Η κόκκινη σημαία

Eίναι εντυπωσιακό: η πρώτη αιτία θανάτων στα παιδιά και εφήβους στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πια τα τροχαία, αλλά τα όπλα. Τη διετία 2019-2020, οι θάνατοι από όπλα (αυτοκτονίες, δολοφονίες και ατυχήματα) αυξήθηκαν κατά 29,5% στις ηλικίες 1-19 ετών, δύο φορές περισσότερο απ’ ό,τι στον γενικό πληθυσμό. Το μακελειό στο Τέξας (ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης του οποίου γκρίνιαζε πριν από μερικά χρόνια ότι το είχε ξεπεράσει η Καλιφόρνια στην αγορά νέων όπλων) ανέβασε λίγο ακόμη αυτό το ποσοστό. Και θα ακολουθήσουν κι άλλα.

Οι αιτίες του αδιεξόδου είναι γνωστές: το λόμπι των όπλων είναι πανίσχυρο, χρηματοδοτεί και τα δύο μεγάλα κόμματα (κυρίως όμως τους Ρεπουμπλικανούς) και εμποδίζει έτσι τη λήψη ριζικών μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι πολιτικοί που δεν τα πιάνουν αρκούνται να προτείνουν «thought and prayers» (σκέψεις και προσευχές). Κάποιοι αναλυτές, πάλι, που αμφιβάλλουν για το αν ο Θεός θα μπορέσει να βάλει φρένο στην οπλοκατοχή, προτείνουν εναλλακτικές προσεγγίσεις. Ο γνωστός δημοσιογράφος των New York Times Νίκολας Κριστόφ, για παράδειγμα, έχει προτείνει από το 2017 να αντιμετωπιστούν τα όπλα όπως τα αυτοκίνητα: δεν μπορεί να απαγορευτούν, μπορεί όμως να ελεγχθούν και να περιοριστεί η πρόσβαση σε αυτά.

Eνας άλλος δημοσιογράφος, ο Ντέιβιντ Φρεντς, ξεκινά από μια διαφορετική βάση. Τα μέτρα που συζητιούνται συνήθως – γράφει στον ιστότοπο Dispatch – δεν μπορούν να εμποδίσουν κάποιον αποφασισμένο δολοφόνο να προκαλέσει μια αιματοχυσία. Θα πρέπει να εξεταστεί λοιπόν ο λεγόμενος «νόμος της κόκκινης σημαίας»: όποτε κάποιος δώσει δείγματα ότι μπορεί να αποτελέσει απειλή για τον εαυτό του ή τους άλλους (όπως τάσεις αυτοκτονίας ή εγκωμιασμός της βίας), να μπορεί ένα μέλος της οικογενείας του, ένας αξιωματούχος του σχολείου ή ένας αστυνομικός να προσφεύγει στη δικαιοσύνη και να εξασφαλίζει κατάσχεση των όπλων που διαθέτει αυτό το άτομο και απαγόρευση αγοράς άλλων όπλων για όσο διάστημα κρατά η εντολή.

Το μέτρο έχει προφανή μειονεκτήματα, όπως η αυθαίρετη ή καταχρηστική ερμηνεία ανησυχητικών δηλώσεων ή συμπεριφορών. Θα μπορούσε να οδηγήσει στην παραβίαση ατομικών ελευθεριών. Και αφορά κυρίως κοινωνίες όπως η αμερικανική, που έχουν μια λατρεία με τα όπλα. Φέρνει ωστόσο στο προσκήνιο τη συχνά παραμελημένη ευθύνη του περιβάλλοντος του δράστη. Αναδεικνύει το καθήκον των συγγενών του, των φίλων του ή των γειτόνων του να προλάβουν το κακό. Αφαιρεί επιχειρήματα, ή προφάσεις, από όλους εκείνους που βλέπουν να πλησιάζει το κακό και κουνάνε το κεφάλι τους σε ένδειξη αδυναμίας.

Στην Ελλάδα δεν γίνονται ευτυχώς μαζικές δολοφονίες. Ομως η Σταυρούλα, η Μαρία, η Ελένη, η Δώρα, η Αλεξάνδρα, δολοφονήθηκαν με καραμπίνες ή άλλα όπλα από άνδρες που είχαν ήδη βιαιοπραγήσει, είχαν προειδοποιήσει, είχαν απειλήσει. Ισως με την «κόκκινη σημαία» τα όπλα αυτά να τους είχαν αφαιρεθεί.