Τα διπλότυπα της διαφθοράς

Εάν η «κιβωτός» συνέτριψε ένα μέρος του σύγχρονου αγιολογικού χάρτη, η εντυπωσιακή πτώση της κ. Καϊλή συντρίβει την Ποπ Αρτ πολιτική. Και οι δύο υποθέσεις, πέρα από τη δικαιική εξέλιξή τους, καταστρέφουν (εκ των πραγμάτων) μια σειρά από ισχυρές παραδοχές. Τη δύναμη του αισθητικού και ηθικού αυτονόητου, τη λαϊκή, τη μαζική προσήλωση σε είδωλα, σε κατηγορίες «καλού» και πετυχημένου, σε ομοιώματα και ισοδύναμα, υπαρκτών πολιτιστικών και κοινωνικών αναγκών. Οι πολίτες έχουν ανάγκη και τον εξομολόγο (που τους απαλλάσσει από ενοχές) και τον διαφημιστή (που τους δίνει ωραιοποιημένο το είδωλό τους).

Γιατί η πολιτική και πολιτιστική σκηνή οργανώνεται πάνω στην ισχυρή δημιουργία αναφορών και «εννοιών-cheesecakes», γεμάτων νόμιμες αμφισημίες . Στην άλλη πλευρά αυτής της νοσηρής και κάλπικης διαφάνειας, βαθαίνει το αντίθετο: τίποτα δεν μπορεί να είναι αυτό που φαίνεται, όλα κρύβουν μια σκοτεινή πλευρά . Οι αποκαθηλώσεις εδραιώνουν την εξαίσια υποψία, στη θέση της βεβαιότητας. Ολα σάπια λοιπόν;

Για μια παραδοσιακή ερμηνευτική φόρμα, αυτά τα συμβάντα (όπως και πολλά άλλα, ποινικά) δεν αποτελούν την κανονική, τη μεγάλη πολιτική, αλλά τις εκτροπές της που στο τέλος βλάπτουν τις μεγάλες ιδεολογικές κατασκευές: κράτος, κοινοβουλευτική διαύγεια, ευρωπαϊκή ευταξία, ένα είδος ποιοτικού πρώτου κόσμου γεμάτου από μοσχαράκι bourguignon και κάποιο κρασί από grand cru αμπελώνα. Η πολιτική πραγματικότητα όμως είναι και οι σάλτσες στο τραπεζομάντιλο, οι εκτονωτικές σούρες Πέμπτη βράδυ στην πλατεία του Ευρωκοινοβουλίου, είναι και οι διαστροφές και οι γεωπολιτικές.

Για παράδειγμα, στο πλάι των αποκαθηλωτικών δραμάτων, συνεχίζεται το σίριαλ ενός ακήρυκτου φυσικού και κηρυγμένου επικοινωνιακού πολέμου. Και δεν είναι απλώς η μιλιταριστική ρητορική της Τουρκίας που βρίσκει καλούς και διαχειρίσιμους ακροατές, όσο η άνευρη και τεμπέλα πρόσληψή της. Δεν δόθηκε δημοσιότητα από τα Διεθνή Μέσα Ενημέρωσης, στην απειλή πυραυλικής επίθεσης στην Ελλάδα που εκστόμισε ο Ερντογάν και επιτελείς. Φυσικά. Δεν είναι απομονωμένη η Τουρκία, το αντίθετο, αναπτύσσει μια πολλαπλή διασύνδεση πολιτική και εμπορική με πολλές χώρες και κέντρα αποφάσεων. Ας θυμηθούμε το επαναλαμβανόμενο δυσάρεστο: ο γραμματέας του ΝΑΤΟ, μιλώντας για την Τουρκία, έχει πει «δείτε τον χάρτη».

Ητοι, δείτε με καθαρό μάτι, την πολύτιμη γεωγραφική θέση, δείτε το στρατιωτικό μέγεθος, κατανοήστε πού θεμελιώνεται η διπλωματική ευλυγισία. Η περίπλοκη και φοβισμένη άρνηση και συγχρόνως η εξάρτηση της Δύσης από τον αντιπαθή συνέταιρο, δημιουργούν ένα αντιφατικό σύμπλοκο. Και αντιτουρκισμού και φιλοτουρκισμού. Συγχρόνως. Το διπλό πάθος βέβαια δεν είναι αρκετό για να εξηγήσει τους τόνους ανεκτικότητας. Πρόσφατα ακούστηκε (ακόμα μια φορά) πρόταση από αναλυτή, να επανέλθει το «σύμφωνο μη επίθεσης» μεταξύ των δύο χωρών.

Να επανασυμφωνηθεί και υπογραφεί. Γιατί ελπίζουμε ότι μπορεί να συμβεί αυτό, αφού συμφέρει απολύτως την Τουρκία το casus belli, όχι μόνο γεωπολιτικά, αλλά και εμπορικά; Το casus belli, όπως οι επεμβάσεις στη Συρία, στο Ιράκ (διαλυμένες χώρες και οι δύο), είναι μέρος (εκτός των πρόδηλων επεκτατικών σχεδίων) και του μάρκετινγκ του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος που έχει συγκροτηθεί ως πολύ σοβαρή παραγωγική δύναμη στη γειτονική μας χώρα (ακόμα και ως οικογενειακή υπόθεση του Ερντογάν). Με την εχθροπαθή ιμπεριαλιστική και προσβλητική ρητορική της η Τουρκία είναι σαν να παίρνει μέρος σε μια διαρκή διεθνή έκθεση «οπλικών συστημάτων». Σαν σε μια πασαρέλα επίδειξης προϊόντων ισχύος, βιομηχανικής δύναμης, γεωπολιτικής ακτινοβολίας.

Οι γδούποι (οι αποκαθηλώσεις που ανέφερα στην αρχή) ακούγονται είτε στο έδαφος μιας επεκτεινόμενης βιοποριστικής αγωνίας και διονυσιακής παράλυσης του λαού που ψάχνει απεγνωσμένα πολιτικά και ηθικά σύμβολα, είτε στο έδαφος μιας πολιτικής εξαχρείωσης που θεμελιώνεται (και καταναλώνει) διπλότυπα διεφθαρμένων.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής
στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ