Ευκαιρίες

Η αντιπολίτευση φωνάζει για την καθιέρωση της πανεπιστημιακής αστυνομίας και την (υποτιθέμενη) «κατάργηση των φοιτητικών παρατάξεων». Κριτική στον νόμο ασκούν όμως και πολλές φιλελεύθερες φωνές, επικρίνοντας κυρίως την απόδοση υπερεξουσιών στους πρυτάνεις και την αναβίωση των ΤΕΙ μέσα στα πανεπιστήμια. Η υπουργός αναμένεται να αγνοήσει τους πρώτους (ελπίζοντας ότι οι αντιδράσεις κάποια στιγμή θα καταλαγιάσουν), δεν μπορεί όμως παρά να λάβει σοβαρά υπόψη τους δεύτερους (αν την ενδιαφέρει πραγματικά η ουσία της μεταρρύθμισης).

Η Νίκη Κεραμέως θα μπορούσε να έχει αποφύγει τις περισσότερες από τις κακοτοπιές αν έμενε πιστή στον νόμο 4009/2011, που ψηφίστηκε με πρωτοφανή πλειοψηφία από την ελληνική Βουλή για να υπονομευθεί στη συνέχεια από τη Δεξιά και να δεχθεί το τελειωτικό χτύπημα από την Αριστερά. Αλλά τότε θα μιλούσαμε σήμερα για τον «νόμο Διαμαντοπούλου», η πρώην υπουργός θα είχε πάρει δηλαδή όλη τη δόξα.

Κάπως έτσι χάθηκαν έντεκα χρόνια. Και όπως συμβαίνει πάντα, ο χρόνος που χάνεται δεν αναπληρώνεται με μια κίνηση, μια απόφαση, μια ψηφοφορία. Ζητήματα που είχαν λυθεί, όπως το πραγματικό νόημα του ασύλου ή η εκπροσώπηση των φοιτητών στα όργανα, επανέρχονται με εκρηκτικό τρόπο στην επιφάνεια, τροφοδοτώντας παρεξηγήσεις, προκαλώντας συγκρούσεις και εμποδίζοντας τη συζήτηση των αληθινών αναγκών των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Αυτό εννοούμε όταν λέμε ότι χάνεται μια ευκαιρία: ακόμη κι όταν υπάρχουν περιθώρια επανόρθωσης, δεν ξεκινάς ποτέ από εκεί που είχες μείνει, αλλά από πιο πίσω, το έδαφος που πρέπει να αναπληρωθεί είναι μεγαλύτερο.

Το ίδιο συμβαίνει με την ευκαιρία που χάθηκε το 2001 με το «ασφαλιστικό Γιαννίτση». Ενας άξιος άνθρωπος, ο Πάνος Τσακλόγλου, προσπαθεί σήμερα να προωθήσει μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να έχουν γίνει τότε. Η χρονική διαφορά όμως δεν είναι μόνο μια εικοσαετία. Γιατί αν είχε περάσει τότε η μεταρρύθμιση, το πιθανότερο είναι ότι η χώρα δεν θα έμπαινε δέκα χρόνια αργότερα σε μνημόνια. «Τότε δεν χάσαμε μόνο μια ιστορική ευκαιρία για να ενισχύσουμε τη βιωσιμότητα της κοινωνικής ασφάλισης», έλεγε πρόσφατα ο Τσακλόγλου, «αλλά εκπαιδευτήκαμε και σε μια αντιμεταρρυθμιστική κουλτούρα που η χώρα πλήρωσε πολύ ακριβά λίγα χρόνια αργότερα».

Οι χαμένες ευκαιρίες δεν είναι όμως πάντα δεδομένο ότι θα δώσουν τη θέση τους σε άλλες. Το ΟΧΙ των Ελληνοκυπρίων στο σχέδιο Ανάν, μαζί με το (κατά Μακάριο Δρουσιώτη) «έγκλημα στο Κραν Μοντάνα», ίσως να αποδειχθούν μοιραία για το μέλλον της Κύπρου. Και η επιλογή της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή να εγκαταλείψει το «Ελσίνκι» το 2004, φοβούμενη ότι στη Χάγη δεν θα ικανοποιούνταν οι ελληνικές αξιώσεις στο σύνολό τους, τίναξε στον αέρα μια διαδρομή που μπορεί να είχε οδηγήσει στην επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών. «Το αποτέλεσμα της στάσης του 2004», έγραφε ο Κώστας Σημίτης σε ένα ιστορικό του άρθρο στις 14/12/2019 στα ΝΕΑ, «είναι οι σημερινές απειλές και οι εκβιασμοί της Τουρκίας».