Τα εγκλήματα είναι παντοτινά {CR}

Πριν από λίγες μέρες, με αφορμή τα εγκαίνια του μετρό στον Πειραιά, κατέβασα από τη βιβλιοθήκη το «10» του Καραγάτση για να θυμηθώ τα σουλάτσα των ηρώων του στους ίδιους δρόμους. Δεν πρόλαβα να το ξανανεβάσω στο ράφι. Η ιστορία του Κολωνού, η εκμετάλλευση, οι βιασμοί και η εκπόρνευση της 12χρονης, η περιθωριοποίηση λόγω φτώχειας, ο εκπεσμός των ηθικών αξιών, κάτι μου θύμιζαν όλα αυτά. Ναι, την Κλειώ, τη μαθήτρια που εκείνο το 24ωρο στο οποίο «στριμώχνεται» αυτός ο λογοτεχνικός θησαυρός τελειώνει το Δημοτικό. Σε μια υποβαθμισμένη περιοχή του Πειραιά. Οι γονείς της τής έχουν κλείσει ήδη «πελάτες», περίμεναν, απλώς, να τελειώσει το σχολείο. Το κορίτσι το λέει στον δάσκαλό του. «Κρυφάκουσα μια κουβέντα τους. Βιάζεται ο εφοπλιστής που τους υποσχέθηκε εκατό λίρες για να είναι ο πρώτος». Εκείνος την καθησυχάζει ότι θα κανονίσει άμεσα την υπόθεση, αλλά τον προλαβαίνουν τα γεγονότα. Η ανήλικη συλλαμβάνεται το ίδιο απόγευμα. Κουβαλάει στη σχολική τσάντα της ένα πακέτο που της έχει δώσει η μάνα της, ότι δήθεν είναι μπακλαβάς, για να το πάει σε κάποιο καφενείο. Το πακέτο όμως περιέχει δύο κιλά χασίς κι έτσι η Κλειώ, που αποδεδειγμένα δεν γνώριζε τίποτα, απομακρύνεται από τους γονείς της και από την πορνεία.

Θέλω να πω ότι ιστορίες σαν αυτές του Κολωνού δεν είναι πρωτοφανείς. Ούτε συμβαίνουν μόνο στην Ελλάδα. Η «παραχώρηση» μικρών κοριτσιών σε μεγάλους άνδρες, ακόμη και με το άλλοθι του γάμου, σε κάποιες χώρες της Ανατολής είναι θεσμοθετημένη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προκαλούν πάντα τον αποτροπιασμό και τη φρίκη. Είναι η ελάχιστη αντίσταση απέναντι στο τέρας, αλίμονο σε όποιον δεν αναγουλιάζει με αυτά που ακούμε. Τι έχει αλλάξει, σαφώς προς το καλύτερο, από την εποχή που ο Καραγάτσης έγραφε το «10», προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950; Οτι τώρα αυτά δεν κουκουλώνονται, τουλάχιστον για πολύ καιρό. Σήμερα η Κλειώ θα γινόταν πρώτη είδηση, η μάνα της θα προφυλακιζόταν, ο εφοπλιστής που προτίθετο να «αγοράσει» το άγουρο κορμί θα κρεμιόταν στα μανταλάκια. Το 1959 το θέμα «τακτοποιήθηκε», το κορίτσι σώθηκε, ουδείς όμως τιμωρήθηκε (η διήγηση του Καραγάτση αντικατοπτρίζει την τότε πραγματικότητα). Να ελπίζουμε ότι η διαπόμπευση και η τιμωρία των ενόχων λειτουργούν αποτρεπτικά για τους επόμενους; Εκ του αποτελέσματος αποδεικνύεται ότι αυτό δεν ισχύει.

Ζούμε στο μετέωρο βήμα μιας εποχής. Είναι προφανές ότι ο κόσμος αλλάζει και δεν τίθεται θέμα σύγκρισης, αν δηλαδή ο καινούργιος θα είναι καλύτερος από τον παλιό. Θα είναι διαφορετικός, θα έχει πιο δυνατή φωνή, κι αυτό καλλιεργεί αντανακλαστικά και αντιστάσεις. Κάποια εγκλήματα, ωστόσο, θα παραμένουν παντοτινά. Οπως και οι κοινωνικές συνθήκες που τα ευνοούν – ειδικά όσον αφορά τη «λεηλασία» των παιδικών ψυχών. Τουλάχιστον όσο θα μένει αναπάντητο αυτό που λέει και ο παπα-Δημήτρης του «10»: «Η πείρα μιας ολόκληρης ζωής δεν μπόρεσε να μου λύσει το αίνιγμα. Ποιο είναι μεγαλύτερο αίτιο αμαρτίας; Ο πλούτος ή η φτώχεια;».