Και η φιλανθρωπία έχει κανόνες

Eνα από τα μεγάλα θέματα των ημερών είναι η συζήτηση που γίνεται για τα ορφανοτροφεία και γενικότερα για την πρόνοια – και μοιραία για την έννοια της φιλανθρωπίας. Στην πορεία μάθαμε πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Ας προσπαθήσουμε να τα συνοψίσουμε – και υπό το πρίσμα τους να εξετάσουμε και ορισμένες κραυγές.

Τον τελευταίο καιρό είδαν το φως της δημοσιότητας περιστατικά κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών σε ιδρύματα – σε Μονάδες Παιδικής Προστασίας: είμαστε μια κοινωνία που συμπυκνώνει άσχημες όψεις της ζωής σε αρκτικόλεξα με θετικής σημασίας λέξεις. Δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Οφείλονται, κι αυτά και άλλα που πιθανόν δεν τα μάθαμε ποτέ, στο ότι οι σχετικές ιδιωτικές δομές ουσιαστικά δεν ελέγχονται, αφού δεν υπήρχε συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας τους (όπως υπάρχει για τα γηροκομεία, τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, τα ιδρύματα για ΑμεΑ κ.λπ.).

Η αρμόδια υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Δόμνα Μιχαηλίδου, κινητοποιήθηκε. Συντάχθηκε πλαίσιο λειτουργίας με συγκεκριμένες προδιαγραφές, μπήκε σε διαβούλευση στην οποία συμμετείχαν και ιδρύματα αλλά και φορείς με ευθύνη για την κοινωνική προστασία (Συνήγορος του Πολίτη, UNICEF, περιφέρειες κ.λπ.) και, στη συνέχεια, θεσμοθετήθηκε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο με υπουργική απόφαση.

Ο στόχος του πλαισίου αυτού, όπως εξηγήθηκε αρμοδίως, ήταν να αντικατασταθεί το παλαιό μοντέλο ιδρυματισμού των παιδιών με ένα νέο, στην κατεύθυνση εύρεσης κατάλληλης οικογένειας για τα παιδιά. Και ταυτόχρονα, μέχρι να βρεθούν οι οικογένειες που θα εγγυηθούν ότι θα προστατεύσουν και θα εντάξουν τα παιδιά στην κοινωνία, τα παιδιά να ζουν σε συνθήκες καθορισμένες από κανόνες. Κανόνες για τα κτίρια, για την καθαριότητα, για τη φροντίδα, για τη διάπλασή τους, για την ασφάλειά τους, για την ψυχική υγεία τους και για την πρόσβαση στην εκπαίδευση. Στα ορφανοτροφεία υπάρχουν βρέφη και νήπια, αλλά υπάρχουν και παιδιά και έφηβοι.

Για τα παιδιά αυτά δεν χρειάζονται ψυχοπονιάρηδες με το αζημίωτο. Απαιτούνται σαφείς κανόνες διότι στόχος είναι τα παιδιά αυτά, που γεννήθηκαν άτυχα ή τους έτυχαν ατυχίες στη ζωή τους, να ενταχθούν στην κοινωνία, όπως αρμόζει σε ψυχικά υγιείς ελεύθερους ανθρώπους. Σε πρόσωπα που να μην έχουν ντρεσαριστεί από τους μηχανισμούς των ορφανοτροφείων και τις ιδέες των υπευθύνων τους ή των χορηγών τους. Σε πρόσωπα που μεγαλώνοντας ζουν με προστατευμένη την ιδιωτικότητά τους. Σε αυριανούς πολίτες.

Η γενική κατεύθυνση είναι η αποϊδρυματοποίηση, η αναδοχή και η υιοθεσία. Και επειδή αυτό δεν είναι εφικτό για τους διακόσιους νέους που έκλεισαν τα 15 τους, που δύσκολα μπορούν να ενταχθούν σε οικογένεια, προβλέφθηκε η μεταφορά τους σε διαμερίσματα ημιαυτόνομης διαβίωσης, με παράλληλη βοήθεια για να αποκτήσουν μια επαγγελματική δεξιότητα ή να σπουδάσουν, ώστε να ζήσουν αυτόνομα και ελεύθερα.

Για να τηρηθεί ο κανονισμός, θα υπάρχει έλεγχος και θα επιβάλλονται κυρώσεις, που μπορεί να φτάσουν και στο κλείσιμο της δομής. Εύλογο. Οταν δεν τηρούνται οι κανόνες, υπάρχουν συνέπειες.

Το νέο κανονιστικό πλαίσιο για τα ορφανοτροφεία είναι σύγχρονο και δίκαιο. Αλλά η επιβολή κανόνων εκνευρίζει, ως φαίνεται, όχι την πλειονότητα των δομών, αλλά ιδίως το Χαμόγελο του Παιδιού, οι ιθύνοντες του οποίου εκφράζουν δυσαρέσκεια. Και τη δυσαρέσκεια αυτή τη μεταφράζουν σε δημόσια αποδοκιμασία του Κανονισμού και σε επιθέσεις κατά της Δόμνας Μιχαηλίδου, μια που η συγκεκριμένη δομή έχει ειδική πρόσβαση στα ΜΜΕ και στη δημοσιότητα.

Αντίστοιχες αντιδράσεις σε αντίστοιχη ρύθμιση είχαν τροφοδοτηθεί από το Χαμόγελο του Παιδιού και το 2014. Τότε, έγινε κατορθωτό το αρρύθμιστο πεδίο να παραμείνει αρρύθμιστο. Ελπίζω ότι, οκτώ χρόνια μετά, η πολιτεία είναι πιο ώριμη – και ότι σε αυτή τη μεταρρύθμιση μπορεί να προχωρήσει ανυποχώρητη.

Ο αυταρχικός γείτονας
Εκτός από τους συντρόφους Σκουρλέτη, Τζανακόπουλο και άλλους που δεν κατάλαβαν το πνεύμα της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη στο αμερικανικό Κογκρέσο, προέκυψε και ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που επίσης τίποτα δεν κατάλαβε. Πού να καταλάβει τι σημαίνει δημοκρατία, πού να καταλάβει τι σημαίνουν κανόνες ο επικεφαλής ενός αυταρχισμού που θεωρεί ότι η εξουσία του είναι ανεξέλεγκτη – και αυτή την αίσθηση της ωμής δύναμης, με την οποία κυβερνά, προσαρμόζοντας στα μέτρα του τους θεσμούς, μπορεί να τη χρησιμοποιεί και στις διεθνείς σχέσεις της χώρας του.
Το χθεσινό του ξέσπασμα κατά του έλληνα Πρωθυπουργού και της χώρας μας, στη συνέχεια μιας σειράς προκλητικών παραβιάσεων εκ μέρους της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας του ελληνικού εναέριου χώρου, ήταν ακριβώς εκδήλωση ενός αυταρχικού ηγέτη, η όποια διαπραγματευτική αξιοπιστία του οποίου δεν υφίσταται, αφού κι αυτός, στα πρότυπα του προέδρου Πούτιν, πιστεύει μόνο στην ωμή δύναμη και στην πρωτόγονη ερμηνεία της. Απέναντι σε ένα τέτοιο υπόδειγμα αναθεωρητισμού και αποσταθεροποίησης, η Ελλάδα δεν έχει να αντιπαραθέσει παρά τη στρατηγική της θέση στους μεγάλους δυτικούς οργανισμούς, τον συνεχή αμυντικό της εκσυγχρονισμό (δυστυχώς) και τη διάθεση για συνεννόηση στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Ελπίζοντας ότι, κάποια στιγμή, και η Τουρκία θα βρει δημοκρατική διέξοδο.