Η καρέκλα

Το έχω κρατήσει αυτό το τεύχος του περιοδικού L’ Obs. Εχει ημερομηνία 16/2/2017, δύο μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές εκείνης της χρονιάς. Στο εξώφυλλο, ο 39χρονος Μακρόν λάμπει. Και η λεζάντα αναρωτιέται: «Lui président?». Στις μέσα σελίδες, ειδικοί αναλύουν τις 30 προτάσεις-σοκ του υποψηφίου, ο Μαρσέλ Γκοσέ εξηγεί ότι ο Μακρόν «είναι ο υποψήφιος της μετα-ιστορίας», ενώ ο ίδιος ο μετέπειτα πρόεδρος δίνει μια συνέντευξη όπου μιλάει για τους λογοτέχνες που τον σημάδεψαν, για το όνειρό του να γίνει συγγραφέας και για τον υπέροχο καθηγητή του της Ιστορίας Φρανσουά Ντος που του γνώρισε τον φιλόσοφο Πολ Ρικέρ.

Πώς εξηγείται ότι ο ίδιος Φρανσουά Ντος, που τότε είχε εκδώσει έναν ύμνο στον Μακρόν με τίτλο «Ο φιλόσοφος και ο πρόεδρος», υπογράφει τώρα ένα βιβλίο με τίτλο «Μακρόν ή οι χαμένες ψευδαισθήσεις. Τα δάκρυα του Ρικέρ»; Πώς ο σοσιαλφιλελεύθερος πολιτικός που θα μεταμόρφωνε τη Γαλλία μεταμορφώθηκε εκείνος σε μια εκδοχή Ζισκάρ Ντ’ Εστέν; Πώς ο άνθρωπος για τον οποίο έλεγαν ότι ήταν ικανός να γοητεύσει μια καρέκλα έφτασε να απευθύνει τώρα έκκληση στους Γάλλους να τον ψηφίσουν για να μην εκλεγεί η Μαρίν Λεπέν;

Η βολική απάντηση είναι ότι φταίνε οι άλλοι. Οι Γάλλοι, πρώτα απ’ όλα, ο εγωισμός τους, ο εθνικισμός τους και η διαρκής ανάγκη τους για ανανέωση: γιατί να μη δουν τι μπορεί να κάνει κι η Λεπέν; Το διεθνές περιβάλλον, ύστερα, και η κρίση που διέρχονται τα πράγματα στα οποία πιστεύει ο Μακρόν: ο φιλελευθερισμός, η Δύση, η οικονομική προσέγγιση της ζωής. Και πάλι, ως πριν από δύο μήνες είχε εξασφαλισμένη την επανεκλογή του – αλλά ξέσπασε ο πόλεμος.

Συμβαίνουν αυτά βέβαια. Αν δεν είχε υπάρξει η πανδημία, μάλλον θα είχαμε ακόμη πρόεδρο τον Τραμπ. Οι ηγέτες πρέπει να είναι έτοιμοι να προσαρμόζονται στις εξελίξεις, όχι να περιμένουν από τους ψηφοφόρους να δείξουν κατανόηση. Ο οικονομολόγος Τομά Πικετί εξηγεί στη Monde γιατί η εξαγγελία για αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 62 στα 65 είναι ένα δώρο στη Λεπέν: όσοι σπουδάζουν ξεκινούν να δουλεύουν μετά τα 22 και βγαίνουν στη σύνταξη ούτως ή άλλως μετά τα 65, το μέτρο αυτό πλήττει λοιπόν κυρίως τα λαϊκά στρώματα, που πιάνουν δουλειά στα 18.

Το πρόβλημα του Μακρόν δεν είναι πως εμφανιζόταν ως πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς και αποδείχθηκε δεξιός. Αλλά ότι δεν μπόρεσε να ελέγξει την αλαζονεία του, με αποτέλεσμα να αποξενωθεί από την κοινωνία. «Ο Μακρόν πέρασε από τον Ρικέρ στον Μακιαβέλι με έναν αδιαμφισβήτητο κυνισμό», λέει σήμερα ο Ντος. «Απευθύνεται στους νέους με έναν τρόπο, στους δισεκατομμυριούχους με έναν άλλο, έχοντας πάντα στο κέντρο τον εαυτό του».

Οι Γάλλοι έδωσαν τελικά χθες στον απερχόμενο πρόεδρο ένα προβάδισμα νίκης. Δεν ήταν δεδομένο – κι εκείνος δεν πρέπει να το πετάξει στα σκουπίδια.