Quo Vadis Britannia

Ο Αρμάντο Γιανούτσι είναι ίσως ο πιο επιτυχημένος βρετανός σεναριογράφος πολιτικής σάτιρας, ο οποίος χάρισε ανεπανάληπτες σειρές στους λάτρεις του είδους. Οι τελευταίες πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο εξηγούν γιατί ο Γιανούτσι πλεόν εργάζεται κυρίως σε πρότζεκτ στο εξωτερικό. Η πολιτική πραγματικότητα αφήνει πολύ λίγο χώρο στην πολιτική σάτιρα. Με τη μόνη διαφορά ότι η μίμηση της πολιτικής σάτιρας από την πολιτική πραγματικότητα δεν προκαλεί πάντα γέλιο αλλά απόγνωση.

Σε προηγούμενο άρθρο («Μπόρις Τζόνσον: Τίτλοι τέλους;», «ΤΑ ΝΕΑ» 8 Ιουλίου 2022) είχα αναρωτηθεί αν η παραίτηση του πρώην πρωθυπουργού ήταν το κύκνειo άσμα της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Εδώ και λίγες ημέρες έχουμε την απάντηση. Οχι. Η απόφασή του να μη συμμετάσχει τελικά στην κούρσα διαδοχής μολονότι είχε ξεκινήσει επαφές δεν αποκλείει την επάνοδό του στο μέλλον. Είναι προφανές ότι θεωρεί προτιμότερο για τον ίδιον κάποιος άλλος να «βγάλει το φίδι από την τρύπα». Το έχει κάνει και στο παρελθόν όταν άφησε την «καυτή πατάτα» της διαπραγμάτευσης του Brexit στην Τερίζα Μέι. Με απλά λόγια ο Τζόνσον φαίνεται να ετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα μετά τη διαφαινόμενη ήττα των Συντηρητικών στις επόμενες βουλευτικές εκλογές που πρέπει να γίνουν μέχρι τον Ιανουάριο 2025.

Ο δρόμος προς τις επόμενες εκλογές είναι δύσκολος για τους Συντηρητικούς και για τον νέο πρωθυπουργό, Ρίσι Σούνακ. Πολλά θα κριθούν έως τότε σε επίπεδο οικονομίας, συνοχής του Ηνωμένου Βασιλείου και γεωπολιτικών συσχετισμών.

Ας δούμε λίγο τον ανήφορο του νέου πρωθυπουργού.

Πρώτον, η οικονομία και κυρίως η αξιοπιστία της δέχθηκε ισχυρό πλήγμα από τους χειρισμούς της προηγούμενης κυβέρνησης. Ο πληθωρισμός καλπάζει και το δημόσιο χρέος αυξάνει επικίνδυνα. Προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης είναι η μείωση του πληθωρισμού, ο έλεγχος των δημοσιονομικών και η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός θα κληθεί να λάβει δύσκολα και επώδυνα μέτρα για μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Ολα δείχνουν ότι οδεύουμε σε νέα λιτότητα που θα έχει αναπόφευκτα πολιτικό κόστος.

Ηδη οι Εργατικοί προηγούνται των Συντηρητικών στην πρόθεση ψήφου 31 ποσοστιαίες μονάδες. Η διαφορά όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία η Λιζ Τρας ήταν 11 μονάδες υπέρ των Εργατικών.

Δεύτερον, η Σκωτία προετοιμάζεται για «συμβουλευτικό» δημοψήφισμα για ανεξαρτησία χωρίς την έγκριση του Βρετανικού Κοινοβουλίου την 19η Οκτωβρίου 2023. Το ζήτημα της νομιμότητας/συνταγματικότητας του δημοψηφίσματος εκδικάζεται στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου, η κυβέρνηση της Σκωτίας κατέστησε σαφές ότι θα θεωρήσει τις επόμενες εκλογές ως de facto δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Βασικός λόγος της ενίσχυσης του κινήματος για ανεξαρτησία είναι το Brexit – η Σκωτία είχε στηρίξει με μεγάλη πλειοψηφία την παραμνονή του ΗΒ στην ΕΕ.

Τρίτον, οι εμπορικές, πολιτικές και γεωστρατηγικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση οι οποίες αντιμετωπίζουν το εμπόδιο της μη πλήρους εφαρμογής από το Ηνωμένο Βασίλειο του συμπεφωνημένου Πρωτοκόλλου για τη Βόρεια Ιρλανδία. Οι κυβερνήσεις Τζόνσον και Τρας είχαν κρατήσει σκληρή στάση. Με δεδομένη την κατάσταση της οικονομίας, η εξομάλυνση των σχέσεων με την ΕΕ θα έπρεπε να είναι μέσα στις προτεραιότητες της κυβέρνησης. Ομως όπως φαίνεται ήδη από την επιλογή του υπουργικού συμβουλίου ο νέος πρωθυπουργός είναι δέσμιος των εσωκομματικών συσχετισμών.

Ο Ρίσι Σούνακ δεν φαίνεται να έχει περιθώρια να αλλάξει δραματικά στάση στα φλέγοντα ζητήματα και για έναν ακόμη λόγο: Η νομιμοποίηση της πρωθυπουργίας του βασίζεται στην εκπλήρωση του προεκλογικού προγράμματος του 2019. Οποιαδήποτε παρέκκλιση από αυτό θα ενισχύσει τις φωνές για πρόωρες εκλογές την περίοδο που οι Τόρις θέλουν να τις αποφύγουν πάση θυσία.

Ο Δρ. Αρης Γεωργόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Νότιγχαμ