Η πιο δύσκολη στιγμή για το Κυπριακό

Από πέρσι η Τουρκία εντείνει τις προσπάθειές της, με ένα συνδυασμό διπλωματικών ενεργειών και δημιουργίας τετελεσμένων γεγονότων, αφενός να επισημοποιήσει τη διχοτόμηση της Κύπρου, αφετέρου να καταστήσει αδύνατη τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων στη βάση των αποφάσεων των ΗΕ για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Οι προσπάθειες αυτές αποδοκιμάσθηκαν από τη διεθνή κοινότητα. Πέρσι, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με δήλωση του προέδρου του, καταδίκασε τις τουρκικές απειλές για την Αμμόχωστο, επιβεβαίωσε εκ νέου τα ψηφίσματα 550 και 789 σχετικά με το καθεστώς των Βαρωσίων, αποδοκίμασε ρητά τις εξαγγελίες της  τουρκικής και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας και κάλεσε σε αναστροφή όλων των μέτρων που ελήφθησαν από τον Οκτώβριο του 2020. Η κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης επίσης προωθεί ψήφισμα για την καταδίκη αυτών των παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου. Αυτό δεν πτοεί τους τουρκικούς σχεδιασμούς.  Πρόσφατα ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης παρέλαβε μέσω των Ηνωμένων Εθνών, τις προτάσεις που κατέθεσε ο τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ την 1η και 8η Ιουλίου και οι οποίες επαναφέρουν τις ίδιες, αντίθετες στο διεθνές δίκαιο θέσεις.

Το θέμα είναι τι κάνουμε εμείς. Ενώ κατά τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ φτάσαμε στον Κρανς Μοντανά, πιο κοντά από ποτέ σε λύση βασισμένη στο διεθνές δίκαιο, στην κατάργηση των εγγυήσεων και τη σταδιακή απομάκρυνση των στρατευμάτων κατοχής, η Νέα Δημοκρατία ουσιαστικά δεν έχει ασχοληθεί σοβαρά με το μέγα αυτό εθνικό θέμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν ο πρώτος έλληνας Πρωθυπουργός που, στο πλαίσιο της λογικής του «πιστού και δεδομένου»,  στην πρώτη ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δεν αναφέρθηκε καθόλου στο Κυπριακό. Εκτοτε, ο Πρωθυπουργός δεν έχει διαμορφώσει καμία στρατηγική και δεν έχει αναλάβει καμία πρωτοβουλία, σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία. Αρνήθηκε να υιοθετήσει τις ρεαλιστικές προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την ένταξή του, όπως και των διμερών ελληνοτουρκικών, στο ευρωτουρκικό πλαίσιο. Ουδέποτε συνέδεσε τη θετική ευρωτουρκική ατζέντα με συγκεκριμένες υποχρεώσεις σεβασμού του διεθνούς δικαίου ή προοπτική λύσης. Αντιθέτως, συμφώνησε στο Συμβούλιο του Ιουνίου του 2021 να δοθεί εντολή για διαπραγματεύσεις αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης Τουρκίας – ΕΕ χωρίς κανένα αντάλλαγμα.

Η μόνη διέξοδος για το Κυπριακό είναι να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις που σταμάτησαν στο Κρανς Μοντανά, υπό την αιγίδα και τη στήριξη του ΟΗΕ και τη συνδρομή της ΕΕ με αμετακίνητο στόχο τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, με πολιτική ισότητα, χωρίς νεοαποικιακές εγγυήσεις, και με δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των στρατευμάτων κατοχής. Προς όφελος του συνόλου του κυπριακού λαού, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Πρέπει να συντονιστούμε με την Κυπριακή Δημοκρατία, σε μία συνεκτική και συνολική πολιτική χωρίς κενά συνεννόησης, όπως αυτά που φάνηκαν στο θέμα εναλλακτιής όδευσης του αγωγού για το ισραηλινό αέριο. Πρέπει να έχουμε σαφή επίγνωση του ότι ο χρόνος λειτουργεί σε βάρος της λύσης, καθώς εδραιώνονται μέρα με τη μέρα διχοτομικά τετελεσμένα, τα οποία έχουμε υποχρέωση να ανατρέψουμε.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, τομεάρχης Εξωτερικών ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ