Η σκηνοθεσία της σύγκρισης

Η πολιτική είναι μια υπόθεση του παρόντος. Συνδέεται άρρηκτα μαζί του, έχει αναφορά στους ανθρώπους του παρόντος, διαχειρίζεται κατά προτεραιότητα τις σχετικές ανάγκες, καλείται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα σε εξέλιξη, χωρίς αναβολές και μεταθέσεις.

Αυτό το συστατικό δεδομένο που βαραίνει κάθε εκλεγμένη Κυβέρνηση, που σέβεται τον εαυτό της και δεσμεύεται από την «αποστολή» της, ορίζει και τη ζώνη των συνακόλουθων απαιτήσεων. Προσδοκίες άμεσου αποτελέσματος, απαίτηση εγρήγορσης για το μη αναμενόμενο, προπαρασκευή για το απειλητικό και επικίνδυνο τυχαίο.

Η διακυβέρνηση δεν είναι περίπατος σε ανθισμένο κάμπο. Είναι μια δοκιμασία , που, καθώς είναι φορτωμένη με τις πολλές ανάγκες του παρόντος, στη διαδρομή οι Κυβερνήσεις «κουράζονται» και υστερούν. Οι γραμμές άμυνας διαχρονικά δεδομένες. Η μία το παρελθόν. Η άλλη το μέλλον.

Ιδιαίτερα οι ολοκληρωτικού τύπου εξουσίες δραπετεύουν συνεχώς μέσα από την υπόσχεση ενός καλύτερου μέλλοντος. Αν το παρόν υστερεί, το μέλλον θα φέρει την ευτυχία. Ο μηχανισμός της μετάθεσης, σε συνδυασμό με την πολιτική απαγόρευση αμφισβήτησής του, συχνά αποδείχθηκε αποτελεσματικός.

Στο δημοκρατικό πλαίσιο λειτουργίας το παρελθόν αποδεικνύεται πιο χρήσιμο στην αντιπαράθεση. Ορυχείο ανεξάντλητο στην πολιτική σύγκρουση. Πηγή αστείρευτη ευκαιριών πολιτικής σύγκρισης. Αυτό που σήμερα υπάρχει, αναζητά τη δικαίωσή του στο χειρότερο που προϋπήρξε. Ετσι η πολιτική υποχρέωση ανταπόκρισης στο παρόν περιορίζεται, αφού πολιτικές και πρόσωπα του πρόσφατου ή και όχι παρελθόντος θυμίζουν ότι «υπάρχουν και χειρότερα».

Η επιλογή αυτή συνιστά την αποδοχή της εξάντλησης μιας πολιτικής, που ψάχνει την υποστήριξή της στα εξαντλημένα και φθαρμένα από την άσκηση της εξουσίας πρόσωπα, που αναγορεύονται, αν και αποτυχημένα, σε μέτρο των πραγμάτων, αφού με αυτά ως κριτήριο ο λαός καλείται να κάνει τις επιλογές του. Πρόσφατα, στο συνέδριο της ΝΔ, αναφορές σε πρόσωπα – πρωταγωνιστές της προηγούμενης διακυβέρνησης επιδιώκουν αυτό τον στόχο.

Εκεί που θα έπρεπε να οργανώνεται ως επιχείρημα η πορεία στο παρόν, οι δυσκολίες της διαδρομής, η επεξήγηση των δεδομένων που την ορίζουν, οι δυνατότητες προς το μέλλον, οι προϋποθέσεις της αλλαγής ή των αλλαγών, βλέπουμε να σκηνοθετείται μια διαρκής σύγκριση με το παρελθόν, μια εγκατάσταση στο πριν, μια προτίμηση τελικά στο πριν και την πολιτική χρησιμότητά του.

Στην κομματική δημοκρατία μας η σύγκριση είναι στη «φύση των πραγμάτων». Η ίδια η πολιτική, όταν αυθεντικά αναπτύσσεται, είναι μια σύγκριση με την κυρίαρχη κατάσταση, απέναντι στην οποία συγκροτείται και εναντίον της οποίας μπορεί να νοηθεί και να υπάρξει. Σε σύγκριση καλεί. Των πολιτικών που εναλλακτικά προτείνονται στο δημοκρατικό πλαίσιο αλλά και των προσώπων, που είναι οι εκφραστές αυτών των πολιτικών. Πρόκειται για την κινητήρια εκδοχή της πολιτικής, για την διαλεκτική διαδικασία σύγκρισης ιδεών και επιλογών, που ξετυλίγεται μπροστά μας στον ιστορικό χρόνο, σε μια γιγαντιαία δημόσια σκηνή.

Εκεί που η κίνηση κερδίζει το παρελθόν, είτε αυτό εμφανίζεται ως τύπος και κατηγορία προσώπων, είτε ως πολιτική που ηττήθηκε στην κάλπη, δεν είναι αποτελεσματική η εμμονή στην εκμετάλλευσή του. Η δύναμη της αυτοσκηνοθεσίας της πραγματικής ζωής αδιαφορεί για την φθαρμένη εποχή και προσπερνάει τους επίδοξους πολιτικούς σκηνοθέτες της.

ΥΓ: Σκηνοθεσία: η οργανωμένη συνειδητά διάταξη στον κοινωνικό χώρο, λειτουργιών, προσώπων και ρόλων, με σκοπό την προσανατολισμένη – ρητά ή άρρητα – (δημόσια) θέαση του κόσμου, των σχέσεων και των πραγμάτων («Ελάχιστο Λεξικό»).

Ο Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας