Δάχτυλο

Για να παραφράσουμε τον αυτοκράτορα Χιροχίτο, έγραφε ο Economist τον περασμένο Αύγουστο, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν έχει αποβεί κατ’ ανάγκη προς όφελος του Πούτιν. Εστειλε τη Φινλανδία και τη Σουηδία στην αγκαλιά του ΝΑΤΟ. Ενίσχυσε το εναλλακτικό δημοκρατικό μοντέλο που παρουσιάζει η Ουκρανία έναντι της ρωσικής τυραννίας. Και αφύπνισε τον κοιμισμένο γερμανό γίγαντα, που αντιλαμβάνεται επιτέλους τη σημασία μιας ισχυρής και ενωμένης Ευρώπης.

Αν τα δύο πρώτα έχουν έκτοτε επιβεβαιωθεί, οι ελπίδες ότι η Γερμανία θα ξεπερνούσε τον κακό της εαυτό και θα ενέτασσε στο ιδεολογικό της οπλοστάσιο την αλληλεγγύη διαψεύστηκαν δυστυχώς γρήγορα. Και η δυσαρέσκεια δεν προέρχεται πλέον μόνο από τα «κακομαθημένα παιδιά», όπως στην εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Είναι εμφανής και μεταξύ των πρωταγωνιστών. «Αν δεν υπάρχει διαβούλευση, αν δεν υπάρχει αλληλεγγύη, αν δεν υπάρχει σεβασμός για ίσους όρους ανταγωνισμού, κινδυνεύουμε με κατακερματισμό της ευρωζώνης», δήλωσε ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ. «Δεν μπορούμε να διχαστούμε ανάλογα με τα δημοσιονομικά μας περιθώρια, χρειαζόμαστε αλληλεγγύη», τόνισε ο Μάριο Ντράγκι. Ενας αξιωματούχος της ΕΕ ήταν πιο ωμός: «Η Γερμανία έδειξε στην υπόλοιπη Ευρώπη ένα τεράστιο δάχτυλο».

Το πρόβλημα δεν είναι τόσο ότι η γερμανική κυβέρνηση ηγείται ενός συνασπισμού χωρών που απορρίπτουν το πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου: στο κάτω-κάτω και το ινστιτούτο Bruegel θεωρεί ότι η ιδέα αυτή δεν είναι καλή. Το πρόβλημα είναι ότι την ίδια στιγμή οξύνει τις ανισότητες μεταξύ πλουσίων και φτωχών χωρών με ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα 200 δισεκατομμυρίων ευρώ για την επιδότηση γερμανικών βιομηχανιών και νοικοκυριών. Κι αυτό, όταν η ίδια αυτή χώρα φέρει βαριές ευθύνες για την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Μα δεν είναι δικαίωμα μιας χώρας να θωρακιστεί όπως εκείνη νομίζει από μια τόσο μεγάλη κρίση; Οχι, όταν τα μέτρα που λαμβάνει επιτρέπουν στις επιχειρήσεις της χώρας αυτής να αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι άλλων. Οχι, όταν ο υπουργός Οικονομικών διακήρυττε μέχρι πριν από λίγες ημέρες την ανάγκη της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της ελάχιστης δυνατής κρατικής παρέμβασης. Οχι, όταν οι κυβερνητικοί του εταίροι από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και τους Πράσινους εκθειάζουν στη θεωρία την ευρωπαϊκή ενότητα, αλλά στην πράξη λειτουργούν εγωιστικά. Οχι, όταν η ιδιοτελής στάση αυτής της χώρας συμπαρασύρει στη συνέχεια στον ίδιο δρόμο και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στην προσπάθεια που καταβάλλει εδώ και χρόνια να υπονομεύσει τη μισητή του Ευρώπη, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ενισχύσει τη Μαρίν Λεπέν, έχει πολεμήσει τον Ντράγκι, έχει εξαπολύσει ηλεκτρονικές επιθέσεις στις χώρες της Βαλτικής και έχει αποσταθεροποιήσει τα Βαλκάνια. Ισως δεν περίμενε ούτε ο ίδιος ότι η μεγαλύτερη απειλή σήμερα για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα προερχόταν και πάλι από το Βερολίνο. Η ιστορία μπορεί να μην επαναλαμβάνεται, αυτό δεν της απαγορεύει όμως να κάνει κύκλους.