Τα συνέδρια που έγραψαν ιστορία

Στις κερκίδες του Τάε Κβον Ντο οι συριζαίοι έζησαν – κατά τα δικά τους πάντα λεγόμενα – το συγκλονιστικότερο συνέδριό τους. Ηταν το 3ο. Σε μερικές μέρες η ΝΔ θα κάνει το 14ο τακτικό της, και οι κεντροαριστεροί το 3ο τους ως ΚΙΝΑΛ. Αν κάτι θύμισαν οι ομιλίες, οι ανησυχίες και τα συνθήματα που δόνησαν το περασμένο Σαββατοκύριακο τους αριστερούς, αυτό είναι πως οι συνεδριάσεις των ανώτατων κομματικών οργάνων συνήθως εξελίσσονται σε μαζώξεις που αφορούν μόνο τους συμμετέχοντες. Τα διαδικαστικά, οι εσωκομματικοί καβγάδες και οι ανταγωνισμοί για τον συσχετισμό δυνάμεων στις Κεντρικές Επιτροπές σπάνια προκαλούν πολιτικά γεγονότα που αλλάζουν την πορεία των κομμάτων. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια – λίγα – συνέδρια που καθόρισαν τις κομματικές μοίρες. Κι όχι μόνο. Με την ασφάλεια που δίνει η γνώση όσων ακολούθησαν μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι επηρέασαν την ίδια την ιστορική κατεύθυνση της χώρας. Το πράσινο συνέδριο του 1996, το έκτακτο της ΝΔ το 2009, και το 13ο του ΚΚΕ ήταν τέτοια.

To συνέδριο του ΠΑΣΟΚ το 1996

Πριν από τις 23 Ιουνίου του 1996 οι σύνεδροι ήξεραν ότι θα μαζευτούν στις 30 εκείνου του μήνα στο ΟΑΚΑ για να εκλέξουν αντιπρόεδρο. Πρόεδρος θα έμενε τιμητικά ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο θάνατός του, όμως, μετέτρεψε το 4ο συνέδριο σε μια πάλη ανάμεσα στους δυο πασοκικούς εαυτούς που μέχρι τότε συνυπήρχαν μέσα στον ιδρυτή του Κινήματος – ανάμεσα, δηλαδή, σε εκείνον που εκπροσωπούσε ο Κώστας Σημίτης και στον άλλο που ενσάρκωνε ο Ακης Τσοχατζόπουλος. Η σοσιαλδημοκρατία του Τρίτου Δρόμου αντιπαρατέθηκε με το βαθύ λαϊκίστικο ΠΑΣΟΚ. Λίγους μήνες πριν η ΚΟ είχε ψηφίσει – με το απαραίτητο δράμα – για πρωθυπουργό τον πρώτο, ο οποίος από το βήμα του Ολυμπιακού Σταδίου ενημέρωσε τους συντρόφους πως αν δεν τον αναδείξουν και πρόεδρο θα παραιτηθεί από το αξίωμά του. Το σημιτικό δίλημμα έγινε δεκτό με γιουχαΐσματα και μούντζες από τους τσοχατζοπουλικούς – αν κι είχαν προσέλθει με τη βεβαιότητα ότι ελέγχουν το συνεδριακό σώμα. Οποιος συνομιλεί με σημιτικούς της περιόδου ξέρει ότι ο καθένας έχει και μια ιστορία να διηγηθεί για την προσωπική του συμβολή στη μεταστροφή της πλειοψηφίας υπέρ του Σημίτη, που απέσπασε το 53,77% των ψήφων – τον Τσοχατζόπουλο προτίμησε το 46,23%. Ο Κώστας Λαλιώτης είχε παρακαλέσει τους συνέδρους να «ελευθερώσουν» τους μονομάχους καθιερώνοντας τη διαρχία. Δεν τον άκουσαν. Κι έτσι ο εκσυγχρονισμός έγινε το κομματικό πρόταγμα που διαμόρφωσε μια νέα κοινωνική πραγματικότητα.

Το συνέδριο της ΝΔ το 2009

Η εκλογική ήττα του 2009 φέρνει την προκήρυξη ενός έκτακτου γαλάζιου συνεδρίου με αποκλειστικό σκοπό των εργασιών του την ανάδειξη του νέου αρχηγού της Κεντροδεξιάς, μια κι ο Κώστας Καραμανλής έχει παραιτηθεί απ’ το βράδυ της κάλπης. Υποψηφιότητα έχουν θέσει η Ντόρα Μπακογιάννη, ο Αντώνης Σαμαράς, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος κι ο Παναγιώτης Ψωμιάδης. Η πρώτη θεωρείται φαβορί επειδή ελέγχει τον κομματικό μηχανισμό. Μέχρι που πέφτει στο τραπέζι από τον τρίτο – ο οποίος έβλεπε τις ελπίδες του να αναλάβει τα ηνία της παράταξης να συμπιέζονται επικίνδυνα από την κόντρα μητσοτακικών και αντιμητσοτακικών – η ιδέα για εκλογή αρχηγού από τη βάση. Η αντιγραφή των πασοκικών μεθόδων λανσάρεται σαν μια κίνηση που θα ανοίξει το κόμμα στην κοινωνία. Η Μπακογιάννη αναγκάζεται να συμφωνήσει. Κι έτσι, το συνέδριο συνέρχεται τελικά για να εγκρίνει την τροποποίηση του καταστατικού. Ο Σαμαράς κερδίζει με 50,06%. Το κόμμα στρίβει πιο δεξιά, στην πρώιμη φάση της κρίσης χρέους διαλέγει την αντιμνημονιακή πλευρά. Η έκρηξη του λαϊκισμού στην ελληνική πολιτική ζωή, που ακολούθησε, χρεώνεται από πολλούς και σ’ αυτήν την επιλογή.

Το συνέδριο του ΚΚΕ το 1991

Στην αριστερή αργκό το 13ο συνέδριο που έγινε από τις 19 μέχρι τις Φεβρουαρίου του 1991 περιγράφεται ως η τρίτη διάσπαση της Αριστεράς. Εκεί ανανεωτικοί και δογματικοί αποφάσισαν να λύσουν όλες τις διαφορές τους. Τα δύο στρατόπεδα ήταν περίπου ισοδύναμα, αλλά είχαν διαφορετικές απόψεις για το μέλλον του κόμματος μετά την πτώση του Υπαρκτού Σοσιαλισμού. Οι πρώτοι πίστευαν ότι κάποιου είδους αναμόρφωση επιβάλλεται, οι δεύτεροι δήλωναν αιώνια πιστοί στον μαρξισμό-λενινισμό. Η κομμουνιστική ορθοδοξία κερδίζει, η Αλέκα Παπαρήγα, την οποία είχε υποδείξει ο Χαρίλαος Φλωράκης, εκλέγεται γενική γραμματέας με 57 ψήφους, ενώ ο υποψήφιος της ανανεωτικής πτέρυγας, Γιάννης Δραγασάκης, τον οποίο είχε προτείνει ο απελθών γραμματέας Γρηγόρης Φαράκος, συγκεντρώνει 53. Ο Περισσός έκτοτε κατηγορεί τους ανανεωτές πως εργάστηκαν για τη διάλυση του ΚΚΕ. Εκείνοι – με πρώτο τον Φαράκο, και παρότι αποτελούσαν το 45% της κομμουνιστικής ΚΕ – αποφάσισαν ότι είχε έρθει η ώρα να συνεχίσουν το πείραμα της «άλλης Αριστεράς» από τον Συνασπισμό, ο οποίος ισχυρίζονταν ότι θα λειτουργούσε «με όρους κινημάτων», όχι μέσα από το «κομματικό κέλυφος». Το μομέντουμ των τελευταίων άργησε μια εικοσαετία και κάτι. Ηρθε, παρ’ όλα αυτά – και κορυφώθηκε με το ενδεχόμενο ενός Grexit το καλοκαίρι του 2015.