Με ψευταλήθειες δεν χτίζεται στέρεη Παιδεία

Τις μνήμες δεν τις ξεγελάς

Αλήθειες θα σου πουν θέλεις, δεν θέλεις

Εύη Μελά-Αλεξιάδη,
Αποτυπώματα

Επειδή η Παιδεία προϋποθέτει αρχές και αξίες σχετικές με το πρότυπο του πεπαιδευμένου ανθρώπου/πολίτη, οι διάφορες κυβερνήσεις ασχολούνται με την Εκπαίδευση, μέρος της οποίας είναι και η εσωτερική κατανομή εξουσιών.

Ετσι κάθε νόμος που αφορά στα πανεπιστήμια [από τον 815/78 και τον 1268/82 μέχρι τους πλέον πρόσφατους που διαθέτουν και ονοματεπώνυμο, π.χ. νόμος Διαμαντοπούλου, νόμος Γαβρόγλου κ.λπ.] προκαλεί τεκτονικές αντι-δράσεις όχι τόσο λόγω των επιμέρους διατάξεών του αλλά κυρίως λόγω της ανακατανομής των εξουσιών.

Δυοίν όμως θάτερον: ή άπαντες οι νομοθέτες της Μεταπολίτευσης ήσαν άσχετοι ή το ενδοπανεπιστημιακό κατεστημένο [πολλαπλώς δικτυωμένο σε όλα τα κόμματα και τις λοιπές δυνάμεις] κατισχύει των όποιων υπουργών παιδείας.

Δεν φιλοδοξώ να αναλύσω όλα τα θέματα που θίγει το νέο νομοσχέδιο, ούτε να κάνω συμπολίτευση ή αντιπολίτευση.

Θέλω απλώς να καταθέσω κάποιες σκέψεις για τρία «φλέγοντα» ζητήματα:

– εκλογές πρυτάνεων και λοιπών αξιωματούχων

Μέχρι σήμερα κι ανεξάρτητα από τα πολλά εφαρμοσθέντα συστήματα εκλογής, κοινός παρονομαστής παραμένει ότι ο πρύτανης στην ουσία δεν λογοδοτεί, αλλά απλώς ξαναεκλέγεται [ή παρατείνεται η θητεία του] κι έτσι θεωρείται «πετυχημένος». Η διαχείριση/διοίκησή του δεν χρειάζεται να είναι χρηστή ή διαφανής, αρκεί να μη βλάπτει τους υπάρχοντες συσχετισμούς ή, καμιά φορά, να είναι και επωφελής [επικερδής;] στους ισχυρούς παίκτες του ΑΕΙ.

Οι σχέσεις Πρυτανικών Αρχών και Συμβουλίου διοίκησης μπορεί εύκολα να οριοθετηθούν από τον νόμο και να εξειδικευθούν στον Εσωτερικό κανονισμό του Ιδρύματος, αρκεί οι εμπλεκόμενοι να ενδιαφέρονται για την εύρυθμη λειτουργία του ΑΕΙ και όχι να διακατέχονται από άλλα κίνητρα. Αρα το κρίσιμο διακύβευμα δεν μπορεί να είναι «ποιος θα καπελώσει ποιον».

– συμμετοχή φοιτητών

Η συμμετοχή φοιτητών σε εκλογές οργάνων έχει εδώ και καιρό εκφυλιστεί και έχει αντικατασταθεί από τη βία ή την αποχή. Η μόνη ηχηρή παρουσία είναι οι καταλήψεις, οι οποίες από έσχατο μέτρο έχουν μετατραπεί σε πρώτο για λόγους «επαναστατικής γυμναστικής» [σπανίως με μορφωτικά αιτήματα]. Το ζήτημα αφορά τις ευθύνες κομμάτων και παρατάξεων και όχι τον νομοθέτη.

– εκλογές μελών ΔΕΠ

Οποιο μοντέλο κι αν υιοθετηθεί, πάντοτε θα μένει μια σκιά υποψίας για μεροληψία, δεδομένου ότι «κακό χωριό τα λίγα σπίτια» και μεγάλος ο ανταγωνισμός [όχι μόνον ακαδημαϊκού χαρακτήρα]. Το σχετικό ήθος αξιοκρατίας και μη-αδικίας των εχόντων τα περισσότερα προσόντα δεν λύνεται με σχοινοτενείς διατάξεις αλλά με κουλτούρα και δεοντολογία. Θυμάμαι κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου-πλαίσιο το 1982 καθηγητές να κατηγορούν τον νομοθέτη γιατί «τους υποχρεώνει» να ψηφίσουν κάποιον που δεν άξιζε [ενώ στην πραγματικότητα υπέκυπταν σε εσωτερικές ισορροπίες].

Το άρωμα Παιδείας δεν διαχέεται μέσα από ποσοστά και αριθμούς, από φιλόδοξους εσαεί πρυτάνεις κι έμφοβους για το μέλλον τους επίκουρους καθηγητές.

Οσο κι αν τα λάθη είναι ανθρώπινα, όταν επαναλαμβάνονται επί 50 σχεδόν χρόνια μάλλον κάτι πάει στραβά [και] μέσα στα πανεπιστήμια, αφού εν τέλει ουδείς ελέγχει ουδένα και όλες οι παρ-ανομίες συμψηφίζονται.

ΥΓ. Η Πανεπιστημιακή Αστυνομία πρέπει να κλείσει τον κύκλο της προτού ν’ ανοίξει νέες πληγές.

ΥΓ. 2 Μία λύση θα ήταν να ψηφιστεί το ν/σχ στα άρθρα που συμφωνούν όλοι και τα σημεία τριβής να επανέλθουν σε μεταγενέστερο νόμο μετά από σύμφωνες γνώμες όλων των Συγκλήτων των ΑΕΙ[sic]

ΥΓ3. Εσχατη απορία: σε ποιον εν τέλει λογοδοτούν [εάν κι εφόσον] οι πρυτάνεις; Στον υπουργό Παιδείας, σε κάποιο κόμμα, σε κάποια δυναμική μειοψηφία, στην αγορά, στην κοινωνία;

That’s the question

Ο καθηγητής Γιάννης Πανούσης είναι πρώην υπουργός