Βγες για τρέξιμο για {LF}να δυναμώσεις τη μνήμη σου!

Δεν είναι μυστικό ότι η τακτική άσκηση έχει πολλά οφέλη· ειδικά εμείς οι δρομείς ξέρουμε κάτι παραπάνω γι’ αυτό, έτσι δεν είναι; Η τακτική άσκηση, όπως είναι και το τρέξιμο π.χ. 3-4 φορές την εβδομάδα, προστατεύει από την ανάπτυξη χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης και οι καρδιακές παθήσεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βελτιώσει την ψυχική υγεία. Αλλά τι επίδραση έχει σε συγκεκριμένες λειτουργίες, όπως η μνήμη; Μπορεί ένα πρόγραμμα προπόνησης να μας βοηθήσει να θυμηθούμε τους σκόρερ από τον αγώνα μπάσκετ που είδατε χθες στην τηλεόραση, που βγήκατε στο πρώτο ραντεβού με τον/την αγαπημένο/η σας ή πού στο καλό ακουμπήσατε τα κλειδιά σας και δεν μπορείτε να τα βρείτε με τίποτα;

Κι όμως είναι δυνατό. Μελέτες εδώ και χρόνια έχουν δείξει ότι μία μόνο προπόνηση μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα ανάκλησης στη μνήμη και ότι η τακτική άσκηση κατά τη διάρκεια ετών ή δεκαετιών όχι μόνο βελτιώνει τη μνήμη, αλλά βοηθά επίσης στην ενίσχυση έναντι μελλοντικών προβλημάτων μνήμης. Τώρα, μια πρόσφατη μελέτη από το Ντάρτμουθ, το ερευνητικό πανεπιστήμιο του Νιου Χάμσαϊρ που θεωρείται ένα από τα καλύτερα στις ΗΠΑ, επικεντρώνεται στο πώς η ένταση της άσκησης, σε μια χρονική περίοδο, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση των διαφορετικών τύπων ανάκλησης στη μνήμη.

Οι μεταβλητές

«Γνωρίζουμε ότι η άσκηση λειτουργεί, αλλά δεν γνωρίζουμε ποιες μεταβλητές της άσκησης κάνουν την άσκηση πιο αποτελεσματική», λέει στους «New York Times» ο Μάρκ Ρόιγκ, καθηγητής Φυσικοθεραπείας και Εργοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο ΜακΤζιλ που μελετά την επίδραση της άσκησης στη γνωστική λειτουργία. «Πιστεύουμε ότι η ένταση είναι ένας από αυτούς τους παράγοντες». Οι διαφορετικές εντάσεις άσκησης φαίνεται να επηρεάζουν διαφορετικούς τύπους μνήμης. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις με τη μελέτη της σχέσης μεταξύ τακτικής άσκησης και μνήμης είναι ότι οι αλλαγές είναι δύσκολο να μετρηθούν. Αυτό περιπλέκεται από το γεγονός ότι πολλοί άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τη μνήμη, όπως η καθιστική εργασία γραφείου ή η χρόνια στέρηση ύπνου. Επιπλέον, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι μνήμης – κάτι που εξηγεί πώς ένα άτομο μπορεί να χάνει συνεχώς τα κλειδιά του (κακή χωρική μνήμη), αλλά έχει μια ικανότητα να θυμάται ημερομηνίες γέννησης (ισχυρή σημασιολογική μνήμη).

Τα fitness trackers, τα έξυπνα ρολόγια και φυσικά τα ρολόγια που χρησιμοποιούμε οι δρομείς μπορούν να προσφέρουν μία λύση σε αυτά τα ζητήματα. Στην πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην αμερικανική επιθεώρηση «Nature Scientific Reports», οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν δεδομένα που καταγράφηκαν επί έναν χρόνο στα Fitbit 113 συμμετεχόντων, οι οποίοι ολοκλήρωσαν επίσης μια σειρά από τεστ μνήμης, όπως ανάκληση λεπτομερειών από μια σύντομη ιστορία, χωρικές λεπτομέρειες, ξένες γλωσσικούς όρους και λίστες τυχαίων λέξεων.

Τα μοτίβα

Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι συνέδεσε ένα ολόκληρο έτος πληροφοριών σχετικά με τα μοτίβα δραστηριότητας των συμμετεχόντων – πόση άσκηση, πόσο έντονη, πόσο συχνά – με την απόδοσή τους σε τεστ μνήμης. Αλλες μελέτες έχουν παρακολουθήσει μοτίβα δραστηριότητας μέσω αυτοαναφερόμενων δεδομένων, τα οποία είναι συχνά λιγότερο αξιόπιστα από τα δεδομένα παρακολούθησης δραστηριότητας, καθώς οι άνθρωποι τείνουν να υποτιμούν πόσο χρόνο κάνουν καθιστική ζωή και θυμούνται λάθος τα συνολικά επίπεδα δραστηριότητάς τους.

«Μπορείς να λάβεις μια πολύ πιο λεπτομερή εικόνα από τα δεδομένα παρακολούθησης δραστηριότητας», παρατηρεί στους «New York Times» ο Τζέρεμι Μάνινγκ, καθηγητής στο Κολέγιο Ντάρτμουθ και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης. Ο δρ Μάνινγκ και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι οι δραστήριοι άνθρωποι είχαν καλύτερες αναμνήσεις συνολικά σε σύγκριση με εκείνους που έκαναν καθιστική ζωή, αλλά διαπίστωσαν επίσης ότι τα είδη των τεστ στα οποία πήγαν καλά ποικίλλουν ανάλογα με το πόσο έντονα ασκούνταν.

Για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες σε ελαφρά έως μέτρια δραστηριότητα, όπως να πηγαίνουν για τακτικές βόλτες, είχαν καλύτερη «επεισοδιακή» μνήμη. Σκεφτείτε την επεισοδιακή μνήμη ως «διανοητικό ταξίδι στον χρόνο», εξηγεί ο δρ Μάνινγκ, ή την ικανότητα να θυμάστε λεπτομέρειες από καθημερινά γεγονότα, όπως τι είπατε σε εκείνον τον καφέ που ήπιατε με έναν φίλο σας ή το πώς περάσατε την πρώτη μέρα στο σχολείο όταν ήσασταν παιδιά. Αυτό το συμπέρασμα έρχεται να ακολουθήσει μια σειρά από προηγούμενες μελέτες που έχουν δείξει ότι όσο περισσότερο οι άνθρωποι είναι δραστήριοι, τόσο καλύτερη είναι, κατά μέσο όρο, η επεισοδιακή μνήμη τους.

Οι διαλειμματικές

Οι συμμετέχοντες που ασκούνταν τακτικά πιο έντονα – όπως να τρέξουν ή να κάνουν διαλειμματικές προπονήσεις στο γυμναστήριο – είχαν περισσότερες πιθανότητες να αποδώσουν καλύτερα σε εργασίες χωρικής μνήμης. Η χωρική μνήμη είναι η ικανότητα να θυμόμαστε φυσικές σχέσεις μεταξύ αντικειμένων ή τοποθεσιών στον χώρο, όπως το σημείο όπου βάζουμε τα κλειδιά μας. Αυτό ναι μεν επιβεβαιώνει μια σειρά από άλλες μελέτες που δείχνουν ότι η άσκηση υψηλής έντασης βελτιώνει τη μνήμη, αλλά προχωρά περαιτέρω, υποδηλώνοντας ότι μπορεί να είναι πιο χρήσιμη για αυτόν τον τύπο μνήμης από έναν άλλο.

Χρειάζεται περισσότερη μελέτη για να στερεοποιηθούν αυτές οι συσχετίσεις και να προσδιοριστεί τι τις προκαλεί, τονίζουν οι ερευνητές. «Οσο περισσότερο μπορούμε να συνδέσουμε τα καθημερινά πρότυπα δραστηριότητας με τη γνωστική απόδοση, τόσο πλησιάζουμε στο να σκεφτόμαστε τον τρόπο ζωής μας», ο οποίος περιλαμβάνει το πόσο δραστήριοι είμαστε κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ημέρας και τα πρότυπα ύπνου, αναφέρει η Μισέλ Βος, γνωστική νευροεπιστήμονας από Πανεπιστήμιο της Αϊόβα. Σύμφωνα με τον Φίλιπ Τομπορόφσκι, καθηγητή Κινησιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, αυτή η έρευνα είναι μια «πραγματικά καλή πρώτη εικασία» για το πώς ορισμένα πρότυπα άσκησης επηρεάζουν ορισμένους τύπους μνήμης.

Ο δρ Μάνινγκ και οι συνεργάτες του ελπίζουν να συνεχίσουν με ελεγχόμενα πειράματα για να εντοπίσουν γιατί ορισμένες ασκήσεις μπορεί να επηρεάσουν συγκεκριμένους τύπους μνήμης. Ισως κάποια μέρα μπορέσει να οριστικοποιηθεί η συγκεκριμένη προπόνηση που θα μας βοηθήσει επιτέλους να θυμηθούμε πού αφήσαμε τα κλειδιά μας. Λες να πρέπει να βαρέσουμε χιλιάρια;