Περίπλοκες διαδικασίες, επιπλέον προϋποθέσεις

Η γερμανική κυβέρνηση παρουσίασε ένα σχέδιο για την αλλαγή του νόμου για την ιθαγένεια. Πιο συγκεκριμένα στο σχέδιο που παρουσιάστηκε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ο χρόνος για την αίτηση απόκτησης ιθαγένειας μειώνεται από 8 σε 5 έτη, ενώ εφόσον οι άνθρωποι που αιτούνται ιθαγένεια έχουν να επιδείξουν «ειδικά ενταξιακά επιτεύγματα» (επαγγελματικά, γλωσσικά, ακαδημαϊκά) η αίτηση μπορεί να γίνει στα 3 χρόνια.

Ηδη η πολιτική αντιπαράθεση είναι έντονη με τους διαφωνούντες να επικαλούνται λάθος προσέγγιση και να τονίζουν ότι αυτό θα προκαλέσει περισσότερη παράτυπη μετανάστευση, ενώ λένε ότι η μείωση του χρόνου δεν εξυπηρετεί την ένταξη επί της ουσίας.

Ο καγκελάριος Σολτς σε μήνυμά του μίλησε για τον ρόλο των μεταναστών στην ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και επιτυχία της Γερμανίας και τόνισε ότι είναι θετικό που οι άνθρωποι αυτοί επιθυμούν να παραμείνουν στη χώρα και θέλουν να γίνουν πολίτες της.

Η θετική αυτή στάση και ρητορική μοιάζει εντελώς ξένη στην Ελλάδα, όπου αρμόδιοι υπουργοί σε δηλώσεις τους λένε μεταξύ άλλων ότι «δεν χρειαζόμαστε άλλους μετανάστες» και οι διαδικασίες για την πρόσβαση στην ιθαγένεια είναι εξαιρετικά περίπλοκες. Πρέπει να προσθέσουμε ότι μετά και την απόφαση του ΣτΕ που κήρυξε τον πρώτο νόμο για την ιθαγένεια αντισυνταγματικό (3838/2010 κυβέρνηση Παπανδρέου), ενισχύθηκε η λογική «Ελληνας γεννιέσαι δεν γίνεσαι». Λόγω αυτής της απόφασης, ο νόμος του 2016 έπρεπε να βρει περίπλοκες νομικές λύσεις ώστε να την «ξεπεράσει».

Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες των κυβερνήσεων της ΝΔ έκαναν ακόμα πιο δύσκολα τα πράγματα αφού και οι γραπτές εξετάσεις συμπεριλαμβάνουν θεματικές που δεν συνάδουν με κάποια ενταξιακή λογική, ενώ και ο τρόπος που εφαρμόζεται το οικονομικό κριτήριο αποκλείει πολλούς ανθρώπους. Ανθρωποι που διαμένουν δεκαετίες στη χώρα, ενώ πέτυχαν στις «πανελλαδικού» τύπου γραπτές εξετάσεις του υπουργείου Εσωτερικών και ενώ έχουν αναπτύξει επαγγελματικές δραστηριότητες και ισχυρούς δεσμούς στην Ελλάδα, αδυνατούν να πολιτογραφηθούν λόγω προσκομμάτων που τίθενται κυρίως από τα οικονομικά κριτήρια.

Συγκεκριμένα, ένας υποψήφιος με περισσότερα από 20 χρόνια παραμονής στην Ελλάδα που για ένα από τα προηγούμενα έτη (3, 5 ή 7 ανάλογα με το καθεστώς διαμονής) δεν διαθέτει το ύψος του κατώτατου μισθού, απορρίπτεται χωρίς δυνατότητα προσφυγής εκτός της δικαστικής οδού. Αυτό μάλιστα ισχύει αναδρομικά και για όσους και όσες έχουν  εκκρεμείς αιτήσεις με το προηγούμενο σύστημα πολιτογράφησης. Χιλιάδες υποψήφιοι και υποψήφιες που είχαν καταθέσει τα δικαιολογητικά τους προ του Απριλίου 2021, όταν ξεκίνησε να εφαρμόζεται το νέο σύστημα, και οι φάκελοί τους βρίσκονταν υπό εξέταση, καλούνται σήμερα να τεκμηριώσουν επιπλέον προϋποθέσεις, οι οποίες δεν ίσχυαν στον χρόνο υποβολής της αίτησής τους.

Με βάση τα ως τώρα δεδομένα, η εφαρμογή του ελάχιστου εισοδήματος έχει ήδη οδηγήσει στην έκδοση κατά κόρον απορριπτικών αποφάσεων. Οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες στην Ελλάδα από το 2010 και έπειτα, όπως και οι συνθήκες της πανδημίας των τελευταίων χρόνων, όχι μόνο δεν λαμβάνονται υπόψη, αλλά χρησιμοποιούνται ως ένα επιπλέον εμπόδιο για την πολιτογράφηση ανθρώπων απολύτως ενταγμένων στην ελληνική κοινωνία. Σημειώνεται ότι ο μεταναστευτικός πληθυσμός υπέστη συγκριτικά υψηλότερες εισοδηματικές απώλειες κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και είναι περισσότερο εκτεθειμένος σε φαινόμενα αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας.

Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης είναι διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες