Το Μουντιάλ του Γκαρίντσα, μέρος 1ο

Πλησιάζει Ιούνιος, ο μήνας των Μουντιάλ, και 60 χρόνια μετά φέρνουμε στη μνήμη μας το Παγκόσμιο της Χιλής. Οχι για την ποιότητά του, αλλά για ένα αστέρι που έλαμψε και θάμπωσε, για τον Μανουέλ Φρανσίσκο ντος Σάντος, τον επονομαζόμενο Γκαρίντσα, τον μοναδικό Μανέ. Θα τα πούμε σε δύο συνέχειες, λέγοντας πρώτα λίγα λόγια για το Παγκόσμιο του 1962.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1962 ήταν η 7η διοργάνωση και διεξήχθη στη Χιλή από τις 30 Μαΐου μέχρι τις 17 Ιουνίου. Είναι η διοργάνωση που πέρασε στην ιστορία ως η πιο αντιαθλητική. Χαρακτηρίστηκε το «Παγκόσμιο Κύπελλο της… μεγάλης σφαγής». Τον τίτλο κατέκτησε η Βραζιλία, που νίκησε στον τελικό την Τσεχοσλοβακία με 3-1. Αλλά η διοργάνωση σημαδεύτηκε από τη βιαιότητα, τα επεισόδια, τους αντιαθλητικούς ποδοσφαιριστές και τους κακούς διαιτητές, που αδυνατούσαν να προστατεύσουν τους αθλητές. Δεκατρείς παίκτες τραυματίστηκαν σοβαρά και χειρουργήθηκαν. Θύμα των αντιαθλητικών ενεργειών έπεσε και ο μεγάλος Πελέ, που έπαιξε μόνο σε δύο αγώνες: με το Μεξικό (η Βραζιλία νίκησε με 2-0 και ο Πελέ πέτυχε ένα γκολ) και με την Τσεχοσλοβακία στην Α’ φάση (0-0).

Η διοργανώτρια Χιλή πραγματοποίησε εντυπωσιακή πορεία, που ανακόπηκε στις 13 Ιουνίου στον ημιτελικό από τη Βραζιλία, από την οποία ηττήθηκε παρουσία 80.000 θεατών, με 4-2. Η Χιλή, βασιζόμενη στη θερμή υποστήριξη του φανατικού κοινού της, κατόρθωσε να κατακτήσει την 3η θέση, νικώντας, στις 16 Ιουνίου, στον μικρό τελικό, τη Γιουγκοσλαβία 1-0, με γκολ του Ρόχας στο 90′. Ηταν η μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία του χιλιανού ποδοσφαίρου. Στο Κύπελλο σημειώθηκαν 89 τέρματα από 54 παίκτες. Τα περισσότερα σημειώθηκαν στον αγώνα ΕΣΣΔ – Κολομβίας 4-4.

Παρά τους τραυματισμούς και τις αντιαθλητικές ενέργειες, μόνο έξι παίκτες αποβλήθηκαν. Καταλογίστηκαν οκτώ πέναλτι. Κόπηκαν 893.172 εισιτήρια εισιτήρια (μέσος όρος 27.912 ανά αγώνα). Ενας παίκτης, που μικρός έπασχε από πολιομυελίτιδα, ήταν η μορφή του Μουντιάλ της Χιλής: ο Βραζιλιάνος Γκαρίντσα, που αποκλήθηκε «Η ντρίμπλα του Θεού». Το μικρό ελάττωμα που έμεινε στο δεξί του πόδι τού χάρισε το προνόμιο της εκπληκτικής ντρίμπλας, μιας από τις εντυπωσιακότερες στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.

Υστερα από 12 χρόνια η διοργάνωση διεξήχθη σε νοτιοαμερικανική χώρα (τελευταία φορά ήταν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950 που διεξήχθη στην Βραζιλία). Για τη διοργάνωση του 1962 εκδήλωσαν ενδιαφέρον τρεις χώρες: Αργεντινή, Δυτική Γερμανία και Χιλή. Πριν από τη διαδικασία της ψηφοφορίας η Δυτική Γερμανία απέσυρε την υποψηφιότητά της. Στην τελική ψηφοφορία που έγινε στη Λισαβόνα της Πορτογαλίας, η Χιλή κατάφερε να μαζέψει τις περισσότερες ψήφους και να κερδίσει τη διοργάνωση.

Ο Γκαρίντσα: Ο κατά κόσμον Μανουέλ Φρανσίσκο ντος Σάντος (από τους φιλάθλους στη Βραζιλία αναφέρεται συχνά και ως Μανέ – υποκοριστικό του Μανουέλ – ή Μανέ Γκαρίντσα, όνομα που δόθηκε και στο Εθνικό Στάδιο της Μπραζίλιας) γεννήθηκε στο Πάου Γκράντε στις 28 Οκτωβρίου του 1933, με μια παραμόρφωση στη σπονδυλική στήλη και τη λεκάνη, εξαιτίας της οποίας το δεξί του πόδι ήταν κοντύτερο κατά έξι εκατοστά από το άλλο. Ως έφηβος δεν είχε κανένα ενδιαφέρον να γίνει ποδοσφαιριστής παρά το γεγονός ότι εντυπωσίασε τους συναδέλφους του με τις δεξιότητές του στο τοπικό εργοστάσιο παραγωγής υφασμάτων όπου άρχισε να εργάζεται όταν ήταν 14 ετών. Το σωματικό μειονέκτημα κατάφερε να το μετατρέψει σε ποδοσφαιρικό πλεονέκτημα, αφού ντριμπλάριζε «σαν τον διάολο», όπως αναφέρεται. Χάρις κυρίως στο ταλέντο και λιγότερο στην επιμονή του έγινε παίκτης παγκόσμιας κλάσης. Εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο ντριμπλέρ στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο και ήταν ανίκητος στο ένας με έναν. Οι απρόβλεπτοι ελιγμοί του θεωρείται ότι οφείλονταν σε αυτή τη σωματική ατέλεια.

Καριέρα σε συλλόγους: Παρ’ όλα τα προσόντα του δυσκολεύτηκε να βρει επαγγελματική ποδοσφαιρική ομάδα να παίξει μπάλα, διότι καμία ομάδα δεν εμπιστευόταν έναν προβληματικό ποδοσφαιριστή. Εντοπίστηκε από έναν πρώην παίκτη της Μποταφόγκο κατά τη διάρκεια ενός εργοστασιακού τουρνουά και χρειάστηκε χρόνος πριν αποφασίσει να πάει στο Ρίο για να δοκιμαστεί στον σύλλογο. Στις πρώτες δοκιμές εντυπωσίασε με τις προσπάθειές του απέναντι στον Νίλτον Σάντος, κορυφαίο αμυντικό της ομάδας την εποχή εκείνη. Ετσι ξεκίνησε να παίζει επαγγελματικά σχετικά μεγάλος, σε ηλικία 19 ετών, στην Μποταφόγκο. Ηταν κατά τη διάρκεια της νεανικής πορείας του που απέκτησε το προσωνύμιο Γκαρίντσα (από το όνομα ενός μικρού τοπικού πουλιού, που προτιμά να πεθάνει παρά να πιαστεί) που έδωσε η αδελφή του Ρόζα λόγω του βαδίσματός του, της ζωντάνιας του και του χαρακτήρα του.

Ο Γκαρίντσα σκοράρει τρία τέρματα στο πρώτο του παιχνίδι με την ομάδα απέναντι στην Μπονσουσέσο (5-0), και γοητεύει γρήγορα τους υποστηρικτές του με τις ντρίμπλες του, δικαιολογώντας το ψευδώνυμό του. Ο τρόπος παιχνιδιού του είναι πολύ γρήγορος, με το πρώτο του βήμα συχνά διστακτικό αλλά πάντα απρόβλεπτος στη συνέχεια, με τον απόλυτο έλεγχο της μπάλας σαν να είναι σχεδόν κολλημένη στα πόδια του.

Οι εντυπωσιακές του εμφανίσεις τον οδήγησαν το 1955 να κάνει το ντεμπούτο του στην εθνική ομάδα. Το 1957, με 20 γκολ σε 26 αγώνες, συνέβαλε σημαντικά στην κατάκτηση του τίτλου της ομάδας του στο πρωτάθλημα Καριόκα, ενώ ο ίδιος ήταν δεύτερος σκόρερ του πρωταθλήματος. Εντυπωσιακή ήταν η εμφάνισή του στον αγώνα με τη Φλουμινένσε (6-2) σημειώνοντας ένα γκολ, σε αγώνα που έκρινε τον τίτλο. Οι ντρίμπλες του και η εργατική προέλευσή του τον έκαναν δημοφιλή και αγαπητό από όλους. Απλός, πρόθυμος να ψυχαγωγήσει το κοινό, απέκτησε το ψευδώνυμο «η χαρά του λαού».

Η Μποταφόγκο σταδιακά δυναμώνει και γίνεται ένας από τους καλύτερους συλλόγους της εποχής μαζί με τη Σάντος του Πελέ. Η φήμη του γιγαντώνεται και συμμετέχει σε πολυάριθμους αγώνες σε όλο τον κόσμο, όπως η νίκη στο διεθνές τουρνουά στην Κολομβία το 1960. Ο Γκαρίντσα είναι στην κορυφή της καριέρας του: Ντριμπλάρει τους αντιπάλους του με ευκολία και στοιβάζει τέρματα.

Ο σύλλογος του κέρδισε το πρωτάθλημα Καριόκα στα τέλη του 1961, το πρωτάθλημα του Ρίο-Σάο Πάολο στις αρχές του 1962 απέναντι στη Σάντος, και το αντίστοιχο τουρνουά – προάγγελο του πρωταθλήματος της Βραζιλίας, αφού το έχασε ελάχιστα το προηγούμενο έτος. Κορυφαίοι ευρωπαϊκοί σύλλογοι προσπάθησαν να τον αποκτήσουν όπως η Γιουβέντους το 1954, η Ρεάλ Μαδρίτης το 1959 και το 1963 και οι τρεις μεγαλύτερες ιταλικές ομάδες (Ιντερ, Μίλαν, Γιουβέντους) τον πολιορκούσαν αλλά αυτός προτίμησε να παραμείνει στη χώρα του. Οπως έγραψε και ο Εδουάρδο Γκαλεάνο: «Οταν ήταν σε φόρμα, το γήπεδο γινόταν τσίρκο. Η μπάλα γινόταν ένα υπάκουο ζώο και το παιχνίδι πρόσκληση για πάρτι. Ο Γκαρίντσα θα προστάτευε το κατοικίδιό του, την μπάλα, και μαζί θα δημιουργούσαν μερικά υπέροχα κόλπα που θα έκαναν τους θεατές να διασκεδάζουν. Θα πήγαινε πάνω στην μπάλα και αυτή θα αναπηδούσε πάνω του. Τότε θα κρυβόταν πριν ξεφύγει μόνο για να τη βρει να τρέχει μπροστά του. Κατά τη διάρκεια της προσπάθειας, οι διώκτες του συντρίβονται στις προσπάθειές τους να τον σταματήσουν». Φαινόταν όμως σαν να παίζει για τη διασκέδασή του τις περισσότερες φορές. Συχνά εμφανιζόταν στον σύλλογο χωρίς να γνωρίζει ποιος ήταν ο αγώνας. Δεν ήταν συνεπής στις προπονήσεις συχνά απουσιάζοντας στην ιδιαίτερη πατρίδα του.