Τα νησιά του Αιγαίου και η Τουρκία

Η Τουρκία δεν έπαυσε ποτέ να αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία επί των νήσων του Αιγαίου και τον τελευταίο καιρό συνεχίζει εντονότερα, επικαλούμενη ότι η παραχώρησή τους τελεί υπό τον όρον της μη στρατιωτικοποιήσεώς τους, ο οποίος αν δεν τηρηθεί, τα νησιά εκφεύγουν της κυριαρχίας της. Ας δούμε, λοιπόν, τι λένε οι Διεθνείς Συνθήκες:

ΑΤο άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης ορίζει ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, πλην των νήσων Ιμβρου, Τενέδου και Μαυρυών, ανήκουν στην Ελλάδα. Ουδείς όρος τίθεται για την κυριαρχία της επί των παραχωρουμένων νήσων. Ουδείς. (Απορία: Γιατί δεν καλούμε την Τουρκία να αναφέρει το άρθρο που θέτει τον όρο αυτό;).

ΒΠερί αποστρατιωτικοποιήσεως των παραχωρουμένων νήσων: Το άρθρο 13 της Συνθήκης της Λωζάννης ορίζει ότι οι παραχωρούμενες νήσοι «δεν θα χρησιμοποιηθώσιν εις εγκατάστασιν ναυτικής βάσεως ή εις ανέγερσιν οχυρωματικού τινός έργου» και «αι ελληνικαί στρατιωτικαί δυνάμεις εν ταις ειρημέναις νήσοις θα περιορισθώσι εις τον συνήθη αριθμόν των διά την στρατιωτικήν υπηρεσίαν καλουμένων, οίτινες δύνανται να εκγυμνάζωνται επί τόπου ως και εις δύναμιν χωροφυλακής και αστυνομίας, ανάλογον προς την εφ’ ολοκλήρου του ελληνικού εδάφους υπάρχουσαν». Επομένως, μόνο η ίδρυση ναυτικής βάσεως και οχυρωματικού έργου απαγορεύονται, τα οποία, άλλωστε, δεν υπάρχουν.

Συμπέρασμα πρώτο: Εφόσον δεν υπάρχουν ναυτικές βάσεις ή οχυρωματικά έργα, «αι νήσοι δεν θεωρούνται στρατιωτικοποιημέναι». Αεροπλάνα και αεροδρόμια δεν απαγορεύονται, δεν αναφέρονται καν. Στρατιωτική δύναμη, χωροφυλακή και αστυνομία επιτρέπονται, σε αριθμό τον οποίο θα κρίνει αποκλειστικά η Ελλάδα, αφού δεν τον ορίζει ρητώς η Συνθήκη. Αυτονόητο είναι ότι και αν ακόμη υφίστατο τέτοιος όρος, η Ελλάδα θα μπορούσε κάλλιστα να στρατιωτικοποιήσει πλήρως τις νήσους σε περίπτωση απειλής. Απειλές υπάρχουν, πολλές, άμεσες και καθημερινές. Στο ίδιο άρθρο ορίζεται ακόμη ότι απαγορεύεται στην ελληνική στρατιωτική αεροπλοΐα να υπερίπταται του εδάφους της ακτής της Ανατολίας, ως και στην τουρκική αεροπλοΐα να υπερίπταται των παραχωρουμένων νήσων. Και γιατί τίθενται όλες οι πιο πάνω απαγορεύσεις; Απλούστατα: «προς εξασφάλισιν της ειρήνης», όπως ρητώς αναφέρει το άρθρο αυτό, χωρίς να ορίζει οποιαδήποτε συνέπεια για την παράβασή του.

Συμπέρασμα δεύτερο: Η αποστρατιωτικοποίηση και οι υπερπτήσεις τίθενται «προς εξασφάλισιν της ειρήνης» και όχι ως όρος κυριαρχίας επί των νήσων. (Σημειωτέον ότι, με την έννοια «του όρου της κυριαρχίας» που δίνει η Τουρκία στη «στρατιωτικοποίηση», θα μπορούσε και η Ελλάδα να δώσει στις «υπερπτήσεις» «της τουρκικής αεροπλοΐας» και να αμφισβητήσει την κυριαρχία της Τουρκίας στις νήσους Ιμβρο, Τένεδο και Μαυρυαί. Με τη διαφορά ότι η μεν Ελλάδα δικαιολογείται για τη στρατιωτικοποίηση, διότι απειλείται, η δε Τουρκία δεν δικαιολογείται για τις υπερπτήσεις, που αποτελούν και απειλή για την Ελλάδα).

ΓΤο άρθρο 14 παρ. 2 της Συνθήκης των Παρισίων της 10ης Φεβρουαρίου 1947, με την οποία η Ιταλία παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα, ορίζει ότι «Αι ανωτέρω νήσοι θα αποστρατιωτικοποιηθώσι και θα παραμείνουν αποστρατιωτικοποιημέναι». Μεταξύ των κρατών που υπέγραψαν τη Συνθήκη αυτή δεν περιλαμβάνεται η Τουρκία. Επομένως, δεν έχει δικαίωμα να την επικαλείται και πολύ περισσότερο να επιστηρίζει σε αυτήν οποιοδήποτε δικαίωμα.

ΔΤο άρθρο 16 της Συνθήκης της Λωζάννης ορίζει ότι: «Η Τουρκία δηλοί ότι παραιτείται παντός τίτλου και δικαιώματος επί των νήσων, εκτός εκείνων ων η κυριαρχία έχει αναγνωρισθεί διά της παρούσης Συνθήκης» (δηλαδή των νήσων Ιμβρος, Τένεδος και Μαυρυαί). Περαιτέρω, το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης ορίζει ότι «η Τουρκία παραιτείται, υπέρ της Ιταλίας, παντός δικαιώματος και τίτλου επί της Αστυπάλαιας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψών, Σύμης, Κω και Καστελλορίζου». Επομένως, η Τουρκία έχει παραιτηθεί ρητώς και σαφώς από κάθε τίτλο και δικαίωμα επί των νήσων αυτών, που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα, και των Δωδεκανήσων, που παραχωρήθηκαν αρχικώς στην Ιταλία και από την Ιταλία, που είχε πλέον την πλήρη κυριαρχία επ΄ αυτών, στην Ελλάδα με τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων, αντιστοίχως.

ΕΜε τις Συνθήκες αυτές «δεν παραχωρήθηκαν μόνο οι ρητώς αναφερόμενες νήσοι, αλλά και αι νησίδες αι εξ αυτών εξαρτώμεναι» (άρθρο 15 Συνθήκης Λωζάννης), «ως και αι παρακείμεναι νησίδες» (άρθρο 14 Συνθήκης Παρισίων). Αλλά και το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης ορίζει, κατηγορηματικά, ότι «αι νήσοι αι κείμεναι εις μικροτέραν απόστασιν των τριών μιλλίων της ασιατικής ακτής παραμένουσιν υπό την τουρκικήν κυριαρχίαν». Συμπέρασμα τρίτο: Η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει κάποιο δικαίωμα επί των νήσων και των νησίδων του Ανατολικού Αιγαίου και της Δωδεκανήσου, αλλά το δικαίωμά της επί νήσων και νησίδων περιορίζεται μόνο στις νήσους Ιμβρο, Τένεδο και Μαυρυάς, ως και στις κείμενες σε «μικροτέραν απόστασιν των τριών μιλλίων της ασιατικής ακτής»!

Ο Λουκάς Λυμπερόπουλος είναι επίτιμος αρεοπαγίτης, διδάκτωρ Νομικής