Το μέγεθος και το πρόβλημα

Αν το μεγάλο γεωπολιτικό γεγονός του αιώνα είναι η εγκατάσταση της Κίνας ως υπερδύναμης, και ως «αντι-δύναμης», έναντι όχι μόνο των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά της λεγόμενης «Δύσης», το μεγάλο γεγονός της φετινής χρονιάς, σε συνδυασμό μάλιστα με το ακόμα μεγαλύτερο, τον πόλεμο στην Ουκρανία, είναι η εγκατάσταση του προέδρου Σι ως παντοδύναμου μονοκράτορα. Εγκατάσταση που απέκτησε, αυτές τις μέρες, θεσμική υπόσταση, μέσα από το σπάσιμο της παράδοσης, που ισχύει από την πρώιμη μετα-μαοϊκή εποχή, επί Ντεγκ Σιαοπίνγκ, για περιορισμένες θητείες του προέδρου και τη συγκέντρωση όλων των εξουσιών: συμβολικής, πολιτικής, στρατιωτικής, συνταγματικής και κυρίως – αυτό ακουμπά την κατάσταση του πλανήτη – παγκόσμιας.

Στα δέκα χρόνια της ως τώρα θητείας του, ο Σι έκανε και άλλαξε πολλά, αρκετά από τα οποία μπορεί να θεωρηθούν ότι βελτίωσαν την κατάσταση του μεγαλύτερου σε μέγεθος λαού του κόσμου. Με την οικονομική πολιτική, που μπορεί να μην ξεκίνησε ο ίδιος, αλλά συνέχισε και ενδυνάμωσε, αυτό το εντελώς ιδιαίτερο μείγμα «κρατικιστικού κομμουνιστικού καπιταλισμού» έβγαλε από τη φτώχεια περίπου 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Η μετατροπή της Κίνας σε παγκόσμιο «υποστηρικτή υποδομών» – μέσω του «Δρόμου του Μεταξιού», του «Οργανισμού της Σαγκάης για τη Συνεργασία» και άλλων μεγάλης κλίμακας επενδυτικών πρωτοβουλιών που εκτείνονται από την Αφρική έως τον Πειραιά και από τα μικροτσίπ έως τα κρυπτονομίσματα – μπορεί να αναστάτωσε τον παγκόσμιο οικονομικό καταμερισμό αλλά ισχυροποίησε τη θέση της Κίνας εντός του. Με την καμπάνια κατά της διαφθοράς, έστω κι αν χρησίμευσε συχνά ως μανδύας για εσωκομματικές εκκαθαρίσεις, έσπασε την αίσθηση όλων των μελών της κομματικής ελίτ ότι βρίσκονται στο απυρόβλητο και, αντίθετα, τόνωσε την αυτοπεποίθηση των πολιτών στο σύστημα. Με την προσυπογραφή, λόγω και της επιμονής τού τότε προέδρου των ΗΠΑ Ομπάμα, της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα, καθώς και με μέτρα για τη μόλυνση της ατμόσφαιρας – ανεπαρκή μπροστά στο πρόβλημα, πάντως μέτρα -, ο Σι μετέτρεψε τη χώρα του από παρία σε μέτοχο ενός παγκόσμιου αγώνα. Σε ένα άλλο κρίσιμο μέτωπο, την πανδημία, για την οποία μάλιστα η Κίνα έχει προφανή ευθύνη, η αποτίμηση της διαχείρισης είναι πιο αμφιλεγόμενη, καθώς την αρχική προσπάθεια απόκρυψης και μη συνεργασίας ακολούθησε ένας συστημικός περιορισμός, και του ιού και των ελευθεριών, μέσω γενικευμένου εγκλεισμού, που σε κάποιο βαθμό συνεχίζεται, έχοντας πλέον καταστεί και καταχρηστικός και οικονομικά καταστρεπτικός.

Οι μαύρες κηλίδες της δεκαετίας Σι, που απέκτησαν τις προϋποθέσεις να γίνουν ακόμα πιο μαύρες στην επόμενη φάση της απεριόριστης εξουσίας, έχουν κυρίως να κάνουν – διόλου συμπτωματικά – με τα δυο θεμέλια του αγαθού που στη Δύση αποκαλούμε δημοκρατία: τα ανθρώπινα δικαιώματα (καταπίεση, παρακολούθηση, σκληρή καταστολή στο εσωτερικό, ενίσχυση αυταρχικών τάσεων σε κάθε γωνιά της γης) και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών: το δόγμα της ισχύος, και της βίας, πολιτικής και στρατιωτικής, είναι πανταχού παρόν κι εκτείνεται και στην έμμεση, προς το παρόν, αλλά στρατηγική υποστήριξη της Ρωσίας στον δικό της αγώνα κατά της Δύσης.  Η υποχώρηση είναι τεράστια, το ίδιο και ο παγκόσμιος κίνδυνος. Φοβούμαι ότι η Κίνα, από «πρόβλημα δημοκρατίας», όπως την αποκαλούσα στο πρόσφατο βιβλίο μου Το Τοπίο της Δημοκρατίας, έχει ήδη μετατραπεί, κάτω από τη σιδερένια μπαγκέτα του Σι, σε πρόβλημα παγκόσμιας επιβίωσης.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος