Ποια αποτροπή;

Οι Αμερικανοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η χώρα δεν είναι έτοιμη να αποτρέψει μια επίθεση από τον αναθεωρητικό της γείτονα μια που «ξοδεύει δισεκατομμύρια σε πολεμικά αεροσκάφη και υποβρύχια ενώ οι έφεδροί της μετά βίας αναλώνουν επαρκή πυρομαχικά για την εκπαίδευσή τους… και το πρόγραμμα [εκπαίδευσης] εφέδρων δεν είναι αρκούντως απαιτητικό». Αναφέρεται παράδειγμα εφέδρου που με ενθουσιασμό προσήλθε να υπηρετήσει και «βρήκε όχι στρατόπεδο αρχικής στρατιωτικής εκπαίδευσης αλλά καλοκαιρινής κατασκήνωσης (not boot camp but summer camp)… οι έφεδροι ξόδευαν ώρες βγάζοντας αγριόχορτα και σκουπίζοντας». Ο εν λόγω έφεδρος «παρότι συμμετείχε σε ημιμαραθώνιους [προ θητείας], με το πέρας της θητείας ήταν έξι κιλά βαρύτερος και στη χειρότερη φυσική κατάσταση της ζωής του». Πάρα ταύτα, αξιωματικοί ισχυρίζονται ότι απειλώντας να πλήξουν με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς την ενδοχώρα του αναθεωρητικού γείτονα θα αποτρέψουν την εισβολή, ενώ τα μεγάλα οπλικά συστήματα (δηλ. πολεμικά πλοία και αεροσκάφη) είναι δημοφιλή στον λαό της χώρας.

Η χώρα αυτή δεν είναι η Ελλάδα αλλά η Ταϊβάν (βλ. «New York Times», «As China rattles sabers, Taiwan asks: Are we ready for war?», 13 Ιουνίου 2022). Ομως αν ένας ελληνοτουρκικός πόλεμος συνιστούσε υπαρξιακή απειλή για τις ΗΠΑ, όπως συνιστά ένας πόλεμος Κίνας – Ταϊβάν που θα διολισθήσει σε σινοαμερικανικό πόλεμο, τότε οι κορυφαίες αμερικανικές εφημερίδες θα έγραφαν κάτι πανομοιότυπο για την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια ανώτατοι αξιωματικοί μας, είτε εν αποστρατεία είτε εν ενεργεία, όταν μιλούν για την αποτρεπτική μας ισχύ αναφέρονται στην αποτροπή της τιμωρίας, και όχι στην αποτροπή της άρνησης, που είναι σε θέση να ασκήσει κυρίως η Πολεμική μας Αεροπορία μαζί με το Πολεμικό μας Ναυτικό. Αν καταληφθεί μια νήσος μας, θα «καεί», η δε τουρκική επικράτεια θα υποστεί τέτοια πλήγματα, κυρίως από πυραύλους αέρος – εδάφους, από αεροσκάφη της Πολεμικής μας Αεροπορίας που, εικάζεται, είτε θα αποσταθεροποιήσουν την Τουρκία είτε θα πλήξουν αναντικατάστατες υποδομές της.

Είναι δύσκολο να αποφευχθεί το συμπέρασμα ότι η ανεπάρκεια σε αριθμούς, εκπαίδευση και εξοπλισμό των εφέδρων, σε υπηρεσία και επιστρατεύσιμων, σε περίπτωση πολέμου, στην Ελλάδα όπως και στην Ταϊβάν, έχει πριμοδοτήσει την ίδια ανισοβαρή ή ακόμη και ακατάλληλη στρατηγική αποτροπής.

Οταν η Τουρκία απειλεί την εδαφική κυριαρχία της χώρας, κυρίως νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, προέχει η αποτροπή της άρνησης, δηλαδή η ικανότητά μας να ασκήσουμε αποτελεσματική περιμετρική άμυνα, κάτι για το οποίο είναι απολύτως απαραίτητη η επαρκής επάνδρωση, εξοπλισμός και εκπαίδευση των μόνιμων στελεχών αλλά και των εφέδρων του Στρατού Ξηράς. Αυτό βέβαια απαιτεί μεγαλύτερη και απαιτητικότερη θητεία για τους εφέδρους, κάτι που αποτελεί, κατά τον γράφοντα, πολιτικό ταμπού στη μεταπολιτευτική περίοδο (βλ. «Αποτρέποντας τον πόλεμο: η εσωτερική παράμετρος», «ΤΑ ΝΕΑ», 7 Ιουνίου 2022).

Και βέβαια δεν αποτελεί λύση η αποτροπή της τιμωρίας μέσω της προσβολής στόχων από πυραύλους ακριβείας, και μάλιστα πολιτικών υποδομών, στην τουρκική επικράτεια. Η προσβολή π.χ. μεταφορικών υποδομών και η πιθανή απώλεια αμάχων στην τουρκική επικράτεια θα έπλητταν το ηθικό πλεονέκτημα της αμυνόμενης χώρας μας, άρα την ικανότητά μας να εξασφαλίσουμε πολύτιμη υλική και διπλωματική υποστήριξη εν μέσω ενός ελληνοτουρκικού πολέμου. Ούτε ποτέ από μόνη της μια Πολεμική Αεροπορία φτάνει για να εξασφαλίσει τη στρατιωτική επικράτηση.

Η πλέον ώριμη συζήτηση για την αποτροπή διεθνώς που εξετάζει την ανταπόκριση των γειτνιαζουσών χωρών στη Ρωσική Ομοσπονδία, μετά την κατάληψη της Κριμαίας και του Ντονμπάς της Ουκρανίας το 2014, διαπιστώνει στην περίπτωση της Φινλανδίας την έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης των εφέδρων όσο και στην επιτάχυνση της επιστράτευσης σε περίπτωση σύρραξης. Οι αγορές νέων πολεμικών αεροσκαφών, όπως των F-35, καθίστανται αντιληπτές μέσα και από την ενίσχυση του Στρατού Ξηράς, λόγω των συνδυαζόμενων, διακλαδικών επιχειρήσεων (βλ. σχετικά κεφάλαια για τη Φινλανδία αλλά και τη Νορβηγία στον συλλογικό τόμο Nora Vanaga και Tom Rostoks eds., «Deterring Russia in Europe: Defence Strategies for neighbouring states», Routledge, 2019). Η φινλανδική πολιτική ηγεσία όταν αναφέρεται στην αποτρεπτική ισχύ της δεν αμελεί ποτέ να τονίσει, μαζί με τις εξοπλιστικές της επιλογές, την υψηλή εκπαίδευση και ταχεία κινητοποίηση 300.000 εφέδρων σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία. Η έμφαση δίνεται λοιπόν στην αποτροπή της άρνησης που θεμελιώνεται μέσα από τον ποιοτικό Στρατό Ξηράς, επαγγελματιών και εφέδρων, και την υποστήριξη αυτού του Στρατού από τα πλέον προηγμένα πολεμικά αεροσκάφη.

Τω όντι, δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι όσο δεν εξοπλίζουμε και δεν εκπαιδεύουμε επαρκώς τους εφέδρους μας απεμπολούμε τη μισή και παραπάνω αποτροπή που αγοράζουμε μέσω των αναβαθμίσεων των F-16 και των αγορών των Rafales και των F-35. Οσο η Τουρκία παραμένει ετερόδοξη στο δυτικό στρατόπεδο θα στερείται αναβαθμίσεων και αγορών πολεμικών αεροσκαφών. Αρα θα ενισχύεται προοδευτικά η ικανότητά μας, μέσω της διευρυνόμενης αεροπορικής μας υπεροχής, να προσδώσουμε υπεροχή και στον Στρατό Ξηράς μας, παρόλο το αριθμητικό του μειονέκτημα έναντι του τουρκικού Στρατού Ξηράς. Εφόσον βέβαια αναβαθμίσουμε εξοπλιστικά και εκπαιδευτικά επαγγελματίες και εφέδρους στον Στρατό Ξηράς. Διότι μόνο ένας τέτοιος αναβαθμισμένος Στρατός Ξηράς μπορεί να κάνει αποφασιστική χρήση της διευρυνόμενης αεροπορικής μας υπεροχής, προσδίδοντας έτσι επάρκεια στην αποτρεπτική μας ισχύ.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ