Τα λόμπι στο απόσπασμα;

Η υπόθεση Καϊλή μας σόκαρε, μας απογοήτευσε και προκάλεσε σοβαρούς τριγμούς στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Ενα από τα ζητήματα που εύλογα ήρθαν στην επιφάνεια με αφορμή το «Qatargate» είναι ο ρόλος και η δράση των λόμπι στο χώρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Είναι αλήθεια ότι ο όρος «λόμπι» για πολύ κόσμο έχει μια αρνητική χροιά, όμως δεν πρέπει να δαιμονοποιείται.

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ βρίσκονται σε αλληλεπίδραση με ένα ευρύ φάσμα ομάδων και οργανώσεων, που επιδίδονται σε δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων.

Αυτά τα λόμπι είναι σε θέση να προσφέρουν γνώση και πληροφόρηση για πολυάριθμους και εξειδικευμένους οικονομικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και επιστημονικούς τομείς. Από εκεί και πέρα οι ευρωβουλευτές αποφασίζουν με βάση το εθνικό συμφέρον της χώρας τους και τις θέσεις της πολιτικής τους ομάδας. Προφανώς είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα οι επαφές με λομπίστες που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ και υποστηρίζουν τα συμφέροντα που εκπροσωπούν με νόμιμο τρόπο και άλλο τα καταδικαστέα φαινόμενα χρηματισμού και διαφθοράς. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι υπάρχει επί παραδείγματι και ελληνικό λόμπι, το οποίο υποστηρίζει σθεναρά τα εθνικά μας συμφέροντα.

Οπως επίσης είναι απολύτως θεμιτό lobbying οι έλληνες ευρωβουλευτές να στηρίζουμε τη θέση ενός κράτους-μέλους, προκειμένου να εξασφαλίσουμε τη στήριξη των δικών του ευρωβουλευτών σε μια δική μας εθνική υπόθεση.

Ομως η αδιαμφισβήτητη ανάγκη που αναδείχθηκε με αφορμή τις πρόσφατες θλιβερές εξελίξεις είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και η αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία των λόμπι.

Ηδη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διά στόματος της προέδρου Ρομπέρτα Μετσόλα προανήγγειλε την έναρξη μιας διαδικασίας εσωτερικής μεταρρύθμισης προκειμένου να ενισχυθούν η διαφάνεια και η λογοδοσία και να δημιουργηθούν τα απαραίτητα «στεγανά».

Επίσης θα πρέπει η χρηματοδότηση οργανισμών και προσώπων που έχουν πρόσβαση στο Κοινοβούλιο να είναι απόλυτα διαφανής και να παρακολουθείται ενδελεχώς.

Παράλληλα απαιτείται η αυστηροποίηση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του, τις συναντήσεις που γίνονται σε αυτό και τις επαφές ευρωβουλευτών με τις ομάδες εκπροσώπησης συμφερόντων.

Περαιτέρω δίνεται αφορμή για αναμόρφωση του πλαισίου που διέπει τη λειτουργία του Μητρώου Διαφάνειας, της διαδικτυακής βάσης δεδομένων όπου παρατίθενται όλες οι ομάδες και οι οργανισμοί που προσπαθούν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση της πολιτικής της ΕΕ. Μέχρι σήμερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε συνεργασία με το Συμβούλιο και την Επιτροπή, χρησιμοποιούσε ένα κοινό Μητρώο για την εποπτεία των δραστηριοτήτων των εκπροσώπων συμφερόντων. Σύμφωνα με την τελευταία σχετική Εκθεση που δημοσιεύθηκε την 31η Δεκεμβρίου 2021, οι εγγεγραμμένοι εκπρόσωποι ομάδων συμφερόντων στο εν λόγω Μητρώο Διαφάνειας ανέρχονται σε 13.366.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την 31η Δεκεμβρίου 2012 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν μόλις 5.400, κάτι που σημαίνει ότι μέσα σε εννέα χρόνια οι εγγεγραμμένοι λομπίστες έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί, ένα στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη αυστηρότερου ελέγχου.

Ενα ακόμη ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί σε επίπεδο δεοντολογίας είναι η συνεργασία πρώην επιτρόπων και ευρωβουλευτών με τα λόμπι.

Σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό Transparency, σχεδόν το 50% όσων διετέλεσαν Ευρωπαίοι Επίτροποι έως το 2014 εν συνεχεία προσελήφθησαν από εταιρείες, τράπεζες και ομάδες συμφερόντων. Κορυφαίο παράδειγμα αποτελεί ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Επίσης μέχρι σήμερα 485 πρώην ευρωβουλευτές πέρασαν στο lobbying.

Στους δύσκολους καιρούς που βιώνουμε, το μεγάλο ζητούμενο είναι οι πρόσφατες εξελίξεις να μη γίνουν αφορμή για να ενισχυθεί ο ευρωσκεπτικισμός και να τρωθεί το κύρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του πιο δημοκρατικού θεσμικού οργάνου της ΕΕ.

Η Ελίζα Βόζεμπεργκ είναι ευρωβουλευτής της ΝΔ