Απόγνωση

«Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν τη ζωή τους μέσα σε μια σιωπηλή απόγνωση», έγραφε ο αμερικανός συγγραφέας Χένρι Ντέιβιντ-Θόρο το 1854. Είναι μια μοίρα που κυριεύει γοργά τον Βλαντίμιρ Πούτιν καθώς πασχίζει να ξεφύγει από την καταστροφική παγίδα που ο ίδιος έστησε στην Ουκρανία.

Ο ρώσος πρόεδρος, βέβαια, έχει ακόμα πολλούς τρόπους να υπονομεύσει την ενότητα και τις αντοχές της Δύσης. Η Ευρώπη είναι γεμάτη με δυνητικά σημεία ανάφλεξης και γεωπολιτικά ρήγματα, κληρονομιά της σοβιετικής περιόδου, που μπορούν εύκολα να χειραγωγηθούν. Και η Ρωσία έχει εδώ αναπάντεχα πολλούς φίλους και συμπαθούντες. Θα σώσουν λοιπόν τον Πούτιν οι φίλοι του στη Δύση;

Τον Αλεξάντερ Λουκασένκο της Λευκορωσίας τον έχει ήδη στο τσεπάκι του. Εντός της ΕΕ, ο Βίκτορ Ορμπαν, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, θεωρείται ως ο Δούρειος Ιππος του Πούτιν. Επιπλέον, η κατάρρευση, τον Ιούνιο, της μεταρρυθμιστικής κυβέρνησης της Βουλγαρίας και οι επακόλουθες δηλώσεις περί αποκατάστασης των σχέσεων με τη Μόσχα τροφοδοτούν ανησυχία πως ο ρώσος πρόεδρος ενισχύει τη δύναμή του να διχάζει την ΕΕ.

Πολλούς φαν του Πούτιν έχει όμως και η Ιταλία. Οι ηγέτες δύο ακροδεξιών κομμάτων που αναμένεται να ενταχθούν στον κυβερνητικό συνασπισμό μετά τις εκλογές του ερχόμενου μήνα είχαν κατά το παρελθόν στενές σχέσεις με τη Μόσχα. Η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι συγκρότησε συμμαχία με την Ενωμένη Ρωσία του Πούτιν το 2017. Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, της Φόρτσα Ιτάλια, είναι προσωπικός του φίλος. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι, υιοθέτησε σκληρή στάση εξαιτίας της Ουκρανίας. Αυτό μπορεί να αλλάξει.

Υπάρχουν όμως και άλλα ακροδεξιά (και ακροαριστερά) λαϊκιστικά κόμματα στην Ευρώπη τα οποία ταυτίζονται, σε διάφορους βαθμούς, με την πουτινική ιδεολογία και τις συντηρητικές κοινωνικές αξίες. Μελέτη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων είχε συμπεριλάβει σε αυτά, το 2016, την Εναλλακτική για τη Γερμανία, το τότε Εθνικό Μέτωπο (και νυν Εθνική Συσπείρωση) της Γαλλίας, το Κόμμα Ελευθερίας της Αυστρίας και το Vlams Belang του Βελγίου.

Ο Πούτιν μπορεί επίσης να στηριχτεί σε παραδοσιακούς πολιτικούς εκτός ΕΕ, όπως ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο πρόεδρος της Σερβίας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από αντιπάλους του ως «μικρός Πούτιν». Η Σερβία έχει ιστορικούς, σλαβικούς και θρησκευτικούς δεσμούς με τη Ρωσία, συν μία κοινή καχυποψία απέναντι στο ΝΑΤΟ. Ο συμμαχικός βομβαρδισμός του Βελιγραδίου, το 1999, δεν έχει ξεχαστεί.

ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο φοβούνται πως τα ασταθή δυτικά Βαλκάνια είναι ένα κρίσιμο σημείο πίεσης που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο Πούτιν προκειμένου να αναζωπυρώσει παλιές διαμάχες και να αποσπάσει την προσοχή από την Ουκρανία. Σιωπηλά απεγνωσμένος, ο ρώσος πρόεδρος γίνεται καθημερινά όλο και πιο επικίνδυνος.