Νίκος Ψιλάκης

Αναρωτιέμαι πολλές φορές αν πράγματι πιστεύω στα όνειρα και συνήθως απαντώ «ναι». Είναι δικά μου, λέω, οι προσωπικές μου διαδρομές στις δύσβατες ατραπούς του α-συνείδητου, έτσι όπως η μέρα είναι συνέχεια της νύχτας, έτσι όπως ατέρμονες αλληλουχίες ορίζουν το Σύμπαν, σκοτάδι και φως, αταξία και τάξη. Κάπου αναμεσός ύπνου και ξύπνιου, όταν καταλαγιάζει ο κάματος, εμφανίζονται απροσκάλεστες οι αντανακλάσεις ενός κόσμου που νομίζομε ότι πλάθεται μόνος του. Κι είναι τότε που ακούω φωνές άλλοτε από το παρελθόν και άλλοτε από το απροσδιόριστο παρόν, αδύνατο να τις ξεχωρίσω μέσα από τούτη τη συμπαγή, ενιαία και εν πολλοίς αδόμητη μορφή του χρόνου. «Ο πραγματικός κόσμος βρίσκεται πέρα από το επίπεδο των αισθήσεών μας» γράφει στο τελευταίο βιβλίο του ο Κωστής Δεμέτζος. Αραγε σε πόσους «πραγματικούς κόσμους» έχω ακόμη να πλανηθώ;

Κι όμως, δεν μπήκα ποτέ στον πειρασμό να ερμηνεύσω τα όνειρα. Ούτε της μέρας ούτε της νύχτας. Ισως επειδή μεγάλωσα στη γειτονιά των ονείρων, τότε που κάθονταν ακόμα οι γυναίκες στα κατώφλια των σπιτιών και ξηγούσε η μια τα όνειρα της άλλης και αναδύονταν όλες οι μορφές του προαιώνιου δέους, αισθήματα φανερά και αφανέρωτα, συναισθήματα φανερά και λανθάνοντα. Τα όνειρα μιας βουκόλισσας δεν μπορεί παρά να είναι βουκολικά, όπως τα όνειρα ενός πυρηνικού επιστήμονα μάλλον υφαίνονται σε στήμονες νετρονίων. Και τώρα που το σκέφτομαι, είμαι βέβαιος ότι και των δύο θα έχουν κάτι κοινό, κάτι σαν κρίκο μιας αλυσίδας που ενώνει τους κόσμους των ανθρώπων, αγόρια και κορίτσια, έρωτες και πάθη κι εφιάλτες και χίμαιρες, ένα ποτήρι καλό κρασί, ένα λαμπριάτικο καλιτσούνι, μια αρχέγονη απόλαυση – πες την έρωτα, πες τη χάδι, πες τη γράμμα ξενιτεμένου, πες τη χαμόγελο ενός παιδιού, τέκνου ή εγγονιού ή και κάποιου που συνάντησες τυχαία στον δρόμο.

Και τα όνειρα ενός συγγραφέα που αναμετριέται καθημερινά με τον άγραφο χάρτη, χαράσσοντας διαδρομές πάνω σε άπλαστη και άπηχτη ύλη; Ρωτώ κι εγώ, ρωτώ τον άλλο μου εαυτό. Είναι φορές που ξυπνώ με μια παρθένα λέξη στα χείλη, άλλες μ’ έναν άχτιστο στίχο και άλλες με λύσεις επίμονων ερευνητικών προβλημάτων, λύσεις που δεν τολμούν ν’ αποκαλύψουν οι μέρες. Είναι τότε που δραπετεύω από τους αχλυώδεις κήπους του Μορφέα έτοιμος ν’ αναφωνήσω ένα άτολμο «εύρηκα». Αλλοτε πάλι προβάλλουν μέσα από τις χαραμάδες του ονείρου οι ήρωες κάποιου άγραφου μυθιστορήματος, αχνοί κι ανάριοι ακόμη. Μερικούς τους έχω ακολουθήσει. Είναι δικοί μου, λέω, κι ας έχουν πλαστεί με υλικό που μου πρόσφερε γενναιόδωρα εκείνος ο άλλος μου εαυτός, ο φευγάτος, το είδωλο που δεν σταματά να με κοιτάζει μέσα από κάποιον θαμπό καθρέφτη, είναι δικοί μου γιατί ζυμώθηκαν με το δικό μου προζύμι, γιατί ροβολούν στ’ ανάπλαγα της φαντασίας μου κουβαλώντας πεσκέσι πολύτιμο τη μαγεία της έμπνευσης.

Και τα όνειρα ενός συγγραφέα, λοιπόν; Λέξεις, κι άλλες λέξεις, αρμαθιές κρεμασμένες στο άυλο. Τις διαλέγω όπως ο πετροκόπος τις πέτρες: ειρήνη, αγάπη – πόσο κοινές και πόσο πλάνες, αλήθεια! Το είπα κι άλλες φορές, το ξαναλέω σαν ένα τραγούδι που έμαθα μεγάλος, αλλά οι νότες του είναι παλιές. Είναι κόσμοι που χτίζονται με λέξεις, είναι και λέξεις – αστέρες διάττοντες. Σ’ εκείνες είσαι χρεώστης. Να τις κανακεύεις, λέω στον εαυτό μου, να τις ορδινιάζεις σε μικρούς γαλαξίες και να πλάθεις τους ουρανούς των ονείρων.

Ο Νίκος Ψιλάκης είναι συγγραφέας. Το πλέον πρόσφατο βιβλίο του είναι το μυθιστόρημα «Η κραυγή των απόντων” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καρμάνωρ