«Οι Δελφοί, ομφαλός {LF}των πολιτιστικών δρώμενων {LF}της σύγχρονης Ευρώπης»

Ως νέος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών ποιες είναι οι προτεραιότητές σας;

Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να τονίσω ότι παραλαμβάνω μια βαριά και αξιοζήλευτη κληρονομιά, καθώς διαδέχομαι στη θέση αυτή την κυρία Ελένη Αρβελέρ. Η κυρία Αρβελέρ κατά τη διάρκεια της πολυετούς και εξαιρετικά επιτυχούς θητείας της άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της στο Κέντρο Δελφών και έβαλε τον πήχη πολύ ψηλά. Είμαι ευτυχής που θα συνεχίσει να συνεισφέρει στο Κέντρο από τη θέση της επιτίμου προέδρου του. Στο Κέντρο, πέρα από την επιστημονική μου εξάρτυση, φέρνω την εμπειρία μιας δεκαπενταετούς τουλάχιστον θητείας ως πανεπιστημιακός εταίρος στο Κέντρο Διεθνών Σχέσεων του Χάρβαρντ Weatherhead, όπου το 2007 ίδρυσα το Πρόγραμμα Σεμιναρίων «Πολιτιστική Πολιτική». Στο ίδιο πανεπιστήμιο επίσης από το 2007 είμαι πανεπιστημιακός εταίρος και στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών Minda de Gunzburg. Η πολιτιστική πολιτική βρίσκεται στο επίκεντρο και των προτεραιοτήτων του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών. Ενας σπουδαίος, παλαιότερος συνάδελφός μου στο Χάρβαρντ, ο Joseph Nye, είχε διατυπώσει στη δεκαετία του 1980 μια προσέγγιση του πολιτισμού ως οργάνου «ήπιας ισχύος» (soft power) στις διακρατικές σχέσεις, ως μέσου, δηλαδή, ειρηνικής επιβολής απόψεων και στόχων ενός κράτους σε κάποιο άλλο. Οι Δελφοί είναι ο κατάλληλος τόπος για την προβολή της σημασίας της πολιτιστικής πολιτικής όχι υπό το πρίσμα της ήπιας ή οποιασδήποτε άλλης εξουσιαστικής ισχύος και επιβολής, αλλά απεναντίας ως μέσο καλλιέργειας της ισχύος πολιτιστικών διαδράσεων και διαλόγων ανάμεσα στους λαούς της Ευρώπης και εκπροσώπους των πολιτιστικών τους παραδόσεων επί τη βάσει ισοτιμίας και αμοιβαίου σεβασμού. Σύμφωνα με τον ιδρυτικό νόμο του Κέντρου το 1977, βασικός σκοπός του είναι «η εξυπηρέτηση διεθνούς πολιτιστικού συμφέροντος» και «η ανάπτυξη των κοινών πολιτιστικών στοιχείων, τα οποία ενώνουν τους λαούς της Ευρώπης» με «σύνταξιν μελετών Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, την διοργάνωσιν συναντήσεων και πάσης φύσεως δραστηριοτήτων πολιτιστικού περιεχομένου…».

Προτεραιότητά μου είναι το Κέντρο να αποκτήσει εκ νέου τον διεθνή του χαρακτήρα και να καταστεί ομφαλός των πολιτιστικών δρώμενων της σύγχρονης Ευρώπης. Φρονώ ότι οι δραστηριότητές του πρέπει να κινούνται σε τέσσερις ομόκεντρους κύκλους: ο πρώτος κύκλος αφορά στην τοπική κοινωνία και την ευρύτερη περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας, με την οποία άλλωστε έχουμε αγαστή συνεργασία εδώ και χρόνια. Αρκεί να αναφέρω μόνο ότι ο θεσμός της Δελφικής Ακαδημίας Ευρωπαϊκών Σπουδών που ίδρυσα το 2016-2017 χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τη συγκεκριμένη Περιφέρεια ήδη από τότε που περιφερειάρχης ήταν ο κ. Κ. Μπακογιάννης. Η ίδια αμέριστη υποστήριξη συνεχίζεται και τώρα, σε συνεργασία με τον νυν περιφερειάρχη κ. Φ. Σπανό. Ο δεύτερος κύκλος αφορά σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Ο τρίτος στην Ευρώπη και ο τέταρτος στη διεθνή κοινότητα. Εκτός των ήδη υπαρχόντων προγραμμάτων στο Κέντρο Δελφών, πιστεύω ότι πρέπει να εδραιωθούν και να αναπτυχθούν, επί τη βάσει αμοιβαιότητας, περαιτέρω σχέσεις με άλλους σημαντικούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς και θεσμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η UNESCO. Θα μπορούσε κάθε χρόνο να προβάλλεται πολλαπλώς ο πολιτισμός μιας συγκεκριμένης ευρωπαϊκής και μιας μη ευρωπαϊκής χώρας στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο στους Δελφούς, αλλά ταυτόχρονα και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, με συντονιστικό κέντρο τους Δελφούς. Μία άλλη πρωτοβουλία θα είναι η δημιουργία προγράμματος υποτροφιών/χορηγιών σε σημαντικούς, ήδη καταξιωμένους διεθνώς, ή πολύ υποσχόμενους καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο, πρωτίστως την Ευρώπη (εικαστικούς, μουσικούς, αλλά και συγγραφείς), που θα προσκαλούνται να διαμένουν στο Κέντρο για ένα διάστημα. Θα τους ζητείται κάποια από τα έργα που θα παράγουν κατά τη διαμονή τους στο Κέντρο να δωρίζονται σε αυτό ή να έχουν σχέση με τους Δελφούς και τη συγκεκριμένη διαμονή τους (artists/authors – in – residence).

Ποιο απραγματοποίητο σχέδιό σας θα μπορέσετε να προχωρήσετε;

Οραμά μου είναι η δημιουργία αυτού που θα ονόμαζα Δελφικό Πολιτιστικό Δίκτυο (Delphi Cultural Network/Forum). Το δίκτυο αυτό θα αναλάβει την προώθηση πολιτιστικών διαδράσεων και ανταλλαγών μεταξύ των πόλεων που θα συμμετάσχουν σε αυτό, με συντονιστικό επίκεντρο τους Δελφούς. Κατά τη γνώμη μου, αν πραγματοποιηθεί, ο θεσμός αυτός θα αποτελέσει ουσιαστικό δίκτυο πολιτιστικής πολιτικής για την προώθηση αυτών που ενώνουν, όχι αυτών που χωρίζουν, τους λαούς της Ευρώπης. Φρονώ ότι η πολιτική ηγεσία στην Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, εν όψει μάλιστα των πρόσφατων πολεμικών και ψυχροπολεμικών εξελίξεων, είναι ώριμη για να στηρίξει τέτοιες πρωτοβουλίες.

Εχουν οι Δελφοί τη δυνατότητα να γίνουν σύγχρονο κέντρο συνάντησης και διαλόγου της ευρωπαϊκής πραγματικότητας;

Ασφαλώς. Πέρα από το γεγονός ότι οι Δελφοί αποτελούν από μόνοι τους ένα σπουδαιότατο brand name γνωστό σε όλη την υφήλιο, το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, με τις αξιοζήλευτες εγκαταστάσεις του εκεί και τις ποικίλες δραστηριότητές του, έχει πολλές δυνατότητες διεθνών συνεργασιών που πρέπει να αξιοποιηθούν, με την αρωγή πάντοτε και τη συνεργασία της πολιτείας, που είναι δεδομένη, αλλά και των ευρωπαϊκών θεσμών. Είμαι αισιόδοξος ότι και με τη συμβολή των μελών του εξαιρετικού μας Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά και των έμπειρων και πάντοτε πρόθυμων στελεχών του Κέντρου Δελφών, μπορούμε να επιτύχουμε πολύ αξιόλογα πράγματα. Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών είναι ο θεσμός στους Δελφούς που μπορεί να μεταλαμπαδεύσει την αίγλη της δελφικής αρχαιότητας και να την προσαρμόσει στις απαιτήσεις και συνθήκες του σύγχρονου κόσμου, μακριά από τις σειρήνες της αρχαιολαγνείας και του περιθωριακού βαυκαλισμού. Αυτή είναι η αποστολή του και αυτή είναι η προτεραιότητά του.

Σε αυτή τη συγκυρία της γενικευμένης παγκόσμιας κρίσης πώς θα ορίζατε τον ρόλο ενός φορέα πολιτισμού;

Μα η παγκόσμια κρίση δεν είναι, πρωτίστως, κρίση πολιτισμού; Κρίση, με άλλα λόγια, των τρόπων με τους οποίους οι άνθρωποι γνωρίζουν τον εαυτό τους και τους άλλους και κωδικοποιούν, διαπραγματεύονται, ανταλλάσσουν, καλλιεργούν, επεκτείνουν τις γνώσεις αυτές; Ο πολιτισμός δεν παράγεται ούτε διακινείται μέσα σε κάποιο κοινωνικοπολιτικό κενό. Ως εκ τούτου, σήμερα παρά ποτέ ένας φορέας πολιτισμού έχει πολλά να προσφέρει. Ανάλογη είναι η ευθύνη του και ανάλογο πρέπει να είναι και το όραμά του.