Η κατά συνθήκη «υποχρεωτικότητα» στη νέα εποχή

Αναφορικά με το είδος των προληπτικών μέτρων δημόσιας υγείας που είναι αναγκαία αυτήν την περίοδο, πριν καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα, αξίζει να συζητήσουμε ποια είναι η τρέχουσα πορεία της πανδημίας και τι εκτιμάται για το μέλλον. Καταρχάς το πρόσφατο κύμα της θερινής περιόδου ανέδειξε ότι παρά τον μεγάλο αριθμό κρουσμάτων, ο αριθμός των νοσηλειών σε ΜΕΘ, ή των διασωληνωμένων ασθενών παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα. Αυτό συνεπάγεται ότι αν δεν αλλάξει κάτι αναφορικά με τα χαρακτηριστικά του ιού, ο κορωνοϊός προκαλεί ήπια νόσο και ουσιαστικά τα άτομα που διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο είναι, κυρίως, όσοι ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Η πορεία αυτή εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και στο μέλλον, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αναδυθεί μια νέα παραλλαγή με διαφορετικά χαρακτηριστικά, γεγονός που δεν θεωρείται πολύ πιθανό. Δεδομένων των ήπιων χαρακτηριστικών της νόσου που προκαλεί ο κορωνοϊός, τα μέτρα δημόσιας υγείας αναμένεται να μην έχουν οριζόντιο χαρακτήρα αλλά να είναι εστιασμένα στα άτομα των ευπαθών ομάδων.

Αναφορικά με τη σημασία της «υποχρεωτικής» χρήσης μάσκας στα σχολεία, από εδώ και στο εξής το μέτρο αυτό θα έχει σημασία, πιθανόν, να εφαρμόζεται σε περιόδους έξαρσης του κορωνοϊού προκειμένου να περιορίσει τη διασπορά στη σχολική κοινότητα αλλά και γενικότερα εκτός σχολείων. Η εφαρμογή της «υποχρεωτικότητας» σε περιόδους μεγάλης αποκλιμάκωσης, όπως η τρέχουσα περίοδος, και όσο οι κλιματολογικές συνθήκες δεν αυξάνουν τη μολυσματικότητα του ιού, δεν αποτελεί ένα μέτρο που μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά για την αποτροπή πιθανής μελλοντικής έξαρσης.

Από την τρέχουσα εμπειρία μας οι εξάρσεις εμφανίζονται όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές για τον ιό και τα πλεονεκτήματα των ενισχυμένων μέτρων προστασίας, όπως π.χ. η υποχρεωτικότητα στη χρήση μάσκας, είναι σημαντικά κατά την περίοδο των εξάρσεων ειδικά όταν εφαρμόζονται έγκαιρα.

Συνεπώς, η υποχρεωτικότητα της μάσκας δεν αποτελεί μέτρο που μπορεί να είναι αποτελεσματικό για πιθανή μελλοντική έξαρση και, επιπλέον, έχει το μειονέκτημα να προκαλεί κόπωση στην κοινότητα όταν εφαρμόζεται σε χρονικές περιόδους που δεν είναι αναγκαίο.

Επειδή η μακροχρόνια συμβίωση με τον ιό απαιτεί μέτρα καλά ανεκτά και προσαρμοσμένα στις συνθήκες της κάθε χρονικής περιόδου, με έμφαση στα άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο, το σχολικό περιβάλλον μπορεί να διατηρηθεί ασφαλές τηρώντας την εθελοντική ή την υποχρεωτική κατά συνθήκη χρήση μάσκας, την έγκαιρη απομόνωση θετικών κρουσμάτων σε συνδυασμό με την τήρηση των οδηγιών για επαρκή αερισμό των σχολικών εγκαταστάσεων.

Ο Δημήτρης Παρασκευής είναι αν. καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του ΕΟΔΥ