Η ρωσική πολιτική και ο «ιερός πόλεμος»

Λίγες μέρες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχα εκφράσει με κείμενό μου σ’ αυτήν την εφημερίδα απαισιοδοξία για την προοπτική να αποκαταστήσει η Ρωσική Εκκλησία κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, κοινωνία που είχε διακόψει λόγω της χορήγησης από το Φανάρι αυτοκεφαλίας στην Ουκρανική Εκκλησία.

Σε πείσμα, όμως, όσων από μας πίστευαν ότι ο ηγεμόνας δεν θα εισέβαλλε, τελικά το έκανε. Από τα μέσα Φεβρουαρίου, λοιπόν, μας χωρίζει τεράστια απόσταση. Και αναφέρομαι στη διαμορφούμενη θέση της Ρωσίας (Κράτους και Εκκλησίας) εντός του λεγόμενου ορθόδοξου χριστιανικού κόσμου.

Ανέκαθεν η ρωσική πολιτική, τουλάχιστον από το Κιουτσούκ Καϊναρτζή και εντεύθεν, διεκδικούσε τον επιφανή ρόλο του προστάτη των Ορθοδόξων και με προμετωπίδα την Ορθοδοξία, διεξήγαγε πολέμους, έδινε διπλωματικές μάχες κ.λπ.

Σήμερα η Ρωσία έχει εισβάλει σε κυρίαρχο κράτος που κατοικείται κατά συντριπτική πλειονότητα από Ορθοδόξους, ισοπεδώνει πόλεις και χωριά σε ευρύτατη έκταση, εξολοθρεύει άμαχο πληθυσμό, φαίνεται ότι ενθαρρύνει βασανιστήρια, βιασμούς και κάθε φρικαλεότητα. Κατά Ορθοδόξων! Τούτο αποκτά ειδικό βάρος τόσο απέναντι στο «ιστορικό ηθικό πλεονέκτημα του προστάτη» όσο και εκ του ότι ο Πατριάρχης Μόσχας έχει ευλογήσει τα ρωσικά όπλα κατά των Ουκρανών, μεγάλο τμήμα των οποίων, μάλιστα, αποτελεί ποίμνιό του. Και ομιλεί για «ιερό πόλεμο» καλώντας τους Ρώσους (πιστούς) να συστρατευθούν στον «ευγενή» σκοπό του ηγεμόνα.

Αυτό το ασύλληπτο ευτράπελο ξεπερνάει κάθε φαντασία αν θυμηθούμε ότι την αιχμή του δόρατος του «ιερού πολέμου» αποτελεί στρατός Τσετσένων. Οι διάσημοι αυτοί πολεμιστές, ως γνωστόν, είναι μουσουλμάνοι – κάτι που από μόνο του προσωπικώς δεν με απασχολεί αλλά στη συγεκριμένη συνάφεια αποκτά σημασία. Κατά μία εκδοχή, δε, σ’ αυτούς αποδίδονται τα φρικτότερα εγκλήματα έναντι των ουκρανών αμάχων. Και ο διαβόητος αρχηγός τους διακήρυξε μόλις πριν από λίγες μέρες ότι έχουν εντολή του ηγεμόνα να καταλάβουν και το Κίεβο.

Ο «ιερός πόλεμος» κατά της Ουκρανίας είναι, άρα, μια «ευγενής υπόθεση» που ενώνει την ηγεσία του Κρεμλίνου, το Πατριαρχείο Μόσχας και τους Τσετσένους. Εχει ενδιαφέρον (υπό άλλες συνθήκες θα ταίριαζε το «έχει πλάκα») πώς νοηματοδοτείται αυτός ο «ιερός πόλεμος» για τον καθένα τους.

Παρένθεση: Η ρωσική πολιτική η «προστατευτική των ορθοδόξων», είναι γνωστό ότι παλαιόθεν  χαρασσόταν με γνώμονα τα σλαβικά συμφέροντα. Διερωτάται κανείς πώς απαντούν οι  απολογητές του πανσλαβισμού, Ρώσοι και άλλοι (και ημέτεροι), στο παράδοξο: πόλεμος κατά ορθοδόξων σλάβων; Κλείνει η παρένθεση.

Είμαστε ήδη στη Μεγάλη Εβδομάδα, οπότε ας φανταστούμε την εικόνα: το Σάββατο το βράδυ ο Πατριάρχης και ο πρόεδρος θα ψάλλουν το «Χριστός Ανέστη» σεμνοπρεπώς και θα ανταλλάσσουν τον ασπασμό της αγάπης. Μια χαρά. Η ορθοδοξία ως ανέκδοτο.

Μου φαίνεται ότι ο Πατριάρχης Μόσχας είναι σε θέση δυσχερέστερη εκείνης του ηγεμόνα. Αν καταρρέει αυτή τη στιγμή η εικόνα του τελευταίου, ο οποίος (ας αφήσουμε το πλήθος των άλλων προβλημάτων του) μόνο ανεκδοτολογικά θα μπορούσε εφεξής να επικαλεστεί την Ορθοδοξία, το πλήγμα που της κατέφερε ο Πατριάρχης με τη ρητή συστράτευση σε πόλεμο και δη κατά ομοδόξων χριστιανών, πρέπει να θεωρηθεί ανεπανόρθωτο. Αν είχε νόημα προηγουμένως να αναζητεί κανείς προοπτική αποκατάστασης της ενότητας μεταξύ των Ορθοδόξων, σήμερα αυτό μοιάζει ακατόρθωτο, τουλάχιστον όσο τα ίδια πρόσωπα θα βρίσκονται στο προσκήνιο και θα αποφασίζουν.

Ο Διογένης Καραγιαννακίδης είναι δρ. Ν., δικηγόρος