Μετανάστες

Επειτα από μία εβδομάδα στη διάρκεια της οποίας η Ρωσία απείλησε να προσαρτήσει περισσότερα εδάφη της Ουκρανίας, οι ελλείψεις φυσικού αερίου πλησίασαν ακόμα περισσότερο και ο πληθωρισμός καθώς και τα κρούσματα Covid-19 εκτοξεύτηκαν ανά την Ευρώπη, μοιάζει σχεδόν άκομψο να υπενθυμίσει κανείς στους ηγέτες της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου την άλλη κρίση που εκτυλίσσεται, σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητη, κάτω από τη μύτη τους. Οπως λέει όμως και ο Κλαύδιος στον Αμλετ του Σαίξπηρ «Οταν έρχονται οι λύπες, δεν έρχονται κατά μόνας σαν κατάσκοποι / Αλλά σε στρατιές».

Σαν να μην ήταν αρκετά μεγάλη πρόκληση η αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας, η Ευρώπη βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με ταχέως διογκούμενα νέα «κύματα» αιτούντων άσυλο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Frontex, οι «παράτυπες είσοδοι» έφτασαν τις 114.720 το πρώτο μισό του 2022, αριθμός κατά 84% αυξημένος σε σύγκριση με την περασμένη χρονιά. Πολλοί άλλοι μετανάστες ενδεχομένως να πέρασαν απαρατήρητοι. Ο αριθμός εκείνων που επιχείρησαν να εισέλθουν μέσω των Δυτικών Βαλκανίων αυξήθηκε κατά σχεδόν 200%. Περίπου 60.000 άνθρωποι αναμένεται να διασχίσουν φέτος τη Μάγχη με πλοιάρια, αριθμός διπλάσιος από το σύνολο του 2021.

Σε αυτούς τους αριθμούς δεν συμπεριλαμβάνονται οι εκατομμύρια Ουκρανοί που έχουν αναζητήσει άσυλο στην ΕΕ από τον Φεβρουάριο. Οι περισσότεροι μη ουκρανοί πρόσφυγες και οικονομικοί μετανάστες έρχονται από τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, την Τουρκία, τη Λευκορωσία, το Μπαγκλαντές, την Αίγυπτο και την υποσαχάρεια Αφρική. Και έχει σημασία να καταλάβουμε τι καθοδηγεί τα νέα κύματα.

Η εγκατάλειψη του Αφγανιστάν από τη Δύση, πέρυσι, αντανακλάται ξεκάθαρα στους αυξημένους προσφυγικούς αριθμούς. Ο συνεχιζόμενος αλληλοσπαραγμός στη Συρία, συμπεριλαμβανομένης της Ιντλίμπ· η απειλή περισσότερων τουρκικών διασυνοριακών στρατιωτικών επιχειρήσεων σε κουρδικές περιοχές· και διάφορες μεσανατολικές και αφρικανικές διαμάχες, συν η κληρονομιά του πολέμου στο Ιράκ, συνεχίζουν να τροφοδοτούν την αστάθεια.

Τη συνολική μεταναστευτική εικόνα διαμορφώνουν επίσης οι συσσωρευτικές επιπτώσεις της κλιματικής έκτακτης ανάγκης. Αλλά αυτή τη στιγμή ο μεγάλος νέος παράγοντας είναι η απειλή που εκπροσωπεί ο ρωσικός αποκλεισμός της Μαύρης Θάλασσας για τον εφοδιασμό με τρόφιμα και οι επακόλουθες ελλείψεις, ο πληθωρισμός των τιμών και η αστάθεια. Ακόμα και αν η συμφωνία για τα σιτηρά που υπογράφηκε την Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη εφαρμοστεί, θα χρειαστεί καιρός ώστε να επαναληφθούν οι εξαγωγές, και δεν μπορούν να φτάσουν στα προπολεμικά επίπεδα όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.

Ανεξάρτητα όμως από το κατά πόσο θα αρθεί ο αποκλεισμός, η παράτυπη μετανάστευση στην Ευρώπη αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται καθ’ όλο το 2023. Δεδομένης της κοινωνικοπολιτικής αναταραχής που προκάλεσε η άφιξη ενός εκατομμυρίου προσφύγων, πρωτίστως Σύρων, στις ακτές της Ευρώπης το 2015, θα περίμενε κανείς από την ΕΕ και τη Βρετανία να είναι αυτή τη φορά καλύτερα προετοιμασμένες. Και εν τούτοις δεν είναι.