«Μια τραγωδία που αφορά την εργατική τάξη»

Οι φωτισμοί έχουν έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για το ανέβασμα του διαρκώς επίκαιρου έργου του Αρθουρ Μίλερ «Ψηλά από τη γέφυρα», το οποίο έγραψε το 1955, σε μια εποχή σκοτεινή για τους «μικρούς» βιοπαλαιστές και τους μετανάστες που ήθελαν να πιάσουν μια θέση στον αμερικανικό ήλιο. Στο επίκεντρο ο Εντι Καρμπόνε, το ανομολόγητο πάθος του οποίου για τη νεαρή ανιψιά της γυναίκας του πυροδοτεί μια εσωτερική σύγκρουση, η οποία τον οδηγεί στην αυτοκαταστροφή. Τη σύζυγό του, Μπέατρις, υποδύεται η Ιωάννα Παππά, η οποία μιλάει στα «Πρόσωπα» για τον ρόλο μιας γυναίκας που προσπαθεί μέχρι τελευταία στιγμή να βοηθήσει τον Εντι να βγει από το αδιέξοδό του.

Ποιος είναι ο κόσμος και η εποχή στην οποία μάς μεταφέρει ο Αρθουρ Μίλερ στο συγκεκριμένο έργο;

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε μια φτωχογειτονιά του Μπρούκλιν και αφορά μια οικογένεια μεταναστών από την Ιταλία. Βασίζεται σε αληθινό γεγονός, γράφτηκε και παρουσιάστηκε το 1955 πρώτη φορά στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης. Ο συγγραφέας σχολιάζει εμφανώς το αμερικανικό όνειρο και τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της εποχής με τη μετανάστευση.

Πώς θα περιγράφατε τα «κλειδιά» της ηρωίδας που υποδύεστε; Ποιο είναι πιθανότατα το συναισθηματικό / ηθικό κέντρο της Μπέατρις;

Είναι μια γυναίκα βασανισμένη, ταλαιπωρημένη. Εχει αναλάβει τον ρόλο της μητέρας για τη μικρότερη ανιψιά της, Κάθριν, καθώς η αδελφή της έχει πεθάνει. Η ίδια δεν έχει αποκτήσει δικά της παιδιά. Η αγάπη της για τον άντρα της, Εντι, και την Κάθριν είναι εξίσου δυνατή. Εχει σταθεί με αξιοπρέπεια σε αυτή την οικογένεια, δοτικότητα και κατανόηση. Είναι μια έξυπνη γυναίκα με ενσυναίσθηση που προσπαθεί να διατηρήσει τις ισορροπίες χωρίς να αδικήσει ή να πληγώσει κανέναν. Παρ’ όλ’ αυτά όπου χρειάζεται παίρνει την πρωτοβουλία να βάλει όρια – πάντα, όμως, για να σώσει μια κατάσταση. Η πρόθεσή της, δηλαδή, είναι καλή. Αγαπά με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια. Προτεραιότητά της είναι οι άλλοι και μετά ο εαυτός της. Η στάση της μέχρι το τέλος είναι συγκινητική.

Ποια είναι η ατμόσφαιρα που επιδιώκει ο Γιώργος Νανούρης στο ανέβασμα; Είναι μια λαϊκή τραγωδία που θα παρακολουθήσουμε;

Ο χώρος στην παράσταση προσδιορίζεται κυρίως φωτιστικά, δημιουργώντας ένα τοπίο, έναν χώρο που δεν ορίζεται χρονικά. Στο επίκεντρο οι ήρωες, εκτεθειμένοι απολύτως στη σκηνή, συγκρούονται με τα πάθη τους σ’ έναν χώρο όπου δεν υπάρχει τίποτα για να πιαστούν. Η παράσταση επιδιώκει να ξεφύγει από τα όρια ενός οικογενειακού δράματος.

Συναντάτε στην καθημερινότητά σας ανθρώπινους τύπους, όπως αυτούς που σκιαγράφησε ο Μίλερ το 1955;

Δυστυχώς θα έλεγα πως ναι. Γιατί ο Εντι Καρμπόνε δεν αποτελεί πρότυπο συμπεριφοράς. Είναι κι εκείνος ένα πλάσμα βασανισμένο, που επιτρέπει στη δυστυχία και τις δυσκολίες να αλλοιώσουν την όποια καλή και αγνή του πρόθεση απέναντι στη ζωή και τους ανθρώπους που αγαπά και τον αγαπούν. Γίνεται άδικος, βάρβαρος, οριακά τρελός. Και στέκομαι κυρίως σε αυτόν τον χαρακτήρα γιατί φέρει όλες τις αλλοιώσεις μιας κοινωνίας που έχει αποπροσανατολιστεί. Πλέον ο ίδιος δεν μπορεί να διακρίνει εύκολα το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο καλό και το κακό.

Ο συγγραφέας θεωρούσε αυτό το έργο το πιο «ελληνικό» του (με την έννοια της θεματικής από αρχαία τραγωδία). Είναι όντως τραγικός ήρωας ο Καρμπόνε και οι οικείοι του; «Η πράξη του δεν ήταν αγνή, αλλά ο ίδιος είναι αγνός» ακούμε να λέει ο Αλφιέρι.

Ο Μίλερ θέτει τον Εντι Καρμπόνε αντιμέτωπο με την πιο σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης, αφήνοντάς τον αβοήθητο να οδηγείται τυφλά προς την αυτοκαταστροφή του. Το ανομολόγητο πάθος για την ανιψιά του τον οδηγεί σε έναν πρόωρο θάνατο, πρωτίστως ψυχικό. Κι ενώ βλέπει τον όλεθρο, διατηρεί την απόφασή του να φτάσει μέχρι το τέλος με απόλυτο πείσμα και αγριότητα. Εκτυλίσσεται λοιπόν σκηνικά μια μεγάλη τραγωδία που δεν αφορά πλέον ευγενείς, αριστοκράτες, άρχοντες του τόπου, βασιλείς, αλλά την εργατική τάξη. Κι εμείς παρακολουθούμε αυτή την τραγική πορεία από την ύβρη στην εξιλέωση ως θεατές ενός μεγάλου ανθρώπινου δράματος.

info

«Ψηλά από τη γέφυρα», του Αρθουρ Μίλερ. Σκηνοθεσία: Γιώργος Νανούρης. Παίζουν: Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Ιωάννα Παππά, Δημήτρης Μαυρόπουλος, Δημήτρης Καπετανάκος, Μιχάλης Πανάδης, Ευγενία Ξυγκόρου. Θέατρο Βεάκη, από 28/10. https://www.viva.gr/tickets/theater/psila-ap-ti-gefyra/