Οχι άλλες {LF}κραυγές μίσους {LF}(ένθεν/κακείθεν)

Ποια ήμουν, ποια είμαι;

Νίκησα, έχασα; Ποιος ξέρει;

Εύα Μοδινού, Μικρά Ασία

Η ελευθερία στον δημόσιο λόγο εμπεριέχει δύο στοιχεία και έναν κίνδυνο.

Πρώτο στοιχείο: η ικανοποίηση των απαιτήσεων και διεκδικήσεων της πλειοψηφίας σε βάρος των αιτημάτων των μειοψηφιών.

Δεύτερο στοιχείο: η κατάργηση και η κακόβουλη χρησιμοποίηση/συκοφάντηση εναντίον οποιουδήποτε έχει και εκφράζει διαφορετική άποψη.

Ο κίνδυνος: ο δημόσιος λόγος να μετουσιωθεί σε δημαγωγία, σε άκρατο και επικίνδυνο λαϊκισμό, αυτή τη φορά ως εκδίκηση των δυναμικών μειοψηφιών.

Η δημοκρατία κινδυνεύει εξίσου από τον εαυτό της (δηλαδή από τους ασκούντες ανομιμοποίητα την εξουσία), από τους εχθρούς της (δηλαδή από αυτούς που θέλουν να επιβάλουν με τη βία ολοκληρωτικές απόψεις) αλλά και από τους δημαγωγούς (δηλαδή από αυτούς που – άθελά τους; Συνειδητά; – την οδηγούν στην απαξίωση και την έκ-πτωση).

Αυτόν τον τελευταίο κίνδυνο ας μην τον παραβλέπουμε καθώς μαχόμαστε  να αντιμετωπίσουμε τους δύο πρώτους.

Η χώρα χρειάζεται επειγόντως θεσμικές εγγυήσεις για την πολιτική σταθερότητα, διαφανείς μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας του πολιτικού συστήματος (και κυρίως των εκάστοτε κυβερνώντων), διαδικασίες επίτευξης της μέγιστης κοινωνικής συναίνεσης, ασφάλεια δικαίου, κανόνες και όρια λειτουργίας του δημοκρατικού παιχνιδιού (τουλάχιστον από τα κόμματα του λεγόμενου «δημοκρατικού τόξου»). Ούτε οι τηλεοπτικές και σοσιαλμιντιακές κορόνες όσων κάνουν «καριέρα» καταγγέλλοντας όχι όλες τις αποκλίσεις, αλλά μόνον εκείνες που δεν συγκρούονται με τις «θεωρίες τους» τους, ούτε οι ιδεολογικές (;) κοτρόνες όσων δεν τη συμπαθούν αλλά απλώς ανέχονται τη δημοκρατία και την υπονομεύουν με κάθε τρόπο (ακόμα και θεσμικό) συμβάλλουν στο να γίνει καλύτερη η ζωή του λαού.

Στο όνομα (ή με το πρόσχημα;) μιας ανομιμοποίητης λαϊκής εκπροσώπησης (sic) πολλοί επιχειρούν να δημιουργήσουν συγχύσεις ή και ταυτίσεις ανάμεσα στην όποια λαϊκή οργή με αυθόρμητα «λαϊκά» κινήματα πλατείας που στοχεύουν σε μια καρικατούρα λαϊκής δημοκρατίας.

Η δημοκρατία είναι πριν απ’ όλα το πολίτευμα του μέτρου: τόσο στη ρητορική και την επιχειρηματολογία όσο και στους τακτικισμούς και στις πρακτικές. Και είναι πάνω απ’ όλα σεβασμός στην αντίθετη γνώμη.

Οι φανατισμοί (κατασκευασμένοι ή ενδογενείς) ουδέποτε διόρθωσαν τα υπαρκτά λάθη της δημοκρατίας. Μάλλον ιστορικά την οδήγησαν – δυστυχώς – σε ολισθηρούς ατραπούς…

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών