Ο αγώνας της εποχής μας

Παρότι ολόκληρη η ανθρωπότητα, χάρις στη βούληση ενός δικτάτορα, βρίσκεται σε πόλεμο, άλλος είναι ο πιο κρίσιμος αγώνας της εποχής μας. Μπορεί η προσοχή να εστιάζεται στο Ιράν, αλλά ο αγώνας απλώνεται σε κάθε γωνιά της γης, καθώς δεν αφορά, όπως καμιά φορά λέγεται, τον μισό (και κάτι) ανθρώπινο πληθυσμό, δηλαδή μόνο τις γυναίκες, αλλά κάθε άνθρωπο που αξίζει να αποκαλείται άνθρωπος.

Εναν μήνα κλείνει ο ξεσηκωμός στο Ιράν, μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί, επειδή της ξέφυγε μια τούφα από την καλύπτρα των μαλλιών της. Δεν είναι η πρώτη μαζική διαμαρτυρία κατά του θεοκρατικού και, κυρίως, στρατοκρατικού καθεστώτος  – χωρίς τον στρατό και τα επίλεκτα παρακρατικά σώματα, με επικεφαλής τους «Φρουρούς της Επανάστασης», οι μουλάδες θα είχαν προ καιρού πέσει -, όμως είναι πιθανό αυτή τη φορά τα πράγματα να είναι διαφορετικά. Το 1999, επί προεδρίας του «ρεφορμιστή» Χαταμί, μαζικές δολοφονίες ακολούθησαν το δειλό άνοιγμα στην ελευθερία και προκάλεσαν την πρώτη γενική εξέγερση, που καταπνίγηκε, όπως και όλες οι άλλες, στο αίμα. Το 2009 έλαβε χώρα το «Πράσινο Κίνημα», ένας εκτεταμένος ξεσηκωμός με επίκεντρο το κλέψιμο των εκλογών και την επανεκλογή του εκλεκτού του καθεστώτος, του σκληροπυρηνικού, αλλά ηττημένου στις κάλπες, Αχμαντινετζάντ. Το 2019 οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν, με αφορμή την αύξηση της τιμής της βενζίνης, για την υποβάθμιση της ποιότητας ζωής τους. Ενδιάμεσα, παρόλο που δεν έγιναν τόσο γνωστές, έλαβαν χώρα άλλες τρεις «γυναικείες» εκδηλώσεις διαμαρτυρίας: το 1979, αμέσως μετά την αλλαγή καθεστώτος, με (προφητικό) σύνθημα «ούτε κάλυμμα προσώπου, ούτε μπουνιές», το 2014, κυρίως μέσω Διαδικτύου και με εικόνες (κυριολεκτικής) απελευθέρωσης μαλλιών, το 2017, επ’ αφορμή της γενικότερης καταπίεσης.

Σήμερα, η εξέγερση έχει πιο μαζική μορφή και το σύνθημα είναι «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»: οι γυναίκες, έχοντας δει τον θάνατο με τα μάτια τους, αντιστέκονται στον πυρήνα της «ιδεολογίας» των μουλάδων, από τον Χομεϊνί ως τον Χαμενεΐ: τη μέσω συμβόλων, όπως η κάλυψη των μαλλιών,  εξαφάνιση της προσωπικότητάς τους. Αυτή τη φορά δεν είναι μόνες, αφού συμμετέχουν πολλοί άντρες, φοιτητές, εργάτες, διανοούμενοι, καλλιτέχνες σε όλες τις πόλεις του Ιράν και στο εξωτερικό. Η πολιτική κατάσταση επίσης δεν είναι ίδια: από το 2020, υπό το βάρος της διαρκούς υποβάθμισης του βιοτικού επιπέδου και της εμφανούς αδυναμίας του καθεστώτος να αυτο-μεταρρυθμιστεί, υπολογίζεται ότι γύρω στο 80% του πληθυσμού είναι (σιωπηρά) κατά της επιβίωσης της θεοκρατικής στρατοκρατίας. Οι γυναίκες έπαιζαν, ακόμα και πριν από τη δολοφονία της Μαχσά, πρωτεύοντα ρόλο: μπορεί να υποτάχτηκαν, αναγκαστικά, στην καλύπτρα και στις άλλες επιταγές «δημόσιας ηθικής», αλλά δίνουν καθημερινά αγώνα για τα δικαιώματά τους (επί Χομεϊνί δεν τους επιτρεπόταν να βλέπουν τα παιδιά τους αν χώριζαν, ούτε να ταξιδεύουν χωρίς άδεια του συζύγου τους) και, κυρίως, προετοιμάζονται για τον αγώνα μέσω της εκπαίδευσης: σήμερα το 65% του πανεπιστημιακού πληθυσμού στο Ιράν είναι γυναίκες, με επιστέγασμα το Βραβείο Νομπέλ Ειρήνης στη Σιρίν Εμπαντί, το 2003.

Παρά τη βία του καθεστώτος (εκατοντάδες ήδη νεκροί), το ποτάμι φαίνεται χωρίς επιστροφή: διακυβεύεται η ελευθερία και η ανθρωπιά όχι μόνο ενός λαού με τεράστια ιστορία αλλά ολόκληρης της πολιτισμένης ανθρωπότητας. Στο Ιράν δείχνουν να το αντιλαμβάνονται, ήρθε η ώρα και της παγκόσμιας κοινότητας.