Η εποχή {LF}των υπεραπειλών

Σοβαρές, τεραστίου μεγέθους απειλές θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον μας – όχι μόνο τις θέσεις εργασίας, τα εισοδήματά μας, τον πλούτο και την παγκόσμια οικονομία, αλλά και τη σχετική ειρήνη, την ευημερία και την πρόοδο που επιτεύχθηκε τα τελευταία 75 χρόνια. Πολλές από αυτές τις απειλές δεν ήταν καν στα ραντάρ μας κατά την ακμάζουσα εποχή μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Υπάρχει απότομα αυξανόμενος κίνδυνος όχι μόνο πολέμου μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων αλλά και πυρηνικής σύγκρουσης. Τον επόμενο χρόνο, ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία θα μπορούσε να κλιμακωθεί σε αντισυμβατική σύγκρουση που εμπλέκει άμεσα το ΝΑΤΟ. Και το Ισραήλ – και ίσως οι ΗΠΑ – μπορεί να αποφασίσουν να εξαπολύσουν πλήγματα κατά του Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε πορεία για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να εδραιώνει περαιτέρω την αυταρχική του διακυβέρνηση και με τις ΗΠΑ να εντείνουν τους εμπορικούς περιορισμούς τους κατά της Κίνας, ο νέος σινοαμερικανικός ψυχρός πόλεμος γίνεται όλο και πιο ψυχρός μέρα με τη μέρα. Ακόμη χειρότερα, θα μπορούσε πολύ εύκολα να μετατραπεί σε θερμός με αφορμή την υπόσταση της Ταϊβάν. Εν τω μεταξύ, η πυρηνικά οπλισμένη Βόρεια Κορέα έχει για άλλη μια φορά αποσπάσει την παγκόσμια προσοχή εκτοξεύοντας πυραύλους πάνω από Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Κυβερνοπόλεμος συμβαίνει καθημερινά μεταξύ αυτών των ρεβιζιονιστικών δυνάμεων και της Δύσης και πολλές άλλες χώρες έχουν υιοθετήσει αδέσμευτη στάση έναντι των κυρώσεων που υπαγορεύονται από τη Δύση. Από τη μεταβαλλόμενη οπτική μας γωνία στη μέση όλων αυτών των γεγονότων, δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει στην Ουκρανία. Αυτός ο προσδιορισμός θα αφεθεί στους μελλοντικούς ιστορικούς – εάν υπάρχουν.

Ακόμη και αν αγνοήσουμε την απειλή πυρηνικού Αρμαγεδδώνα, ο κίνδυνος περιβαλλοντικής Αποκάλυψης γίνεται ολοένα και πιο σοβαρός, ειδικά δεδομένου ότι οι περισσότερες συζητήσεις για επενδύσεις net-zero και ESG (περιβαλλοντικές, κοινωνικές και διακυβέρνησης) είναι απλώς πράσινο ξέπλυμα – ή πράσινα ευχολόγια.

Υπάρχουν πολλά εσωτερικά και διεθνή εμπόδια που στέκονται στον δρόμο των πολιτικών που θα επέτρεπαν ένα λιγότερο δυστοπικό (αν και ακόμη αμφισβητούμενο και συγκρουσιακό) μέλλον. Ετσι, ενώ το λιγότερο ζοφερό σενάριο είναι προφανώς επιθυμητό, μια πιο προσγειωμένη ανάλυση δείχνει ότι η δυστοπία είναι πολύ πιο πιθανή απ’ ό,τι η πιο ευτυχής έκβαση. Τα χρόνια και οι επόμενες δεκαετίες θα σημαδευτούν από στασιμοπληθωριστική κρίση χρέους και σχετικές υπεραπειλές – πόλεμος, πανδημίες, κλιματική αλλαγή, αποδιοργανωτική τεχνητή νοημοσύνη και αποπαγκοσμιοποίηση – όλα αυτά θα είναι κακά για τις θέσεις εργασίας, τις οικονομίες, τις αγορές, την ειρήνη και την ευημερία.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητήςΟικονομικών στο Stern School of Business του New York University Stern School of Business και επικεφαλής οικονομολόγος Atlas Capital Team.