Ψευδοδιλήμματα

Η πρόσφατη εξέλιξη της πανδημίας δημιουργεί έντονο προβληματισμό, τόσο μεταξύ των πολιτών όσο και μεταξύ των πολιτικών των περισσότερων χωρών του κόσμου. Υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις μεταξύ των επιστημόνων αλλά και διαφωνίες μεταξύ ηγετών ως προς τις προτεραιότητες και τις προτεινόμενες λύσεις. Τα τελευταία δυόμισι χρόνια που η πανδημία ταλαιπωρεί την ανθρωπότητα, οι περισσότερες αποφάσεις λαμβάνονται με βάση δείκτες νοσηρότητας, θνησιμότητας και μεταδοτικότητας.

Τελευταία, υπάρχει το ψευδοδίλημμα σύγκρουσης προτεραιοτήτων. Συζητείται, δηλαδή, η ανάγκη επιλογής μεταξύ της διασφάλισης της οικονομίας και του τουρισμού στη χώρα μας και της διασφάλισης της υγείας των πολιτών. Αντίστοιχο ψευδοδίλημμα έχει δημιουργηθεί μεταξύ του αν το πρόβλημα επιλύεται με την επάρκεια του συστήματος Υγείας ή είναι απαραίτητο να προφυλάξουμε την υγεία των πολιτών ώστε να μη νοσήσουν. Οι επιλογές  αυτές αναπόφευκτα οδηγούν και σε διαφορετικές λύσεις για τον έλεγχο της πανδημίας.

Προσωπικά, θεωρώ ότι οι συγκρούσεις είναι ψευδοσυγκρούσεις. Και αυτό, διότι ούτε είναι δυνατόν να θεωρούμε επαρκές το σύστημα Υγείας όταν έχουμε αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα, ούτε βεβαίως να δεχτούμε ότι η άμεσα αυξημένη νοσηρότητα και οι μακροχρόνιες επιδράσεις στην υγεία των πολιτών λόγω του Long COVID δεν θα επηρεάσουν και την οικονομία.

Ενα απλούστατο παράδειγμα αρνητικών επιδράσεων στην οικονομία είναι και ο αυξημένος απουσιασμός από την εργασία που προκύπτει τόσο από την απουσία των ασθενών, έστω και με ήπια συμπτώματα, όσο και των ατόμων που λόγω έκθεσης στον κορωνοϊό αναγκάζονται να απουσιάσουν. Πρακτικά παραδείγματα αυτού του προβλήματος είναι οι ελλείψεις εργαζομένων στις μετακινήσεις με αεροπλάνα και στα αεροδρόμια διεθνώς και οι ελλείψεις εργαζομένων στον τουρισμό και ζτην εστίαση στη χώρα μας.

Αντίστοιχα, το επιχείρημα ότι το σύστημα Υγείας δεν θα επιβαρυνθεί είναι ανεπαρκής δικαιολογία για την αποφυγή λήψης μέτρων. Τα συστήματα Υγείας υπάρχουν για να διασφαλίζουν τη ζωή και την υγεία των πολιτών. Ενα πολυδύναμο σύστημα Υγείας δεν είναι δυνατόν να αποτελέσει κριτήριο για τη λήψη μέτρων προστασίας της υγείας του πληθυσμού. Είναι σαν να λέμε ότι δεν θα προστατεύσουμε τον πληθυσμό από ατυχήματα ή από τις συνέπειες της περιβαλλοντικής κρίσης ή ακόμα και από φυσικές καταστροφές, διότι οι συνέπειες στη ζωή και την υγεία των πολιτών θα αντιμετωπιστούν από το σύστημα Υγείας.

Είναι σαφές ότι η μόνη ουσιαστική λύση είναι η μείωση των κρουσμάτων μέσω αποφυγής της έκθεσης. Πρακτικές λύσεις, όπως η επαναφορά της χρήσης της μάσκας σε όλους τους κλειστούς χώρους (περιλαμβανομένων των μέσων μεταφοράς κλειστού τύπου, όπως αεροπλάνα, πλοία, τουριστικά λεωφορεία κ.λπ.) και σε χώρους εργασίας, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως ο τουρισμός και η εστίαση, η τήρηση αποστάσεων, ο φυσικός αερισμός όλων των χώρων εργασίας και βέβαια τα πολλά και συχνά τεστ, είναι κρίσιμο και να επικοινωνηθούν και να εφαρμοστούν άμεσα και σωστά. Είναι απαραίτητο σήμερα παρά ποτέ να πάρουμε μέτρα με σύνεση, ψυχραιμία και υπομονή. Μια σωστή επικοινωνιακή πολιτική θα μας βοηθήσει να επανέλθουμε σε μια κανονικότητα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την κοινωνική συνοχή και την προστασία των πολιτών από νοσήματα, όπως ο κορωνοϊός, που θέτουν σε κίνδυνο τόσο την ποιότητα ζωής όσο και το προσδόκιμο επιβίωσης.

Η Αθηνά Λινού είναι καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος του Ινστιτούτου Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής «Prolepsis»