Μέχρι τις 8 Νοεμβρίου, ήταν σαφές ότι ο Πούτιν είχε υπολογίσει λάθος υποθέτοντας ότι οι ΗΠΑ και η ΕΕ θα κουράζονταν από τη σύγκρουση και θα εκφόβιζαν την Ουκρανία να δεχτεί έναν ταπεινωτικό ειρηνευτικό διακανονισμό. Η κρίσιμη στιγμή ήρθε όταν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ αποδείχθηκε ότι δεν αποτέλεσαν συντριβή για τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Αμέσως μετά, η Ρωσία αποσύρθηκε τελικά από τη Χερσώνα και εξαπέλυσε μια νέα στρατηγική επιβολής όσο το δυνατόν περισσότερης δυστυχίας και καταστροφής στους ουκρανούς πολίτες.

Ο δυτικός συνασπισμός κράτησε αξιοσημείωτα καλά. Αλλά η επόμενη μεγάλη δοκιμασία θα έρθει όταν τελειώσει ο πόλεμος. Αν η επιστροφή σε μια τάξη βασισμένη σε κανόνες συνδεθεί με οικονομική δυστυχία – όπως συνέβη το 1920 – θα αποτύχει. Εχουν ήδη πραγματοποιηθεί κάποιες διεθνείς διασκέψεις υψηλού επιπέδου για να συζητηθεί το πλαίσιο χειρισμού της ουκρανικής ανοικοδόμησης. Αλλά ένα σημαντικό στοιχείο έχει αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό. Ακριβώς όπως το Σχέδιο Μάρσαλ του 1948 απευθυνόταν τόσο στο αμερικανικό όσο και στο ευρωπαϊκό κοινό, η ενίσχυση της δημοκρατίας και η αποκατάσταση της αίσθησης του πολιτικού σκοπού είναι τόσο αναγκαία στην Ευρώπη όσο και στην Ουκρανία.

Και πάλι, οι διαφορές μεταξύ των διευθετήσεων μετά τον Α’ και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο προσφέρουν σχετικά διδάγματα. Οι Σύμμαχοι «έχασαν την ειρήνη» μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο επειδή απέτυχαν να σκεφτούν σφαιρικά για το πώς θα συμβιβάσουν την ανοικοδόμηση του Βελγίου και της Γαλλίας – όπου συνέβη το μεγαλύτερο μέρος της φυσικής καταστροφής – με την επανένταξη της ηττημένης Γερμανίας. Εκ πρώτης όψεως, είναι λογικό να υποστηρίζεται ότι η Ρωσία ή τουλάχιστον οι πάμπλουτοι ολιγάρχες του κύκλου του Πούτιν θα πρέπει να πληρώσουν το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Αλλά αυτό το αποτέλεσμα δεν θα είναι εφικτό όσο ο Πούτιν παραμένει στην εξουσία, και αν επιβληθούν τόσο τεράστιες οικονομικές κυρώσεις σε μια Ρωσία μετά τον Πούτιν, θα κινδυνεύαμε να επαναλάβουμε το σενάριο μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο καλύτερος δρόμος είναι αυτός που χαράχθηκε με το Σχέδιο Μάρσαλ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ανασυγκρότηση της Ουκρανίας θα επιτύχει μόνο αν σχεδιαστεί με παγκόσμιους όρους. Αντί να προσφέρει λύση σε ένα ειδικά ουκρανικό πρόβλημα, η διεθνής κοινότητα πρέπει να καταστήσει την ουκρανική ανοικοδόμηση μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας.

Ενα από τα μεγάλα προβλήματα της Ουκρανίας σήμερα είναι ότι αναπτύσσεται πολύ αργά από τη δεκαετία του 1990, μένοντας όλο και πιο πίσω από τη γειτονική της Πολωνία. Οπως και η Ρωσία, στηρίχθηκε σε ένα οικονομικό μοντέλο εξαγωγής εμπορευμάτων που έχει πλέον φτάσει στα όριά του. Ο μεταπολεμικός δυναμισμός της θα εξαρτηθεί προφανώς από την αποκατάσταση του στεγαστικού αποθέματος της χώρας, του ενεργειακού εφοδιασμού, των νοσοκομείων, των σχολείων και άλλων υποδομών. Αλλά θα εξαρτηθεί εν μέρει και από το αν θα μπορέσει να εγκαταλείψει την εξάρτηση από την εξόρυξη φυσικών πόρων. Ευτυχώς, πολλές από τις ίδιες δυνάμεις που στήριξαν την εκπληκτική αυτοάμυνα της Ουκρανίας θα ωφελήσουν και την οικονομική της ανάκαμψη. Επειδή το Κίεβο ήταν ήδη πριν από τον πόλεμο κόμβος ανάπτυξης λογισμικού, οι ουκρανοί προγραμματιστές ήταν καλά εξοπλισμένοι για να εξουδετερώσουν τις ρωσικές απειλές στον κυβερνοχώρο. Αυτές ακριβώς είναι οι δεξιότητες και οι ικανότητες που θα χρειαστούν για την οικοδόμηση μιας σύγχρονης οικονομίας.

Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, πρέπει να ξαναχτίσουμε καλύτερα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάδυση μιας νέας, πιο σταθερής διεθνούς τάξης εξαρτάται από αυτό.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον