Πώς έδιωξα το άγχος τρέχοντας

Πεσμένη στο πάτωμα και βλέποντάς τον να φεύγει, ήξερα ότι το τέλος του γάμου μου θα έφερνε αφόρητη θλίψη, τρομερή ντροπή. Ηξερα ακόμη ότι, με τις κατάλληλες δεξιότητες αντιμετώπισης, ίσως τα κατάφερνα να το ξεπεράσω. Ηξερα όμως και κάτι άλλο: ότι στα 29 μου, σε αντίθεση με τους περισσότερους ενηλίκους, δεν είχα καμία δεξιότητα αντιμετώπισης προβλημάτων.

Από παιδί είχα αγχωτικές διαταραχές. Είχα αφήσει το στρες να κυριαρχήσει στη ζωή μου. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είχαν καθυστερήσει την ανάπτυξή μου και την ανεξαρτησία μου. Παρατούσα τα πάντα εύκολα. Από μικρή ήμουν αγοραφοβική, επιρρεπής σε κρίσεις πανικού, υστερία και κατάθλιψη. Πολλές φορές δεν μπορούσα ούτε να πάω μόνη μου στο σουπερμάρκετ. Πόσω μάλλον να αντιμετωπίσω ένα διαζύγιο και μάλιστα έπειτα από μόλις 8 μήνες γάμου. Ημουν κατατρομαγμένη.

Οταν επέστρεψα στο γραφείο (ήμασταν και συνάδελφοι με τον άντρα μου) πήγαινα κι έκλαιγα κρυφά στις τουαλέτες ή έβαζα τα ακουστικά και άκουγα μουσική χωρίς να μιλάω σε άνθρωπο. Δεν ήθελα καμία επιστροφή στην κανονικότητα και το άγχος και την κατάθλιψη να είναι οι μοναδικοί μου σύντροφοι. Είναι εύκολο να συμπεριφέρεσαι σαν να μη συμβαίνει τίποτα, ακόμα και όταν έχεις κάποια ψυχική ασθένεια. Ημουν καλή στη δουλειά μου, άρχισα να κάνω αστεία, έβγαινα έξω τόσο όσο χρειαζόταν για να μη με θεωρούν ερημίτισσα. Αλλά μέσα μου είχα πιάσει πάτο. Η Τζ.Κ. Ρόουλινγκ έχει πει ότι όταν ο γάμος της κατέρρευσε, ο πάτος που έπιασε έγινε το θεμέλιο πάνω στο οποίο έχτισε τη ζωή της: δεν είχε πιο κάτω να πάει, έτσι ανέβηκε. Ακούγεται κλισέ, αλλά ταιριάζει και σ’ εμένα. Η Ρόουλινγκ δημιούργησε έναν φανταστικό κόσμο μάγων που τη βοήθησε να γίνει μια από τις πλουσιότερες γυναίκες στον κόσμο. Στη δική μου περίπτωση, ο πάτος με έκανε να βγω για τρέξιμο.

Δεν ξέρω ακόμα γιατί το τρέξιμο ήταν το εργαλείο που επέλεξα για να ξεφύγω από τη μιζέρια. Δεν είχα ασχοληθεί ποτέ με την άσκηση. Αλλά είχα περάσει μια ζωή κρατώντας μακριά την ανάγκη να τρέξω μακριά – από το μυαλό μου, από τις αρνητικές μου σκέψεις, από τις ανησυχίες που είχαν συσσωρευτεί και ασβεστοποιηθεί. Ισως η ξαφνική παρόρμησή μου να τρέξω ήταν μια φυσική εκδήλωση αυτής της επιθυμίας να ξεφύγω από τον εαυτό μου.

Φόρεσα λοιπόν ένα παλιό κολάν και ένα μπλουζάκι και βγήκα σε έναν δρόμο στη γειτονιά μου όπου δεν περνούσε κανείς. Ηταν αρκετά κοντά στην ασφάλεια του σπιτιού και αρκετά ήσυχο ώστε κανείς να μη με κοροϊδέψει. Ενιωθα σαν να έκανα κάτι διεστραμμένο. Φόρεσα τα ακουστικά μου, έβαλα να παίζει ένα κομμάτι που δεν θα με έκανε να κλάψω (τα πάντα με έκαναν να κλαίω). Κατάφερα να τρέξω 30 δευτερόλεπτα προτού σταματήσω, με τις γάμπες και τους πνεύμονές μου να καίγονται. Ξεκουράστηκα για ένα λεπτό και μετά ξεκίνησα ξανά. Κατάφερα με κάποιον τρόπο να κρατήσω ρυθμό με τη μουσική και το τραγούδι και προχώρησα. Ετρεξα ένα απίστευτο τρίλεπτο, με στάσεις, πριν τα παρατήσω και πάω σπίτι. Ενιωσα καλύτερα; Οχι. Το απόλαυσα; Επίσης όχι, αλλά δεν είχα κλάψει για τουλάχιστον 15 λεπτά και αυτό ήταν αρκετά καλό για μένα.

Περιέργως, επέστρεψα στο ίδιο δρομάκι την επόμενη μέρα. Και τη μεθεπόμενη μέρα. Αυτές οι πρώτες προσπάθειες ήταν πραγματικά αξιολύπητες. Μερικά δευτερόλεπτα τρέξιμο. Στάση. Πάμε ξανά. Πάγωμα όταν κάποιος περαστικός εμφανιζόταν. Αίσθημα γελοιότητας. Επιμονή. Με έπιαναν κράμπες. Μια φορά έτρεξα πολύ γρήγορα και έπρεπε να σταματήσω για να μην πεθάνω από το λαχάνιασμα. Μια άλλη πήγα να ανέβω μια μεγάλη ανήφορα και κατέληξα να παίρνω το… λεωφορείο. Επαθα κρίση πανικού σε ένα σκοτεινό μέρος του πάρκου όταν συνειδητοποίησα ότι ήμουν ολομόναχη. Το τρέξιμο το ένιωθα σαν μια γλώσσα που δεν μπορούσα να μιλήσω, και όχι μόνο επειδή ήμουν εξαιρετικά ακατάλληλη. Φαινόταν ότι ήταν κάτι που έκαναν μόνο οι χαρούμενοι, υγιείς, δυναμικοί άνθρωποι – όχι οι νευρωτικοί καπνιστές που φοβούνται τα πάντα.

Ομως όταν τρέχεις, το σώμα βγάζει τον νου βόλτα. Το μυαλό δεν είναι πια στη θέση του οδηγού. Σε όλη μου τη ζωή, αν δεν μπορούσα να κάνω κάτι καλά με την πρώτη προσπάθεια, τα παρατούσα. Ηταν ξεκάθαρο για μένα ότι δεν έτρεχα καλά ή δεν γινόμουν καλύτερη. Και όμως, παρ’ όλ’ αυτά, συνέχισα. Τους πρώτους δύο μήνες, έτρεχα στη γειτονιά μου. Ημουν αργή, θλιμμένη και θυμωμένη. Δύο πράγματα όμως είχαν γίνει ξεκάθαρα: πρώτον, όταν έτρεχα δεν ένιωθα τόσο θλιμμένη. Το μυαλό μου ηρεμούσε. Κάποιο μέρος του εγκεφάλου μου φαινόταν να σβήνει. Εστω για λίγα λεπτά δεν σκεφτόμουν την αποτυχία του γάμου μου, πόσο έφταιγα και τι να έκανε ο πρώην μου. Η ανακούφιση που μου έδωσε ήταν τεράστια. Το δεύτερο πράγμα, που ήταν ακόμη πιο πολύτιμο, ήταν ότι δεν ένιωθα τόσο στρεσαρισμένη. Σύντομα, έφτασα σε μέρη της πόλης που δεν μπορούσα να επισκεφτώ εδώ και χρόνια, ειδικά μόνη, ακόμη και σε πολυσύχναστες αγορές. Με το να συγκεντρώνομαι στο τρέξιμο, δεν είχα εμμονή με τις ανάσες μου ή με τον κόσμο ή με το πόσο μακριά ήμουν από το σπίτι. Ηταν ένα θαύμα.

Οταν τρέχεις, το σώμα βγάζει τον νου βόλτα. Συγκεντρώνεσαι στο κάψιμο στα πόδια σου, στο πώς κουνάς τα χέρια. Ακούς τους χτύπους της καρδιάς, νιώθεις τον ιδρώτα που στάζει στα αφτιά σου, τον τρόπο που κινείται ο κορμός σου. Μόλις μπεις σε ρυθμό, αρχίζεις να παρατηρείς τον δρόμο. Βλέπεις λεπτομέρειες σε κτίρια που δεν είχες παρατηρήσει ποτέ πριν. Ο εγκέφαλός σου έχει έναν ρόλο σε όλα αυτά, αλλά όχι τον ρόλο που έχει συνηθίσει. Το μυαλό μου, που συνήθιζε να με τρομάζει με ατελείωτες σκέψεις του στυλ «κι αν μου συμβεί αυτό;» ή να με βασανίζει με επαναλαμβανόμενες αναδρομές στις χειρότερες εμπειρίες μου, απλά δεν το έκανε πια. Το είχα ξεγελάσει, ή το είχα εξαντλήσει, ή απλώς του είχα δώσει κάτι νέο για να ασχοληθεί.

Το στρες το κουβαλούσα από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, αλλά με τα χρόνια μεγάλωνε. Οταν πήγα γυμνάσιο και άλλαξα σχολείο άρχισα να έχω τικ και ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές, όπως π.χ. να προσπαθώ να αποφύγω τις γραμμές ανάμεσα στις πλάκες του πεζοδρομίου. Μεγαλώνοντας έπαθα ένα σωρό άλλα: ξερίζωνα τα μαλλιά μου, μασούσα τα χείλη μου και ξυνόμουν ολόκληρη μέχρι να ματώσω. Παρ’ όλ’ αυτά κατάφερα μέχρι να τελειώσω το λύκειο να έχω βάλει σε κατάσταση «ύπνωσης» όλα τα παιδικά μου άγχη. Οταν ξαφνικά, στο πανεπιστήμιο, έπαθα μια τρομερή κρίση πανικού. Η πανουργία που έχει η αγχώδης διαταραχή είναι ότι τη στιγμή που θα καταφέρεις να κοντρολάρεις ένα πράγμα, θα σου βγάλει ένα άλλο σύμπτωμα, νέο, χειρότερο.

Το τρέξιμο δεν είναι μια πανάκεια για σοβαρές ψυχικές ασθένειες. Αλλά συχνά σκέφτομαι το κορίτσι που ήμουν στα είκοσί μου και εύχομαι να μπορούσα να επιστρέψω και να φορέσω τα αθλητικά μου. Γιατί, αντίθετα, εγώ παράτησα το πανεπιστήμιο, πήγα σε ψυχίατρο και πήρα τα αντικαταθλιπτικά που μου συνταγογραφήθηκαν μάνι μάνι, καθώς είχα αρχίσει να σκέφτομαι να αυτοκτονήσω. Παρ’ όλ’ αυτά, ήμουν εξαιρετικά τυχερή. Εχω μια οικογένεια που, ενώ δεν καταλάβαινε πλήρως γιατί η κόρη της έκλαιγε υστερικά όλη την ώρα και αρνιόταν να βγει έξω, μπορούσε να πληρώσει για να λάβω βοήθεια από ειδικούς. Τα χάπια βοήθησαν και μπόρεσα να κοιτάξω τον εαυτό μου ξανά στον καθρέφτη. Βρήκα δουλειά, μπόρεσα να βγω ξανά και έκανα και μερικές σχέσεις.

Οταν έχεις μια ψυχική ασθένεια, ζωγραφίζεις σε έναν μικρό καμβά και προσποιείσαι ότι είσαι ευχαριστημένος στο στενό πλαίσιο όπου μπορείς να κινηθείς. Ξέρεις ότι είσαι περιορισμένος. Ετσι, το να βρεις κάτι που σε απελευθερώνει από αυτό μπορεί να αποδειχτεί θαυματουργό. Για κάποιους αυτό μπορεί να σημαίνει φαρμακευτική αγωγή, για άλλους διαλογισμό. Ενας συνάδελφος κάνει μποξ για να ξεσπάει. Ετσι κι εγώ, ανάμεσα στα συντρίμμια του γάμου μου, ύστερα από μία δεκαετία συμβιβασμών, είχα βρει αυτό που με ελευθέρωσε: το τρέξιμο.

Μου πήρε πολύ καιρό για να ξεφύγω. Αλλά σιγά σιγά έβαζα στον εαυτό μου μικρές προκλήσεις: τρέξε δύο λεπτά περισσότερο σήμερα, βγες σε αυτόν τον πολυσύχναστο δρόμο που απέφευγες για χρόνια. Ετρεξα κατά μήκος του καναλιού και βρήκα ένα ξέφωτο με αγριολούλουδα και πάπιες. Οι κρίσεις πανικού εξαφανίζονταν. Μια μέρα, αποφάσισα να πάω πιο μακριά. Ετρεξα στην καρδιά του Λονδίνου, προς μια από τις γέφυρες που διασχίζουν τον Τάμεση. Μεθυσμένη από τον ήλιο στο δέρμα μου, έφτασα στη γεμάτη τουρίστες Πλατεία της Βουλής. Πέρασα από το Σόχο, θαυμάζοντας τη φασαρία. Συνέχισα να προχωράω, μέχρι που σωματικά δεν μπορούσα άλλο. Και όταν σταμάτησα να τρέχω, άρχισα να κάνω βόλτα περπατώντας χωρίς έγνοιες. Μπόρεσα να χαζέψω και να το απολαύσω. Ενιωσα θριαμβεύτρια. Ενιωσα… ευτυχισμένη.

Το τρέξιμο δεν είναι μαγικό. Η ζωή είναι δύσκολη. Αλλες μέρες είναι καλές κι άλλες κακές. Αλλά η κύρια διαφορά μεταξύ της ζωής μου πριν και μετά το τρέξιμο είναι ότι τώρα έχω ελπίδα. Και έχω μια ζωή που δεν υπαγορεύεται πάντα από ανησυχία, πανικό και κατάθλιψη. Το άγχος σπάνια «φεύγει». Μερικοί άνθρωποι μπορεί να είναι τυχεροί και να το αισθανθούν να φεύγει μια μέρα. Αλλά για τους περισσότερους από εμάς είναι ένας διά βίου σύντροφος με τον οποίο πρέπει να μάθουμε να ζούμε. Αυτό δεν σημαίνει να το αντέχεις ή να παραδίδεσαι. Σημαίνει να βρίσκεις τρόπους να το αρνηθείς, να το απωθήσεις.

Από εκείνο το πρώτο σύντομο και θλιβερό τρέξιμο πριν από μια πενταετία χρόνια, έχω στο μεταξύ ταξιδέψει, αλλάξει δουλειά και ξεκινήσει μια νέα, σοβαρή σχέση. Ξέρω ότι μπορώ να κάνω πολλά πράγματα, αφού μπορώ να τρέξω ένα δεκάρι χιλιόμετρα. Το τρέξιμο μου έδωσε μια νέα ταυτότητα, που δεν βλέπει πια τον κίνδυνο και τον φόβο πρώτα. Ετρεξα μακριά από τη μιζέρια.

Εξι συμβουλές για δρομείς με στρες

1      Πάρε νερό

Οι περισσότεροι ειδικοί λένε ότι δεν χρειάζεται στις μικρές διαδρομές, αλλά μπορεί να σε βοηθήσει αν πανικοβληθείς και χρειαστεί να σταματήσεις. Πιες μερικές γουλιές και περίμενε να επανέλθει η αναπνοή σου στο φυσιολογικό.

2      Τα podcast και η μουσική βοηθούν

Μου αποσπούν την προσοχή όταν βαριέμαι ή κουράζομαι. Το πιο σημαντικό, στην αρχή, έκαναν τον εγκέφαλό μου να συγκεντρωθεί σε κάτι άλλο εκτός από το στρες.

3      Ξεκίνα σιγά σιγά

Κάνε έναν γύρο στη γειτονιά σου. Προχώρα όταν νιώσεις σίγουρος ότι μπορείς. Μην πιέζεις τον εαυτό σου. Ακου το σώμα σου.

4      Κανείς δεν σε κοιτάζει

Στο τρέξιμο αισθάνεται απίστευτα εκτεθειμένος και τρομαγμένος. Υπέθεσα ότι οι άνθρωποι θα με κορόιδευαν και θα μου κόρναραν. Ούτε καν μου έδωσε ποτέ κανείς σημασία.

5      Απόλαυσε την ομορφιά γύρω σου

Το άγχος μπορεί να σε κάνει εσωστρεφή, αναγκάζοντας τον εγκέφαλό σου να βλέπει αρνητικά, τρομακτικά πράγματα γύρω σου. Σχεδόν κάθε φορά που πηγαίνω για τρέξιμο, σταματάω για να ρίξω μια ματιά σε ένα κτίριο, μια αφίσα, ένα ηλιοβασίλεμα. Το τηλέφωνό μου είναι γεμάτο φωτογραφίες με όμορφα σημεία, σκυλιά και γατιά που συναντάω!

6      Να είσαι καλός με τον εαυτό σου

Αγόρασε ένα παγωτό ύστερα από ένα τρέξιμο. Πιες ένα ποτήρι κρασί. Ποτέ μην επικρίνεις τον εαυτό σου εάν πάθεις μια κρίση πανικού και χρειαστεί να πας σπίτι. Το τρέξιμο δεν είναι πάντα μια ευθεία γραμμή. Αυτό θα ήταν βαρετό.