Η αμφισβήτηση {LF}της Fed

Μέχρι τώρα πιθανότατα έχετε ακούσει για χρεωστικές υποχρεώσεις με εξασφαλίσεις, ποσοτική χαλάρωση, χρήματα από ελικόπτερα, σκιώδεις τραπεζικές συναλλαγές, αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου, ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, εξαγορές με μόχλευση, τιμολόγηση περιουσιακών στοιχείων, κρυπτονομίσματα και ούτω καθεξής. Μπορεί να μην μπορείτε να τα εξηγήσετε όλα – για να είμαι ειλικρινής, λίγοι μπορούν -, αλλά ξέρετε ότι κατά κάποιο τρόπο συνδέονται με την κεντρική τράπεζα ή χρηματοδότηση. Ισως έχετε επίσης καταλάβει τη διαφορά μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Πιθανότατα μπορείτε να ονομάσετε τα άτομα που προτείνουν και εφαρμόζουν μια τέτοια πολιτική, όπως ο σημερινός πρόεδρος της Federal Reserve, Τζερόμ Πάουελ, και οι άμεσοι προκάτοχοί του.

Πώς κι έτσι; Γιατί οι απόκρυφοι όροι των οικονομικών είναι τόσο οικείοι και πώς οι γκρίζοι πρωταγωνιστές τους έγιναν γνωστά ονόματα;

Η σύντομη απάντηση είναι εύκολη: όπου πηγαίνουν οι τραπεζίτες, φαίνεται ότι δημιουργούνται προβλήματα. Αλλά ακόμη και αν δεν υπάρχει σκάνδαλο και/ή κρίση στην κλίμακα της Μεγάλης Υφεσης μετά το 2008, οι περισσότεροι οικονομολόγοι, αναλυτές και επιχειρηματικοί ηγέτες συμφωνούν ότι η «χρηματιστοπιστοτικοποίηση» της οικονομίας είναι ο λόγος που οι τράπεζες και οι τραπεζίτες έχουν παρέμβει τόσο πολύ στην καθημερινότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ετσι, «Το Κεφάλαιο τον 21ο αιώνα» του Τομά Πικετί, μια διακωμώδηση του «Κεφαλαίου» του Καρλ Μαρξ, κατάφερε να γίνει μπεστ σέλερ εδώ όπως και αλλού στον κόσμο. Και αυτός είναι ο λόγος που τα πρώτα σημάδια εξέγερσης εναντίον αυτού του νέου καθεστώτος εμφανίστηκαν στο κέντρο της πόλης στο Μανχάταν, όπου ήταν δυνατή η κατάληψη της Wall Street.

Πολλοί λένε ότι η Fed και η χάραξη πολιτικής της έχουν την πνευματική ικανότητα και τις νομικές εξουσίες να λειτουργούν ως μέσο σχεδιασμού, μέσω του οποίου οι οικονομικές δραστηριότητες μπορούν να συντονιστούν για την εκπλήρωση δημοκρατικά καθορισμένων κοινωνικών σκοπών. Από κάθε άποψη, οι κεντρικές τράπεζες – κι ιδιαίτερα η Fed, επειδή το δολάριο εξακολουθεί να είναι το κυρίαρχο νόμισμα στον κόσμο – ενεργούν ήδη ως επενδυτικές Αρχές, αλλά τα πρόσφατα προγράμματα διάσωσης έχουν επιδεινώσει την οικονομική ανισότητα και έχουν κάνει ελάχιστα ή τίποτα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Μπορούμε να εκπληρώσουμε την αθετημένη υπόσχεση της Fed αναγνωρίζοντας και ενεργώντας σύμφωνα με αυτές τις προφανείς αλλά άγνωστες πραγματικότητες. Αλλά πρώτα πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτό που γνώριζαν οι πρόγονοί μας του 19ου αιώνα: ότι το καθήκον που έχουμε μπροστά μας είναι να υπάρξει ένα πολιτικό σχέδιο που πρέπει να αποφασιστεί με δημοκρατικά μέσα.

Ο Τζέιμς Λίβινγκστοουν είναι καθηγητής Ιστορίας στο Rutgers University και συγγραφέας έξι βιβλίων, περιλαμβανομένων του «Origins of the Federal Reserve System: Money, Class, and Corporate Capitalism, 1890-1913» (Cornell University Press, 1989) και του επερχόμενου «The Intellectual Earthquake: How Pragmatism Changed the World, 1898-2008» (University of Chicago Press)