Ερχεται ενεργειακό «μπλακάουτ»;

Δευτέρα 11 Ιουλίου: η Ρωσία κλείνει προσωρινά τον αγωγό Nord Stream 1, τη μεγαλύτερη υποδομή της ΕΕ για την εισαγωγή φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της ετήσιας προγραμματισμένης συντήρησής του στη Βαλτική Θάλασσα. Και κάπου εδώ ξεκινούν οι φόβοι και η δικαιολογημένη ανησυχία όλων των Ευρωπαίων σχετικά με το εάν ο αγωγός των 1.200 χιλιομέτρων που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία θα ανοίξει πάλι ύστερα από 10 ημέρες ή μήπως η Μόσχα, απαντώντας στις δυτικές οικονομικές κυρώσεις, θα αποφασίσει να κλείσει οριστικά τη στρόφιγγα προς τη Γηραιά Ηπειρο. Εξάλλου, η Gazprom έχει ήδη διακόψει ή περιορίσει σημαντικά την παροχή φυσικού αερίου σε 12 ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που φανερώνει ότι οι απειλές του προέδρου Πούτιν για αντίποινα γίνονται εύκολα πράξη.

Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για το χειρότερο δυνατό σενάριο, που αυτή τη στιγμή δεν είναι άλλο από τη μη αποκατάσταση της ροής του φυσικού αερίου μετά τις 21 Ιουλίου. Η Γαλλία σχεδιάζει την εθνικοποίηση της ενεργειακής εταιρείας EDF, κάτι που προϋποθέτει και την έγκριση της Κομισιόν, με σκοπό την καλύτερη προετοιμασία απέναντι σε μια πλήρη διακοπή του φυσικού αερίου. Από την άλλη, η Γερμανία, που πρόσφατα υπέγραψε σύμβαση με το Κατάρ για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), βλέπει τα αποθέματά της να φτάνουν στο 65%, αρκετά μακριά από το 80%-90% που επιβάλλεται από τον νόμο να είναι έως τις αρχές Νοεμβρίου. Μάλιστα, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Δικτύων Κλάους Μίλερ, η Γερμανία και συνολικά η Ευρώπη απειλούνται με «φτώχεια αερίου», καθώς η πρόσθετη επιβάρυνση για ένα μέσο νοικοκυριό από την έλλειψη φυσικού αερίου μπορεί να φτάσει τις 2.000 με 3.000 ευρώ τον χρόνο.

Φυσικά, συναγερμό έχει σημάνει και στην Ελλάδα, με το Μέγαρο Μαξίμου να προετοιμάζεται για έναν δύσκολο χειμώνα. Η χώρα μας βρίσκεται σε ευνοϊκότερη θέση από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εξάρτησή μας από το αέριο δεν παραμένει υψηλή. Ετσι, οι εναλλακτικές που υπάρχουν στο τραπέζι για την υποκατάσταση του ρωσικού αερίου είναι οι εξής: (1) Αυξημένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με λιγνίτη (τον Σεπτέμβριο αναμένεται και η έναρξη της λειτουργίας της «Πτολεμαΐδας 5»), (2) λειτουργία των πέντε μονάδων φυσικού αερίου με καύσιμο-ντίζελ και (3) περισσότερες παραγγελίες LNG στη Ρεβυθούσα με δύο πλοία ταυτόχρονα αλλά και αντίστροφη ροή μέσω του TAP από την Ιταλία. Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, που τίθεται είναι εκείνο του ενεργειακού κόστους και λιγότερο της ενεργειακής επάρκειας. Ηδη το τελευταίο διάστημα οι τιμές του φυσικού αερίου κινούνται πάνω από 165 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος διαμορφώνεται στα 303,19 ευρώ ανά μεγαβατώρα, που αποτελεί μια από τις υψηλότερες τιμές στην ΕΕ. Οι επιδοτήσεις των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας μόνο τον Ιούλιο έφτασαν τα 722 εκατ. ευρώ, ενώ συνολικά έχουν δοθεί 7 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας. Οι αντοχές της ελληνικής οικονομίας δεν είναι απεριόριστες και όσο δεν δίνεται μια πανευρωπαϊκή απάντηση στο πρόβλημα, ο ενεργειακός εφιάλτης ολοένα και θα φουντώνει.

Ο Νίκος Κανέλλος είναι διδάκτωρ Οικονομικής και Στρατηγικής Ανάλυσης της Καινοτομίας και των Σύγχρονων Τεχνολογιών του ΕΜΠ (ή σκέτο διδάκτωρ ΕΜΠ)