Πρώτο επίσημο «όχι» του Ερντογάν

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ παρουσίασε επισήμως χθες το πρωί, όπως άλλωστε αναμενόταν, τα επίσημα αιτήματα Σουηδίας και Φινλανδίας για ένταξη στη Συμμαχία. Λίγες ώρες αργότερα, ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησαν πρώτοι οι «Financial Times», ο μόνιμος πρέσβης της Τουρκίας έκανε πράξη τις απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: Προβάλλοντας τις ενστάσεις της χώρας του, οδήγησε σε διακοπή την πρώτη κατά σειρά ψηφοφορία που είχε στόχο την έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας, η οποία επίσης απαιτεί ομοφωνία των 30 κρατών-μελών.  Με τον τρόπο αυτόν έθεσε εν αμφιβόλω το κατά πόσο θα είναι εφικτή η ολοκλήρωσή της «το συντομότερο δυνατό», όπως διαμηνύουν οι υπόλοιποι εταίροι – συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Τζο Μπάιντεν, ο οποίος θα υποδεχθεί σήμερα στον Λευκό Οίκο τον πρόεδρο της Φινλανδίας και την πρωθυπουργό της Σουηδίας. Είχαν προηγηθεί, άλλωστε, νέες δηλώσεις του Ερντογάν, ο οποίος κάλεσε εκ νέου τους εκπροσώπους των δύο σκανδιναβικών χωρών να μην κάνουν τον κόπο να επισκεφθούν την Αγκυρα, προκειμένου να της ζητήσουν να αλλάξει στάση, εάν προηγουμένως δεν έχουν ικανοποιήσει τα αιτήματά της. «Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ έχει για εμάς νόημα μόνο κατ’ αναλογία με τον σεβασμό που θα επιδειχθεί προς τις ευαισθησίες μας» είπε ανάμεσα στα άλλα ο πρόεδρος της Τουρκίας.

«Το συμφέρον για την ασφάλεια όλων των συμμάχων πρέπει να ληφθεί υπόψη. Είμαστε αποφασισμένοι να εργαστούμε γύρω από όλα τα ζητήματα και να καταλήξουμε σε ένα γρήγορο αποτέλεσμα» ήταν το σχόλιο από την έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, που έδειξε ότι θα γίνει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε οι απαιτήσεις της Αγκυρας να ικανοποιηθούν. «Η Τουρκία είναι πολύτιμος σύμμαχος και οι όποιες ανησυχίες της πρέπει να απαντηθούν» είχε γράψει άλλωστε και ο Στόλτενμπεργκ στο Twitter, ύστερα από τηλεφωνική του επικοινωνία με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας είχε, πάντως, χθες κρίσιμες συνομιλίες για το θέμα με τον αμερικανό ομόλογό του Αντονι Μπλίνκεν, με τον οποίο συναντήθηκε στο πλαίσιο της επίσκεψής του στη Νέα Υόρκη, όπου συμμετέχει σε φόρουμ των Ηνωμένων Εθνών με αντικείμενο τη μετανάστευση και την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια. Ολοι κατανοούν, άλλωστε, ότι τα αιτήματα της Τουρκίας απευθύνονται πρωτίστως όχι προς το Ελσίνκι και τη Στοκχόλμη αλλά προς τις ΗΠΑ, από τις οποίες ζητεί συγκεκριμένα ανταλλάγματα για να πει το μεγάλο «ναι».

Ισως γι’ αυτό, πριν από την έναρξη του τετ-α-τετ, ο Τσαβούσογλου – ο οποίος αναγνώρισε τις ανησυχίες Σουηδίας και Φινλανδίας, αλλά απαίτησε να γίνουν δεκτές και οι αντίστοιχες της χώρας του – δήλωσε πως η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία απέδειξε ότι ΗΠΑ και Τουρκία θα όφειλαν να έχουν καλύτερες σχέσεις ως σύμμαχοι και φίλοι…

Πάντως, στο κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στην ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και δεσμεύτηκαν για εμβάθυνση των σχέσεων Τουρκίας – ΗΠΑ με ειλικρινή και ανοιχτό διάλογο.

«Ευρωπαϊκή γεωπολιτική ένωση»
Υπέρ της δημιουργίας μιας «ευρωπαϊκής γεωπολιτικής ένωσης» τάχθηκε ο Σαρλ Μισέλ, υιοθετώντας ουσιαστικά την πρόταση που είχε διατυπώσει κατά την ομιλία του στην Ευρωβουλή για την Ημέρα της Ευρώπης ο Εμανουέλ Μακρόν. «Πρέπει να σκεφτούμε πέρα από τη διεύρυνση (…) Καθώς η ΕΕ αναλαμβάνει μεγαλύτερη γεωπολιτική ηγεσία, οι διεθνείς προσδοκίες από αυτήν αυξάνονται. Ειδικά από αρκετούς γείτονές μας, που θέλουν μια νέα σχέση μαζί μας», είπε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ξεκαθάρισε, ωστόσο – απευθυνόμενος κυρίως προς τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων – ότι αυτό δεν υποκαθιστά τη διεύρυνση ούτε όμως αποτελεί εγγύηση ένταξης στην ΕΕ. Στο μεταξύ, σχέδιο για την «ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων υπό το φως της στρατιωτικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας» παρουσίασε χθες η Κομισιόν, σημειώνοντας ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ανακοινώσει ήδη αυξήσεις στα σχετικά κονδύλια ύψους 200 δισ. ευρώ για τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, αυτές οι αυξήσεις έρχονται έπειτα από χρόνια ουσιαστικών περικοπών και ανεπαρκών επενδύσεων. Είναι ενδεικτικό ότι από το 1999 έως το 2021 οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες της ΕΕ αυξήθηκαν κατά 20% έναντι 66% για τις ΗΠΑ, 292% για τη Ρωσία και 592% για την Κίνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κομισιόν επισημαίνει τρεις επείγουσες προτεραιότητες: την αναπλήρωση των αποθεμάτων, την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων σοβιετικής εποχής και την ενίσχυση συστημάτων εναέριας και πυραυλικής άμυνας. Η Επιτροπή προτείνει αναλυτικό κατάλογο για στρατηγικές επενδύσεις στον αέρα, στην ξηρά, στη θάλασσα, στο Διάστημα και στην κυβερνοάμυνα, καθώς και την αναβάθμιση μαχητικών αεροσκαφών πολλαπλών ρόλων στην ΕΕ, όπως και την περαιτέρω ενίσχυση των ναυτικών δυνάμεων των «27»