Επί ίσοις όροις και με αυτοπεποίθηση

Στο επίπεδο των συμβολισμών, η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Κογκρέσο των ΗΠΑ ήταν η κορυφαία στιγμή των ελληνοαμερικανικών σχέσεων μέχρι σήμερα. Η ομιλία ήταν εμπνευσμένη και ήταν επίσης συγκινητική, για όσους θέλουμε μια Ελλάδα που μιλά επί ίσοις όροις με τους συμμάχους και εταίρους της, όχι την κομπλεξική Ελλαδάρα που περιφέρει τον κατάλογο των παραπόνων της από την Ιστορία. Το μεγαλύτερο κέρδος για τη χώρα μας από την ομιλία ήταν η εντύπωση που άφησε στο ακροατήριο και η οποία εκφράστηκε με τον σαφέστερο τρόπο τις ένδεκα φορές, αν μέτρησα σωστά, που τα μέλη του Κογκρέσου σηκώθηκαν όρθιοι για να τον χειροκροτήσουν. Ολα αυτά έχουν όμως ειπωθεί από εγκυρότερα πρόσωπα, ο δικός μου σκοπός εδώ είναι να εξηγήσω πώς ο Κυριάκος πέτυχε αυτό το αποτέλεσμα.

Το πρώτο και βασικότερο, από το οποίο εξαρτώνται τα υπόλοιπα, ήταν ότι ο Μητσοτάκης είχε επίγνωση ποιος ήταν ο ίδιος και ποιο ήταν το ακροατήριό του. Μίλησε, λοιπόν, με τη γλώσσα του ακροατηρίου (και δεν εννοώ απλώς την καλή γνώση της αγγλικής) για τα δικά του θέματα. Μίλησε δηλαδή σε εκείνους που είχε μπροστά του, όχι σε ένα εσωτερικό κοινό που βρισκόταν μερικές χιλιάδες μίλια στα ανατολικά. Ο κεντρικός άξονας, γύρω από τον οποίο ανέπτυξε την επιχειρηματολογία του, ήταν ότι οι ΗΠΑ, με τη δημοκρατία τους (την πρώτη ιστορικά στην εποχή της νεωτερικότητας), συνεχίζουν την παράδοση που ξεκίνησε στην Αθήνα της κλασικής αρχαιότητας. Πολύ απλό, αλλά βασικό, διότι, μέχρι τώρα, τους κάναμε κήρυγμα για όλα αυτά που έχουμε προσφέρει εμείς (οι αρχαίοι, εν πάση περιπτώσει) στη Δύση. Πρώτη φορά τους εξήγησε κάποιος και μάλιστα με τόσο επεξεργασμένα επιχειρήματα ότι αυτή η κληρονομιά, για την οποία κοκορευόμαστε, είναι στα δικά τους χέρια εδώ και περίπου δυόμισι αιώνες. Αυτό ήταν η βάση, ώστε όλα τα ελληνικού ενδιαφέροντος θέματα να τεθούν με τους όρους που καταλάβαιναν οι ακροατές του.

Και δεν υπήρξε ένα θέμα υψηλού ενδιαφέροντος για μας που να μην το έθιξε. Κυπριακό, παραβιάσεις, εξοπλισμοί, ενεργειακό, ακόμη και στα Ελγίνεια αναφέρθηκε και μάλιστα δύο φορές. Και τον χειροκρότησαν όρθιοι κάθε μία φορά από αυτές. (Τους καταλαβαίνω. Πολλοί από αυτούς, που δεν θα ήξεραν πρόσωπα και πράγματα, θα πήγαν προετοιμασμένοι να βαρεθούν και, προφανώς, εξεπλάγησαν με τη συναρπαστική ομιλία). Τον χειροκρότησαν, επειδή παρουσίασε τα δικά μας μέσα από το πρίσμα που τα κάνει δικά τους. Το παράπονο ότι δεν κατονόμασε την Τουρκία είναι ηλίθιο, εφόσον δεν είναι παραπειστικό. Δεν θα χειροκροτούσαν αν την κατονόμαζε, διότι θα ήταν σαν τους ζητούσε, λ.χ., να πάρουν θέση ως σώμα μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, για τις θαλάσσιες ζώνες, ή Ελλάδος – Βρετανίας, για τα Ελγίνεια. Δεν χρειάζονταν ονόματα, από την ώρα που τα θέματα ετέθησαν με σαφήνεια και μέσα στο πλαίσιο των κοινών αξιών. Τον χειροκρότησαν, επειδή τους προέβαλλε την κατάσταση στο Αιγαίο ως «πηγή αστάθειας στη ΝΑ πτέτυγα του ΝΑΤΟ». Στο καφενείο του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να μην τους άρεσε καθόλου αυτό, αλλά εκείνοι στους οποίους μιλούσε το εκτίμησαν και σηκώθηκαν όρθιοι για να τον χειροκροτήσουν.

Τα άπταιστα αγγλικά ήταν απαραίτητα για να γίνει σωστά η εκφορά της ομιλίας, αλλά ήταν η κορυφή της πυραμίδας τους επιτεύγματος. Χωρίς τη γενικότερη παιδεία του, που ασφαλώς περιλαμβάνει και τη γνώση της γλώσσας, αυτή η ομιλία δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει γίνει. Κανένας λογογράφος δεν εισάγει σε μία ομιλία αναφορές που προϋποθέτουν καλή γνώση θεωρητικών ζητημάτων, όπως η σχέση του Μάντισον με τον Περικλή μέσω του Θουκυδίδη, ή τις παρατηρήσεις του Τοκβίλ για την αξία του κοινωνικού κεφαλαίου στην Αμερική – αυτά είναι παγίδες αν ο ομιλητής δεν είναι του ανάλογου επιπέδου. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι αρκετοί ειδικοί θα κοίταξαν την ομιλία του Πρωθυπουργού πριν την εκφωνήσει και θα του έδωσαν τις συμβουλές του. Την έγραψε όμως ο ίδιος, γι’ αυτό και ήταν τόσο φυσική και πειστική η εκφορά της. Η επιτυχία της αντανακλά το πνευματικό και μορφωτικό επίπεδο του Πρωθυπουργού. Καταλαβαίνω ότι κάποιοι αισθάνονται μειονεκτικά, όταν το βλέπουν, αλλά δεν πειράζει. Οι σώφρονες πολίτες αντιλαμβάνονται πολύ καλά τι σημαίνει να έχεις έναν ικανό και προικισμένο άνθρωπο σε μια θέση ευθύνης, από την οποία εξαρτάται η ευημερία όλων.