Σήμερα, σε μια εποχή μεγάλων παγκόσμιων οικονομικών αναταράξεων, όπου οι επιχειρήσεις αναζητούν στήριξη για τον εκσυγχρονισμό και τη βιωσιμότητά τους, το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων μέσω της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής, στηρίζει τις επιχειρήσεις για τη μετάβασή τους στην επόμενη μέρα σε τρία επίπεδα:
n στην ανθεκτικότητα σε κρίσεις,
n στην ανάκαμψη και
n στην ενίσχυση της παραγωγικής λειτουργίας, ιδίως στον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Είναι σαφές ότι η επένδυση δημόσιων πόρων για την αντιμετώπιση κρίσεων (οικονομικών, υγειονομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών κ.ά.) αποτελεί μία κατεξοχήν αποδοτική επένδυση και όπως απέδειξε η πρόσφατη εμπειρία είναι κάτι που θα πρέπει πλέον να λαμβάνεται υπόψη με συστηματικό τρόπο.
Η πολιτεία στήριξε τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσα στην πανδημία καταβάλλοντας πρωτοφανή χρηματοδοτική προσπάθεια, με στοχευμένα προγράμματα, αξιοποιώντας στον μέγιστο βαθμό τα εργαλεία ευελιξίας και ρευστότητας που παρείχε το Προσωρινό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Συνοχής. Χωρίς αυτήν τη στήριξη πολλές επιχειρήσεις δεν θα είχαν καταγράψει την ίδια ανθεκτικότητα.
Είναι χαρακτηριστικά τα ποσοτικά στοιχεία της εφαρμογής των σχετικών δράσεων του ΕΠΑνΕΚ 2014-20, καθώς μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί 522.141 αιτήσεις επιχειρήσεων, συνολικού προϋπολογισμού €4,549 δισ., ενώ οι εκταμιεύσεις ανέρχονται σε €4,345 δισ. Τα ποσοτικά αυτά στοιχεία είναι καινοφανή για Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, σε όλες τις Προγραμματικές Περιόδους. Τα δεδομένα αυτά αφορούν την Προγραμματική Περίοδο 2014-20. Το Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα 2021-2027» είναι το πρώτο πρόγραμμα ΕΣΠΑ που εγκρίνεται στην Ευρώπη για την επιχειρηματικότητα. Η διάκριση αυτή της χώρας, αποτελεί απόδειξη της ποιότητας του προγραμματισμού στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Η έγκριση του Προγράμματος είναι απόρροια αφενός της στρατηγικής και των ξεκάθαρων κατευθύνσεων της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου και αφετέρου της μεθοδικής προσπάθειας και της άρτιας τεχνικής προετοιμασίας της αρμόδιας Διαχειριστικής Αρχής, σε μία μακρά περίοδο διαβούλευσης που ξεκίνησε από τα τέλη του 2020.
Το πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» έχει προϋπολογισμό 3,88 δισ. ευρώ. Η στρατηγική του επικεντρώνεται στον καινοτόμο και έξυπνο οικονομικό μετασχηματισμό των ΜμΕ, με βάση τέσσερις προτεραιότητες:
n έρευνα-καινοτομία,
n επιχειρηματικότητα,
n πρόσβαση σε χρηματοδότηση,
n ανθρώπινο κεφάλαιο.
Περιλαμβάνει δράσεις για ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, παραγωγικές επενδύσεις στην καινοτομία, νεοφυή επιχειρηματικότητα, στήριξη στο ανθρώπινο κεφάλαιο και γενικότερα για ενίσχυση και επέκταση της παραγωγικής λειτουργίας των ΜμΕ. Αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο στήριξης της νέας Εθνικής Στρατηγικής Εξυπνης Εξειδίκευσης, που συνδέει την έρευνα-καινοτομία με την επιχειρηματικότητα, σε οκτώ βασικούς τομείς της οικονομίας. Συνολικά διατίθενται €882 εκατ. για την έρευνα και καινοτομία, ενώ αποτυπώνεται η βούληση για αισθητή αναβάθμιση του ρόλου της βιομηχανίας και μεταποίησης στο ΕΣΠΑ.
Καινοτόμο στοιχείο του Προγράμματος αποτελεί η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων (financial instruments). Μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων φαίνεται να αντιμετωπίζει προβλήματα πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Γι’ αυτό, εκτός των ενισχύσεων, στηρίζεται με €920 εκατ. η πρόσβαση των ΜμΕ σε χρηματοδότηση με αξιοποίηση χρηματοδοτικών μέσων (π.χ. δάνεια, εγγυήσεις με ευνοϊκούς όρους) στα οποία η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) θα έχει κεντρικό ρόλο. Εδώ περιλαμβάνονται τέσσερα ταμεία:
n Ταμείο Επιχειρηματικότητας Δανείων και Εγγυήσεων,
n Μηχανισμός Κεφαλαιακής Συμμετοχής για την Ανάπτυξη,
n Πράσινο Ταμείο (εγγυοδοτικό ταμείο για την πράσινη μετάβαση των ΜμΕ),
n Ταμείο Διεθνοποίησης Επιχειρήσεων.
Η Ειδική Γραμματεία στοχεύει στη δυναμική ενεργοποίηση του προγράμματος εντός του 3ου τριμήνου του τρέχοντος έτους, μέσω της έκδοσης των πρώτων προσκλήσεων για υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης. Ηδη ολοκληρώνονται οι απαιτούμενες από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς θεσμικές ενέργειες, προγραμματίζεται η διενέργεια της εναρκτήριας Επιτροπής Παρακολούθησης του Προγράμματος, όπου και θα δημοσιευτεί ο προγραμματισμός των προσκλήσεων για υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης.
Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων προώθησε τα δύο τελευταία χρόνια σημαντικές πρωτοβουλίες μείωσης της γραφειοκρατίας και απλοποίησης των σχετικών διαδικασιών υλοποίησης δράσεων ενίσχυσης των ΜμΕ. Οι πρωτοβουλίες αυτές στόχευαν στην άμεση κάλυψη των αναγκών των επιχειρήσεων και συνίστανται σε δύο επίπεδα:
n Στην απλοποίηση της υποβολής των αιτήσεων χρηματοδότησης, μέσω της κατάργησης της υποβολής φυσικών φακέλων, της αξιοποίησης ηλεκτρονικών διοικητικών δεδομένων και της προώθησης δράσεων διαλειτουργικότητας με άλλα συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης.
n Στη δραστική μείωση του χρόνου αξιολόγησης των αιτήσεων χρηματοδότησης και την απλούστευση του πλαισίου υλοποίησης δράσεων ενίσχυσης των ΜμΕ. Η αξιολόγηση των αιτήσεων διαρκεί δύο με τρεις εβδομάδες, όταν στο παρελθόν και με τον ίδιο διοικητικό μηχανισμό απαιτούνταν 18 με 24 μήνες μόνο για την έγκριση.
Οι πρωτοβουλίες αυτές θα συνεχιστούν και στη νέα περίοδο. Προγραμματίζεται περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών υποβολής, αξιολόγησης/έγκρισης των αιτήσεων, μείωση των δικαιολογητικών για υποβολή πρότασης και πιστοποίηση δαπανών, γνωστοποιημένο χρονοδιάγραμμα έκδοσης προσκλήσεων, σύντμηση του χρόνου αξιολόγησης, αναμόρφωση του Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων. Επίσης σχεδιάζεται η έκδοση ενιαίων προσκλήσεων για την κάλυψη των αναγκών των ΜμΕ με ένα επιχειρηματικό σχέδιο, προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός πόρων/δράσεων. Στόχος είναι η διασφάλιση της αξιοποίησης των πόρων και η υλοποίηση δράσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας για τις επιχειρήσεις και την οικονομία.
Ο Γιώργος Ζερβός είναι ειδικός γραμματέας Διαχείρισης Προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων
